Bài học từ Singapore trong phát triển lực lượng lao động robot

Singapore đón đầu làn sóng robot lao động

Robot hình người có tên “Olly” được triển khai tại ga tàu điện ngầm ở Singapore. Ảnh: THX/TTXVN phát

Nằm ngoài khơi phía Nam Singapore, đảo Sentosa từ lâu đã là điểm đến nghỉ dưỡng nổi tiếng với những bãi biển thơ mộng, công viên giải trí sôi động và hệ thống khách sạn cao cấp. Tuy nhiên, hòn đảo rộng 5 km² này đang hướng tới vai trò mới trở thành nơi thử nghiệm các phương tiện giao thông tự hành.

Theo Tân Hoa Xã, từ đầu năm 2027, du khách đến Sentosa sẽ có thể đặt xe buýt mini tự hành thông qua ứng dụng gọi xe để di chuyển giữa các đầu mối giao thông, khách sạn và điểm tham quan trên đảo. Dịch vụ này là sản phẩm hợp tác giữa Tập đoàn Phát triển Sentosa (SDC) và nền tảng gọi xe TADA. Trong khi đó, xe buýt mini tự hành được phát triển bởi WeRide, công ty chuyên về công nghệ lái xe tự hành có trụ sở tại Quảng Châu, Trung Quốc.

Tại buổi trải nghiệm dành cho báo chí mới đây, các phóng viên đã có dịp trực tiếp lên chiếc xe tự hành này. Cơn mưa lúc nặng hạt, lúc ngớt trong suốt cả ngày. Chiếc xe buýt màu vàng cam, trông chẳng khác nào ổ bánh mì khổng lồ từ tốn lăn bánh trên tuyến đường hai chiều. Xe chủ động giảm tốc khi gặp người đi bộ hoặc phương tiện đi ngược chiều, đồng thời thực hiện các pha quay đầu chữ U khá dễ dàng. Bên trong xe, màn hình chữ nhật đặt gần đầu xe liên tục hiển thị hình ảnh 3D theo thời gian thực, tái hiện các phương tiện và người đi bộ mà hệ thống cảm biến phát hiện được ở khu vực xung quanh. Mỗi xe có thể chở tối đa 8 hành khách.

Việc thử nghiệm xe buýt mini tự hành tại Sentosa đã được triển khai từ trước. Tháng 7/2025, các phương tiện của WeRide được cấp phép hoạt động trên hòn đảo này, song phạm vi phục vụ khi đó chỉ giới hạn tại khu vực có diện tích 0,49 km². Ở đợt thử nghiệm mới, dự kiến bắt đầu vào đầu năm 2027, xe buýt mini tự hành được triển khai ở phía Tây hòn đảo, trước khi từng bước mở rộng ra các khu vực còn lại của Sentosa.

Hiện tại, mỗi xe buýt có một nhân viên giám sát an toàn được đào tạo chuyên nghiệp túc trực trên xe. Ông Nicholas Tey, Giám đốc Kinh doanh quốc tế của WeRide, cho biết công ty có thể tiến tới vận hành xe hoàn toàn không người lái trong tương lai, với điều kiện các phương tiện vượt qua những bài kiểm tra cần thiết và chứng minh được khả năng hoạt động an toàn.

Trong khi đó, ông Thien Kwee Eng, Giám đốc điều hành Tập đoàn Phát triển Sentosa, đã chia sẻ về kỳ vọng biến Sentosa thành "phòng thí nghiệm sống", nơi thử nghiệm và nghiên cứu các giải pháp di chuyển mới.

Không chỉ có Sentosa, nhiều địa điểm khác tại Singapore cũng đang trở thành nơi thử nghiệm các công nghệ tương tự. Khu đô thị số Punggol là nơi robot tự hành được đưa vào thử nghiệm những nhiệm vụ như giao hàng, dọn dẹp và tuần tra an ninh. Tại Khu đổi mới Jurong ở phía Tây, các thiết bị thi công tự động được kiểm nghiệm ngay trong công trường thực tế. Singapore cũng có những khu vực thử nghiệm trên biển, phục vụ việc đánh giá các loại tàu tự hành và thiết bị bay không người lái (UAV) hoạt động trên biển.

Một toà chung cư tại Singapore. Ảnh: Việt Dũng - PV TTXVN tại Singapore

Một số thử nghiệm được triển khai tại những nơi vốn gắn liền với các hoạt động thường ngày của người dân. Từ cuối tháng 8 đến giữa tháng 9 năm nay, robot hình người đã xuất hiện bên trong ga tàu điện ngầm (MRT) Little India. Với chiều cao 1,27 mét và khoác trên mình chiếc áo xanh dạ quang, robot này sẵn sàng hỗ trợ những hành khách đang cần tìm đường.

Các robot khác cũng đã bắt đầu đảm nhiệm những công việc thường nhật. Tại sân bay Changi, rác trên sàn sẽ nhanh chóng được xử lý. Nếu có ai đó đánh rơi hoặc vứt một mẩu rác xuống sàn tại sân bay, chỉ vài phút sau đó một robot có khuôn mặt tươi cười sẽ nhẹ nhàng tiến đến, phát ra tiếng động cơ êm ái và thu dọn mẩu rác.

Không chỉ xuất hiện tại các địa điểm công cộng hay nơi làm việc, robot đang dần đảm nhận cả những công việc phục vụ đời sống cư dân tại các khu chung cư. Lions Befrienders, một tổ chức dịch vụ xã hội, đã triển khai robot di động tự hành tại những tòa nhà có đông người cao tuổi. Robot có khả năng đi thang máy, vận chuyển thức ăn, thuốc men và các vật dụng cần thiết đến tận những căn hộ được yêu cầu.

Ngoài ra, robot cũng đang được giao nhiệm vụ tại các địa điểm tiềm ẩn rủi ro đối với con người. Tháng 9, Singapore chính thức đưa vào hoạt động Trung tâm Robot hình người Home Team, nơi đào tạo robot thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến an toàn công cộng. Robot sẽ được huấn luyện để khảo sát hiện trường các vụ nổ, xử lý chất lỏng nguy hiểm và rà soát buồng giam nhằm phát hiện hàng cấm. Việc ứng dụng robot nhằm hạn chế nguy cơ nhân viên phải trực tiếp đối mặt với các tình huống nguy hiểm. Singapore đặt mục tiêu triển khai robot hình người đầu tiên phối hợp cùng lực lượng chức năng trong nhiệm vụ thực tế vào năm 2028.

Theo báo cáo do Cơ quan Phát triển Kinh tế Singapore công bố trong năm nay, quốc đảo này hiện có hơn 300 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực robot, tham gia các hoạt động nghiên cứu phát triển, phát triển ứng dụng và sản xuất. Các doanh nghiệp này hoạt động trong nhiều ngành, từ sản xuất công nghệ cao, y tế, dịch vụ khách sạn, cơ sở hạ tầng trọng yếu đến logistics và chuỗi cung ứng.

Từ kinh nghiệm Singapore đến chiến lược phát triển robot Việt Nam

Từ sáng kiến phát triển lực lượng lao động robot tại Singapore, Việt Nam có thể nghiên cứu hướng đi mang tính chiến lược: xây dựng hệ sinh thái robot phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, hỗ trợ người dân, nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước và thay thế con người trong những công việc nguy hiểm, nặng nhọc, độc hại.

Đây là hướng tiếp cận phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, bởi Nghị quyết xác định “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới”.

Việt Nam có thể đầu tư phát triển “đội quân robot vệ sinh môi trường tự động quét đường, hút bụi, thu gom rác tại công viên, quảng trường, khu đô thị, nhà ga, bến xe và sân bay…

Bên cạnh đó là loại robot hỗ trợ sinh hoạt cho người cao tuổi như nhắc lịch uống thuốc, lịch khám bệnh, theo dõi vận động, hỗ trợ gọi người thân hoặc nhân viên y tế khi cần thiết.

Đặc biệt, Việt Nam có thể xem xét đưa robot vào lực lượng phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và xử lý sự cố nguy hiểm. Đây là một trong những lĩnh vực có giá trị ứng dụng rất lớn, bởi robot có thể thay thế con người tiếp cận những khu vực có nguy cơ cháy nổ, nhiễm độc, sập đổ hoặc phát tán hóa chất nguy hiểm.