Bài toán khó chi phí vốn cho làn sóng đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo

Ảnh minh họa

Bài toán đội vốn tại các dự án hạ tầng

Nhu cầu phát triển các dự án trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo đang đòi hỏi quy mô nguồn vốn lớn chưa từng thấy. Theo ước tính của ngân hàng JPMorgan Chase công bố hồi tháng 6, từ nay đến năm 2030, sẽ có khoảng 4,1 nghìn tỷ USD nợ liên quan đến AI được phát hành nhằm đáp ứng nhu cầu khổng lồ về dịch vụ công nghệ.

Tuy nhiên, làn sóng huy động vốn này lại diễn ra đúng thời điểm lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm – thước đo tham chiếu cho lợi suất trái phiếu doanh nghiệp – dao động quanh mức 5,17%, tăng khoảng 1 điểm phần trăm kể từ đầu năm. Việc lãi suất cơ sở tăng cao đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp phát hành nợ sẽ phải đưa ra mức lợi suất hấp dẫn hơn nhiều để thu hút dòng tiền từ giới đầu tư.

Mặc dù thị trường tín dụng chưa xuất hiện tình trạng hoảng loạn bán tháo, áp lực chi phí đã bắt đầu hiện diện rõ nét qua các thương vụ huy động vốn gần đây. Điển hình là việc Tập đoàn SoftBank của Nhật Bản – một nhà đầu tư chiến lược vào các dự án AI – đã phải huy động 11,1 tỷ USD thông qua đợt phát hành trái phiếu rủi ro cao (junk bond) với mức lợi suất lên tới 9,75% cho kỳ hạn 7 năm.

Đánh giá về tâm lý của các doanh nghiệp đi vay, ông Mark Malek - Giám đốc đầu tư tại công ty Siebert Financial - nhận định: “Về cơ bản, họ không quá quan tâm đến chi phí của đợt huy động vốn này, nghĩa là họ chấp nhận mức giá do thị trường ấn định. Tôi cho rằng nhiều công ty trong số này cần phải có thái độ như vậy đối với lãi vay. Họ cần huy động càng nhiều vốn càng tốt để cạnh tranh”.

Tương tự, CoreWeave, một nhà cung cấp dịch vụ đám mây chuyên biệt có tỷ lệ nợ cao, đã cảnh báo trong hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) rằng cứ mỗi lần lãi suất tăng 1 điểm phần trăm, chi phí lãi vay thả nổi của công ty có thể tăng thêm tới 30 triệu USD.

Ngay cả một tập đoàn công nghệ lâu đời như Oracle cũng đã phải gửi thông báo về “trường hợp bất khả kháng” nhằm trì hoãn thanh toán cho dự án trung tâm dữ liệu Jupiter tại New Mexico để ứng phó với tình trạng chi phí gia tăng. Động thái này đã khiến cổ phiếu của hãng giảm 7% trong một tuần và mất khoảng 30% giá trị kể từ đầu năm.

Cuộc thanh lọc thị trường giữa hyperscaler và neocloud

Môi trường lãi suất cao đang tạo ra sự thanh lọc khốc liệt và tác động không đồng đều đến hệ sinh thái doanh nghiệp AI. Ở nhóm dẫn đầu, các nhà phát triển mô hình lõi như OpenAI hay Anthropic hiện được định giá gần 1 nghìn tỷ USD trên thị trường tư nhân. Để cung cấp cơ sở hạ tầng cho các mô hình này, các tập đoàn công nghệ vận hành hệ thống quy mô cực lớn (hyperscaler), bao gồm Amazon, Google, Meta và Microsoft, đã cam kết chi hàng trăm tỷ USD để đầu tư cơ sở hạ tầng. Lợi thế của nhóm hyperscaler là sở hữu xếp hạng tín nhiệm ở mức đầu tư an toàn, cho phép tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn đáng kể so với phần còn lại của thị trường.

Ngược lại, các công ty điện toán đám mây thế hệ mới (neocloud) đang gặp phải rào cản huy động vốn rất lớn. Do dư địa tài chính hạn chế, việc thuyết phục các tổ chức tín dụng rót vốn trở nên khó khăn hơn. Ông Riley Thompson - Phó Chủ tịch tại công ty Mitsubishi HC Capital America - cho biết các bên cho vay đang thẩm định dự án kỹ lưỡng hơn: “Thay vì phê duyệt danh sách gồm 50 công ty neocloud, có lẽ chỉ khoảng 20 công ty thực sự thu hút được sự quan tâm của thị trường”.

Không chỉ đối mặt với bài toán tài chính, các dự án hạ tầng AI còn vấp phải rào cản pháp lý và xã hội. Đơn cử, bang Texas đã tạm dừng cấp giấy phép môi trường cho các trung tâm dữ liệu; một cuộc thăm dò của NBC News cho thấy 69% người Mỹ phản đối việc xây dựng các cơ sở này tại địa phương.

Bất chấp những rào cản về lãi vay và pháp lý, nhu cầu sử dụng các dịch vụ AI vẫn đang tăng trưởng theo cấp số nhân. Đơn cử, ứng dụng trợ lý cá nhân Muse của Meta đã đạt hơn 2,5 triệu lượt tải xuống trên toàn cầu chỉ trong 2 tuần đầu tiên ra mắt, dẫn đầu bảng xếp hạng Apple App Store.

Đứng trước sức cầu khổng lồ này, ông Andrew Giudici thuộc tổ chức xếp hạng tín nhiệm KBRA khẳng định: “Trong điều kiện bình thường, mọi người có thể sẽ chùn bước và tạm dừng một chút. Nhưng tôi không nghĩ điều đó sẽ xảy ra trong trường hợp này. Tôi cho rằng chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến các đợt phát hành nợ với quy mô tương đối lớn”.

Phân tích về sự sẵn sàng chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp, ông Bernie Margulies - CEO của American Compute - nhấn mạnh rằng các hợp đồng bảo đảm năng lực điện toán dài hạn với OpenAI và Anthropic chính là bảo chứng vững chắc nhất: “Nếu bạn có một thỏa thuận với Anthropic, liệu mức chênh lệch lãi suất 50 điểm cơ bản có thực sự ngăn cản bạn không?”.