Bài toán bãi đỗ xe Hà Nội: Khơi thông nguồn lực cho không gian đa tầng

Khoảng cách lớn giữa quy hoạch và thực tế

Hình ảnh những dòng ô tô nối đuôi nhau đi lòng vòng tìm chỗ gửi hay vỉa hè bị chiếm dụng làm điểm trông xe tự phát đã trở thành cảnh tượng quen thuộc tại nội thành Hà Nội. Việc thiếu hụt hạ tầng đỗ xe chính thức không chỉ gây lãng phí thời gian, gia tăng áp lực ùn tắc và ô nhiễm môi trường, mà còn đẩy người đi bộ xuống lòng đường, chia cắt không gian sinh hoạt cộng đồng.

Nhiều năm qua, hình ảnh những dòng ô tô nối đuôi nhau đi lòng vòng tìm chỗ gửi hay vỉa hè bị chiếm dụng làm điểm trông xe tự phát đã trở thành cảnh tượng quen thuộc tại nội thành Hà Nội. Ảnh: Hà Đương

Theo số liệu thống kê về phát triển bãi đỗ xe của thành phố Hà Nội, trong tổng số 1.690 bãi đỗ xe công cộng theo quy hoạch, mới có 72 bãi được đưa vào khai thác, 61 bãi đang triển khai, còn lại tới 1.557 bãi chưa thực hiện. Hiện tại, tỷ lệ đất dành cho bãi đỗ xe của thủ đô mới đạt chưa đầy 1%, khoảng cách còn rất xa so với mục tiêu 3% - 4% trong tầm nhìn dài hạn.

Trước thực trạng này, UBND TP Hà Nội đã giao Sở Xây dựng rà soát danh mục bãi đỗ xe quy hoạch từ Vành đai 3 trở vào, đề xuất thứ tự ưu tiên và công khai cơ chế hỗ trợ nhằm thu hút nguồn vốn ngoài ngân sách cũng như phương thức đối tác công tư (PPP).

Trong danh mục kêu gọi đầu tư tại khu vực phía Tây Hà Nội, khu đất số 68 Dương Đình Nghệ (phường Yên Hòa) với diện tích 1,05 ha là một trong những vị trí nổi bật, được quy hoạch xây dựng bãi đỗ xe 2 tầng nổi, 4 tầng ngầm với sức chứa khoảng 732 ô tô.

Bên cạnh đó, hàng loạt vị trí quanh Khu đô thị Nam Trung Yên cũng được tính toán bổ sung hạ tầng tĩnh: Ngã tư Trung Kính - Vũ Phạm Hàm: Ô đất 0,51 ha định hướng xây bãi đỗ xe 5 tầng, sức chứa 718 ô tô; Ngã tư Đình Núp - ngõ 25 Nguyễn Chánh: Ô đất 0,5 ha với sức chứa 200 ô tô; Khu vực gần Trường Tiểu học Nam Trung Yên: Quỹ đất 0,2 ha dự kiến bố trí 78 chỗ đỗ.

Loạt "đất vàng" và hạ tầng công viên vào tầm ngắm

Trong danh mục kêu gọi đầu tư tại khu vực phía Tây Hà Nội, khu đất số 68 Dương Đình Nghệ (phường Yên Hòa) với diện tích 1,05 ha là một trong những vị trí nổi bật, được quy hoạch xây dựng bãi đỗ xe 2 tầng nổi, 4 tầng ngầm với sức chứa khoảng 732 ô tô.

Bãi đỗ xe tại 68 Dương Đình Nghệ (phường Yên Hòa) đã được phê duyệt chủ trương đầu tư. Ảnh: Hà Đương

Bên cạnh đó, hàng loạt vị trí quanh Khu đô thị Nam Trung Yên cũng được tính toán bổ sung hạ tầng tĩnh: Ngã tư Trung Kính - Vũ Phạm Hàm: Ô đất 0,51 ha định hướng xây bãi đỗ xe 5 tầng, sức chứa 718 ô tô; Ngã tư Đình Núp - ngõ 25 Nguyễn Chánh: Ô đất 0,5 ha với sức chứa 200 ô tô; Khu vực gần Trường Tiểu học Nam Trung Yên: Quỹ đất 0,2 ha dự kiến bố trí 78 chỗ đỗ.

Sống tại khu Nam Trung Yên, anh Đỗ Đình Lâm (32 tuổi) cho biết áp lực giao thông và mật độ dân cư đông đúc khiến lòng đường qua đây thường xuyên bị lấn chiếm làm nơi đỗ xe. "Chỉ cần vài chiếc ô tô dừng đỗ sai quy định là ngã tư tắc nghẽn ngay. Chúng tôi rất mong có một bãi đỗ xe chuẩn chỉnh để việc đi lại, đưa đón con nhỏ hàng ngày bớt vất vả", anh Lâm bày tỏ.

Không chỉ các ô đất xen kẽ trong khu dân cư, hạ tầng tại các công viên lớn cũng được nghiên cứu kết hợp để tăng hiệu quả sử dụng đất.

Tại Công viên Thủ Lệ (phường Giảng Võ), 3 vị trí thuộc khu vực đất công viên cây xanh giáp đường Bưởi, phố Đào Tấn và phố Cầu Giấy được đề xuất xây dựng các bãi đỗ xe 3 tầng nổi, tổng sức chứa gần 500 chỗ đỗ.

Trong đó, khu vực gần đường Bưởi có diện tích 1.200m2, sức chứa 144 ôtô; khu vực gần phố Đào Tấn rộng 2.000m2, sức chứa 240 ôtô; vị trí gần phố Cầu Giấy rộng 800m2, sức chứa 96 ôtô.

Tại Công viên Thống Nhất (phường Hai Bà Trưng), 3 vị trí được đề xuất xây dựng bãi đỗ xe ngầm với tổng sức chứa lên tới gần 900 ôtô.

Cụ thể, khu vực giáp đường Trần Nhân Tông có diện tích 2.300m2, quy mô 3 tầng ngầm, sức chứa 348 xe. Vị trí giáp đường Nguyễn Đình Chiểu rộng 2.000m2, dự kiến xây dựng 5 tầng ngầm, bố trí 303 chỗ đỗ. Khu vực giáp Trường Tiểu học Tây Sơn có diện tích 1.600m2, quy mô 5 tầng ngầm, sức chứa 242 xe.

Gỡ nút thắt tài chính và định hình không gian ngầm đa tầng

Dù nhu cầu đỗ xe rất lớn, các nhà đầu tư tư nhân thời gian qua vẫn ngại ngần do suất đầu tư cao, thời gian thu hồi vốn kéo dài, giá dịch vụ bị khống chế chưa bù đắp chi phí, cùng sự cạnh tranh thiếu bình đẳng từ các điểm trông giữ tự phát.

Về dài hạn, Quy hoạch chung không gian xây dựng ngầm đô thị trung tâm Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050 đã định hướng bố trí 78 bãi đỗ xe công cộng ngầm tại 4 quận nội đô cũ với tổng diện tích sàn khoảng 104 ha, tối đa 5 tầng hầm. Ảnh: Hà Đương

Chia sẻ với báo chí về nội dung này, TS. Phan Lê Bình (Trưởng Đại diện Công ty Tư vấn OCG Nhật Bản, Giảng viên Đại học Việt – Nhật) nhận định, việc Hà Nội điều chỉnh tăng giá trông giữ xe lòng đường, vỉa hè sẽ kích thích dòng vốn xã hội hóa. "Giá trông giữ xe tăng sẽ giúp điểm hòa vốn tới nhanh hơn, tạo động lực cho doanh nghiệp rót vốn. Đồng thời, khi các bãi đỗ tư nhân chính quy đi vào hoạt động, thành phố không nên tiếp tục gia hạn giấy phép cho các điểm đỗ tạm dưới lòng đường, vỉa hè".

Ngoài ra, chuyên gia cũng hiến kế Hà Nội có thể học hỏi kinh nghiệm từ Bangkok (Thái Lan) bằng cách giao trách nhiệm cho các tòa nhà cao tầng, trung tâm thương mại mới dành một phần diện tích phục vụ nhu cầu đỗ xe của khách vãng lai, thay vì chỉ đáp ứng nội bộ.

Về dài hạn, Quy hoạch chung không gian xây dựng ngầm đô thị trung tâm Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050 đã định hướng bố trí 78 bãi đỗ xe công cộng ngầm tại 4 quận nội đô cũ với tổng diện tích sàn khoảng 104 ha, tối đa 5 tầng hầm. Việc phát triển hệ thống giao thông tĩnh ngầm và cao tầng cần được đấu nối chặt chẽ với mạng lưới đường sắt đô thị, các tuyến xe buýt và điểm trung chuyển giao thông công cộng, vừa tối ưu hóa không gian mặt đất cho cây xanh và người đi bộ, vừa tạo nền tảng phát triển đô thị bền vững.