Bài toán tăng trưởng cao, lạm phát thấp

Năm 2025 Việt Nam đã thành công trong việc thực hiện mục tiêu kép được Quốc hội thông qua: tăng trưởng GDP đạt hơn 8% trong khi lạm phát chỉ ở mức 3,3%. Năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao từ 10%, kiểm soát CPI bình quân khoảng 4,5%, điều này đòi hỏi công tác chỉ đạo, điều hành giá cần thận trọng, đồng bộ, linh hoạt.

Lý giải về tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm 2025 trong vòng kiểm soát, TS Nguyễn Đức Độ - Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế -Tài chính, Học viện Tài chính phân tích: một trong những nguyên nhân chính là do giá nhiều hàng hóa cơ bản trên thế giới như dầu thô, sắt thép, gạo… có xu hướng giảm và trung hòa tác động tăng CPI của tỷ giá.

Dù vậy, bước sang năm 2026, dư địa giảm giá nhiên liệu và nguyên vật liệu không còn nhiều, các "ẩn số" khó lường khác như chi phí logistics neo cao và rủi ro gián đoạn nguồn cung lương thực do thiên tai, xung đột địa chính trị… Trong khi tác động của tín dụng và tỷ giá tiếp diễn, khiến lạm phát tiềm ẩn rủi ro.

Các chuyên gia cho rằng, thị trường giá cả năm 2026 sẽ đối mặt với nhiều áp lực từ cả yếu tố chi phí đẩy (giá nguyên liệu, tỷ giá) và cầu kéo (tăng trưởng kinh tế cao). Môi trường kinh tế toàn cầu trong năm 2026 được dự báo không thực sự thuận lợi và vẫn còn nhiều bất định về thuế quan, nguy cơ tăng trưởng chậm tại các nền kinh tế lớn, cũng như sự dao động mạnh của thị trường tài chính, tiền tệ.

Bốc xếp hàng xuất khẩu tại cảng Sài Gòn. Ảnh: Phạm Hùng

Theo TS Ngô Trí Long, mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong năm 2026 cũng tạo sức ép lên giá cả, bởi tăng trưởng GDP cao đồng nghĩa với việc tổng cầu, bao gồm đầu tư và tiêu dùng, đều phải mạnh. Ông Ngô Trí Long dự báo 3 kịch bản lạm phát (CPI bình quân) năm 2026 cho Việt Nam gồm: kịch bản thuận lợi: CPI từ 3,0 -3,4%; kịch bản cơ sở: CPI từ 3,5 - 4,0%; kịch bản rủi ro cao: CPI 4,3 - 4,8% (vùng cảnh báo).

Để thực hiện nhiệm vụ Quốc hội đề ra, ông Phạm Văn Bình - Phó Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết, công tác quản lý, điều hành giá trong năm 2026 cần bảo đảm thực hiện kiểm soát tốt lạm phát, đồng thời tiếp tục hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh và đời sống của người dân, tiếp tục thực hiện lộ trình giá thị trường các dịch vụ công và hàng hóa do Nhà nước quản lý khi điều kiện cho phép và đẩy mạnh công tác tổ chức, thi hành hệ thống pháp luật về giá để bảo đảm các chính sách về quản lý giá, thẩm định giá...

Tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam ước đạt 147% vào cuối năm 2025 và có thể tăng lên 180 - 185% GDP vào năm 2030 nếu tín dụng tiếp tục tăng 16 - 17% mỗi năm, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có mức đòn bẩy tài chính cao nhất thế giới.

Theo các chuyên gia, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% trong năm 2026 thì mức tăng trưởng tín dụng trung bình cần đạt 26,33% và mức thấp nhất là 16,44%.

Với mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% của Ngân hàng Nhà nước buộc Chính phủ cần đẩy mạnh các động lực tăng trưởng khác, đặc biệt phát huy vai trò của Chính sách Tài khóa mạnh hơn trong năm 2026, nhất là vai trò của thị trường vốn. Việc phát triển mạnh thị trường vốn, nhất là trái phiếu DN và cổ phiếu, được xem là giải pháp căn cơ nhằm giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng và bảo đảm tăng trưởng bền vững trong trung và dài hạn.

Thảo Nguyên