Đồng Nai xây dựng chính sách phát triển cảng biển, đường thủy và logistics

Cảng phía thành phố Đồng Nai gần sát chân cầu Phước An. (Ảnh: Đoàn Mạnh Dương/TTXVN)

Đồng Nai đang định hướng phát triển đồng bộ hệ thống cảng biển, đường thủy nội địa và vận tải đường thủy nhằm hoàn thiện mạng lưới giao thông đa phương thức, tăng cường kết nối giữa khu công nghiệp, khu vực sản xuất với cảng biển và các trung tâm logistics.

Việc xây dựng chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng, phát triển cảng xanh, cảng thông minh được kỳ vọng góp phần giảm chi phí vận tải, nâng cao năng lực cạnh tranh và khai thác hiệu quả lợi thế giao thông liên vùng của thành phố.

Hoàn thiện chính sách, phát huy lợi thế giao thông liên vùng

Ủy ban Nhân dân thành phố Đồng Nai đang triển khai lấy ý kiến hồ sơ dự thảo nghị quyết quy định chính sách, biện pháp phát triển hạ tầng cảng biển, đường thủy nội địa và vận tải đường thủy trên địa bàn.

Mục tiêu là xây dựng khung pháp lý đồng bộ, minh bạch, hiệu quả, tạo cơ sở triển khai các chính sách phát triển hạ tầng giao thông đường thủy, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội và phát huy hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù.

Đồng Nai có vị trí đặc biệt quan trọng trong mạng lưới giao thông liên vùng, với hệ thống sông, tuyến đường thủy nội địa, các khu vực cảng biển, cảng và bến thủy nội địa.

Đồng Nai đồng thời nằm trong không gian phát triển của Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các tuyến đường bộ cao tốc, quốc lộ và những tuyến giao thông liên vùng.

Trong bối cảnh hoạt động sản xuất, công nghiệp và logistics ngày càng đòi hỏi khả năng kết nối linh hoạt, việc phát triển đồng bộ cảng biển, đường thủy nội địa và vận tải đường thủy có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hoàn thiện mạng lưới giao thông đa phương thức.

Hệ thống này góp phần tăng cường kết nối giữa khu vực sản xuất, các khu công nghiệp, trung tâm logistics với cảng biển; giảm áp lực cho vận tải đường bộ, tiết kiệm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố.

Đặc biệt, việc hình thành và phát triển hành lang kết nối thành phố Hồ Chí Minh-Biên Hòa-Long Thành-khu vực cảng Phước An, kết hợp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành và hệ thống logistics, đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ các phương thức vận tải. Trong đó, cảng biển và đường thủy nội địa giữ vai trò quan trọng trong vận chuyển hàng hóa, mở rộng khả năng kết nối giữa các đầu mối giao thông và khu vực sản xuất.

Trục kinh tế hành lang sông Đồng Nai cùng Khu thương mại tự do, Khu đô thị sân bay kỳ vọng sẽ là cực tăng trưởng mới của Đồng Nai. (Ảnh: Sỹ Tuyên/TTXVN)

Cùng với đầu tư hạ tầng, việc khai thác hiệu quả tiềm năng sông Đồng Nai và các tuyến đường thủy nội địa cần gắn với nâng cấp luồng tuyến, xử lý các điểm nghẽn về tĩnh không cầu, tăng cường kết nối cảng, bến thủy với mạng lưới đường bộ và các trung tâm logistics. Đây là những điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực khai thác vận tải đường thủy, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và phát huy lợi thế của hệ thống giao thông liên vùng.

Định hướng này cũng được đặt trong chương trình phát triển dài hạn của thành phố. Ngày 27/8/2026, Thành ủy thành phố Đồng Nai ban hành Kế hoạch số 179-KH/TU về xác định nhiệm vụ cụ thể hóa Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065.

Kế hoạch xác định nhiệm vụ đẩy nhanh phát triển các công trình hạ tầng giao thông chiến lược, hệ thống cảng biển; tăng cường kết nối đa phương thức giữa hàng không, cảng biển và logistics gắn với các hành lang kinh tế.

Đồng thời, thành phố nghiên cứu phát triển các trung tâm logistics và hạ tầng logistics trong giai đoạn 2026-2035, tạo nền tảng phục vụ nhu cầu vận chuyển, lưu thông hàng hóa và phát triển kinh tế.

Ưu tiên đầu tư hạ tầng, tháo gỡ điểm nghẽn đường thủy

Theo nội dung đang được lấy ý kiến, dự thảo nghị quyết tập trung vào các chính sách, biện pháp đầu tư, nâng cấp kết cấu hạ tầng cảng biển và đường thủy nội địa.

Một trong những nội dung đáng chú ý là ưu tiên quỹ đất, mặt nước, đồng thời đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ tái định cư đối với các dự án phát triển kết cấu hạ tầng cảng biển, đường thủy nội địa.

Dự thảo cũng đề xuất ưu tiên bố trí vốn để nâng cấp tĩnh không cầu tại các điểm nghẽn trên những tuyến đường thủy có mật độ vận tải cao. Việc xử lý các điểm nghẽn này nhằm bảo đảm kết nối liên vùng theo quy hoạch, nâng cao năng lực khai thác, rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm chi phí vận tải.

Đây là nhóm giải pháp có ý nghĩa trực tiếp đối với việc nâng cao hiệu quả vận tải đường thủy. Khi luồng tuyến được cải thiện, các điểm nghẽn về tĩnh không cầu được xử lý và kết nối giữa cảng, bến thủy với đường bộ được tăng cường, khả năng tổ chức vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy sẽ có thêm điều kiện phát triển. Qua đó, thành phố hướng tới thúc đẩy chuyển dịch hàng hóa từ đường bộ sang đường thủy, góp phần giảm áp lực lên mạng lưới giao thông đường bộ.

Bên cạnh đầu tư kết cấu hạ tầng, dự thảo nghị quyết đề cập các chính sách phát triển cảng xanh, cảng thông minh. Theo đó, thành phố dự kiến hỗ trợ tư vấn các giải pháp hiện đại hóa, điện hóa, tự động hóa hệ thống vận hành, khai thác cảng; tư vấn giải pháp chuyển đổi xanh và hỗ trợ đầu tư nâng cấp trang thiết bị, cơ sở vật chất, kết cấu hạ tầng cảng biển, đường thủy nội địa nhằm đáp ứng các tiêu chí cảng xanh.

Hệ thống cảng biển Cái Mép-Thị Vải. (Ảnh: Đoàn Mạnh Dương/TTXVN)

​Việc đưa các nội dung hiện đại hóa và chuyển đổi xanh vào chính sách phát triển cảng cho thấy định hướng không chỉ tập trung mở rộng hạ tầng mà còn chú trọng nâng cao chất lượng khai thác. Ứng dụng công nghệ, tự động hóa và điện hóa có thể tạo điều kiện cải thiện quy trình vận hành, tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của hoạt động cảng biển.

Dự thảo đồng thời đề cập chính sách phát triển nguồn nhân lực phục vụ lĩnh vực cảng biển, đường thủy nội địa và vận tải đường thủy. Đây là yếu tố cần thiết để đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống hạ tầng ngày càng hiện đại, gắn kết hoạt động khai thác cảng với dịch vụ vận tải và logistics.

Thông qua các nhóm chính sách về đầu tư hạ tầng, giải phóng mặt bằng, xử lý điểm nghẽn luồng tuyến, hiện đại hóa cảng và phát triển nhân lực, Đồng Nai hướng tới tạo cơ sở đồng bộ hơn cho sự phát triển của vận tải đường thủy, đồng thời tăng khả năng kết nối giữa các phương thức vận tải trong chuỗi logistics.

Quy hoạch cảng biển hướng tới nâng cao năng lực logistics

Hiện nay, trên địa bàn thành phố Đồng Nai có 19 cảng biển đang hoạt động trên các tuyến sông Đồng Nai, sông Nhà Bè-Lòng Tàu và sông Thị Vải. Đây là hệ thống hạ tầng quan trọng phục vụ vận chuyển hàng hóa, kết nối hoạt động sản xuất với mạng lưới giao thông và các đầu mối logistics.

Theo Quyết định số 979/QĐ-BXD ngày 30/6/2025 của Bộ Xây dựng về quy hoạch chi tiết phát triển cảng biển Đồng Nai giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, hệ thống cảng biển của thành phố gồm các khu bến Phước An, Gò Dầu, Phước Thái trên sông Thị Vải; Nhơn Trạch, Long Bình Tân trên sông Đồng Nai; cùng các bến phao, khu chuyển tải, khu neo chờ, tránh, trú bão.

Quy hoạch xác định mục tiêu đến năm 2030, sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển Đồng Nai đạt từ 39,5-52 triệu tấn. Trong đó, hàng container đạt từ 0,96-1,13 triệu TEU. Về hạ tầng, dự kiến có từ 27-29 bến cảng, gồm 49-52 cầu cảng.

Các chỉ tiêu này đặt ra yêu cầu tiếp tục phát triển năng lực tiếp nhận, khai thác hàng hóa của hệ thống cảng biển, đồng thời tăng cường kết nối với đường thủy nội địa, đường bộ, Cảng hàng không quốc tế Long Thành và các trung tâm logistics.

Khi các đầu mối giao thông được kết nối đồng bộ, hoạt động vận chuyển hàng hóa có thêm điều kiện tổ chức linh hoạt, góp phần nâng cao hiệu quả lưu thông và giảm chi phí trong chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh Đồng Nai thúc đẩy phát triển các hành lang kinh tế và hạ tầng giao thông chiến lược, việc xây dựng chính sách phát triển cảng biển, đường thủy nội địa và vận tải đường thủy là một bước quan trọng nhằm cụ thể hóa định hướng quy hoạch.

Các chính sách về đầu tư, nâng cấp hạ tầng, phát triển cảng xanh, cảng thông minh và nguồn nhân lực sẽ tạo cơ sở để thành phố khai thác hiệu quả hơn tiềm năng sông ngòi, hệ thống cảng và vị trí kết nối liên vùng.

Về lâu dài, phát triển đồng bộ cảng biển, đường thủy và logistics không chỉ góp phần giảm áp lực cho vận tải đường bộ mà còn tăng cường liên kết giữa các khu công nghiệp, khu vực sản xuất và các đầu mối giao thông lớn. Đây là nền tảng để Đồng Nai nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa ngày càng tăng và phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn tới./.​