Bản án lý tình đã mang tới mùa xuân tươi đẹp cho bé gái

Luật sư (bên phải) đi cùng bà ngoại cháu bé sau khi phiên tòa kết thúc. Ảnh: Đ.T.H

TAND TPHCM vừa tuyên bản án lý tình, 5 năm sống trong lo lắng, sợ hãi của bé gái K.H đã kết thúc. Nói chuyện với người nhà, bé nói con đã có 1 mùa xuân thật sự "tự do".

Câu chuyện hi hữu

Theo tài liệu, hồ sơ vụ án, năm 2016, ông A. (Việt kiều Australia) đăng ký kết hôn với bà V.N.P tại UBND Q.11, TPHCM và có 1 bé gái là con chung tên K.H, sinh năm 2017. Vào tháng 11/2017, bà V.N.P qua đời.

Sau khi vợ qua đời, ông A. và cháu K.H sống chung với gia đình bên ngoại tại Q.11, TPHCM. Kể từ khi vợ mất, ông A. được pháp luật công nhận và bảo vệ, có các quyền và nghĩa vụ là người đại diện, người giám hộ đương nhiên của trẻ, người nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ.

Vào tháng 4/2021, ông A. thông báo rằng tháng 10/2021 sẽ đưa con gái về Australia sinh sống thì bà ngoại cháu là Đ.T.B.T, các dì của cháu là V.N.P và H.Đ.N.D ngăn cản. Sau đó 3 người này đã có văn bản tố cáo tới các cơ quan có thẩm quyền về việc ông A. khi ngủ có các hành vi dâm ô đối với chính con gái ruột.

Ngày 8/10/2021, Chủ tịch UBND phường 2, Q.11, ban hành Quyết định số 143 về việc xử lý tạm thời, cách ly trẻ K.H khỏi người cha và giao trẻ cho dì là bà H.Đ.N.D nuôi dưỡng trong 15 ngày.

Ngày 2/11/2021, Cơ quan CSĐT Công an Q.11 đưa ra Kết luận không khởi tố vụ án, cho rằng đơn tố giác đã không có cơ sở xác định ông A. có hành vi dâm ô đối với trẻ.

Ông A. sau đó đã khởi kiện đề nghị TAND Q.11 tuyên Quyết định số 143 là trái pháp luật, buộc Chủ tịch UBND phường 2, Q.11, bàn giao trả cháu K.H cho ông, buộc Chủ tịch UBND phường 2 xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi của bà H.Đ.N.D là trái pháp luật, buộc Chủ tịch UBND phường 2 công khai xin lỗi về hành vi ban hành quyết định hành chính trái pháp luật. Tuy nhiên, TAND Q.11 đã ban hành Bản án hành chính số 03 ngày 19/9/2022 không chấp nhận yêu cầu này. Ông A. đã kháng cáo, sau đó TAND TPHCM ban hành Bản án phúc thẩm 271 ngày 10/2/2023 không chấp nhận yêu cầu của ông.

Tháng 12/2021, bà D. và bà P. có đơn yêu cầu Tòa án TPHCM hạn chế quyền của cha đối với con chưa thành niên, không cho ông A. chăm sóc, nuôi dưỡng bé K.H, công nhận quyền chăm nom, nuôi dưỡng thay thế cho đại diện pháp luật đối với bé K.H. Tòa án TPHCM đã có thông báo số 268 về Thụ lý vụ án yêu cầu hạn chế quyền của cha đối với con chưa thành niên.

Ngày 27/1/2022, ông A. có Đơn tố cáo gửi Tòa án TPHCM, đề nghị bà D. và bà P. giao trẻ cho ông nuôi dưỡng. Ngày 8/8/2022, Tòa án TPHCM thụ lý vụ án dân sự về việc tranh chấp quyền nuôi dưỡng con chưa thành niên.

Sau đó, bà D. và bà P. đã rút đơn yêu cầu, Tòa án TPHCM số 2011 ngày 22/11/2022 đình chỉ vụ việc dân sự.

Ngày 18/4/2022, tại Phòng họp UBND Phường 2, Q.11, có Biên bản nội dung làm việc. Theo đó, vì Cơ quan CSĐT không khởi tố ông A. nên quyền chăm sóc bé K.H vẫn là ông A. Tuy nhiên, tại thời điểm đó ông A. không có ở Việt Nam nên không có đủ điều kiện chăm sóc theo Luật dân sự. Nên bà Đ.T.B.T là bà ngoại, là người giám hộ đương nhiên của bé. Trong thời gian hơn 3 năm sống tại nhà bà T., ông A. không chi trả tiền học trường quốc tế của bé K.H; ông cũng không trả bất cứ chi phí sinh hoạt nào của bản thân ông và con gái. Người chi trả toàn bộ là bà T. Việc này được chính ông A. thừa nhận trong thư cảm ơn gửi cho gia đình bà T.

Theo hồ sơ vụ án, vào ngày 8/3/2019, ông A. cũng đã kết hôn với người khác.

Sự lo lắng của trẻ và gia đình bên ngoại

Ngày 21/11/2021, Cơ quan CSĐT Công an Q.11 cùng đại diện UBND Phường 2, Q.11 và luật sư đã có Biên bản làm việc với bé K.H. Trong Biên bản thể hiện rõ, khi hỏi bé có thích ngủ cùng cha, thích sống cùng cha, khi ngủ cùng cha có làm gì bé hay không, thì bé K.H trả lời không thích sống cùng cha; không thích ngủ cùng cha, mà thích sống với mẹ P. là dì của bé; Bé cũng trả lời khi ngủ cha bé dùng tay sờ vào ngực, vào bộ phận kín của bé (bé dùng tay chỉ vào âm hộ). Buổi tối tắt đèn cha ôm bé ngủ và sờ soạng; có lúc bé thấy cha không mặc quần áo.

Ngày 21/4/2022, đại diện UBND Phường 2 có ghi nhận sự việc cùng ông A. đến nhà bà T. để đón bé K.H. Biên bản thể hiện khi ngoại đưa cháu xuống nhà thì cháu khóc hoảng loạn, không muốn gặp cha; gia đình ngoại đề nghị ông A. bình tĩnh, không đón cháu được vì cháu đang rất hoảng loạn, ảnh hưởng đến tâm lý.

Ngày 13/7/2022, đại diện Hội bảo vệ Quyền Trẻ em TPHCM có lập biên bản ghi nhận nội dung trao đổi giữa đại diện với bé K.H. Nội dung biên bản ghi rằng, khi được hỏi nếu rủ con đi chơi mà có ba đi cùng con có đi không thì bé K.K trả lời Con không đi đâu; tại ba không thương con, ba dùng gậy đánh con; ba giận là ba đánh con, không cho con chơi với các dì; con không chịu đi với ba đâu; mẹ Y. (vợ sau của ông A. - PV) cũng đánh con.

Ngày 22/2/2023, Tòa án TPHCM có biên bản làm việc với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội TPHCM, chuyên gia tâm lý và người bảo vệ ông A. Việc lấy lời khai của bé K.H trùng khớp với nội dung biên bản làm việc của Công an Quận 11 ngày 24/11/2021.

Ngày 13/5/2023, ông A. đột nhiên xông vào nhà bà T., có hành vi bắt cháu K.H đi, đã được camera nhà bà T. ghi nhận lại; gia đình phát hiện hành vi của ông A. làm cho cháu K.H kích động, la hét, hoảng sợ.

Đại diện Hội LHPN và đại diện Khu phố cho biết đã có cuộc tiếp xúc với bé K.H sau khi ông A. có hành vi tới bắt cháu đi. Thông tin cho thấy bé trong tình trạng hoảng sợ, không muốn gặp ai; trầy xước cơ thể do lực xách lên quá mạnh. Gia đình có mời chuyên gia tâm lý tới trò chuyện cho bé đỡ sợ. Ngoài ra, người giúp việc nhà bà T. kể, khi bé K.H ngủ với cha, bé có biểu hiện sợ hãi, nói không muốn ngủ cùng ba. "Tôi thấy ông A. dùng tay sờ vào người và dùng miệng hôn vào ngực của bé. Ngoài ra khi đưa cơm vào phòng, tôi thấy ông A. không mặc quần áo, nhảy theo nhạc trước màn hình iPad trên bàn", lời khai của người giúp việc thể hiện.

Theo chẩn đoán của Chi nhánh Công ty Cổ phần Quốc tế Mỹ Viện Tâm lý - Xã hội Quốc tế Mỹ, bé K.H có dấu hiệu rối loạn lo âu, rối loạn sau sang chấn, ám ảnh sợ đặc hiệu; bằng chẩn đoán nghiệp vụ chuyên môn, K.H có dấu hiệu bị lạm dụng tâm lý tình cảm, lạm dụng tình dục. Theo báo cáo định kỳ ngày 23/5/2022, 22/12/2022, Công ty Cổ phần Tập đoàn Quốc tế Mỹ Viện Tâm lý - Xã hội Quốc tế Mỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ điều dưỡng 1 tuần 1 lần.

Ngày 15/6/2023, Trung tâm Tâm lý Giáo dục và Tâm lý Trị liệu Minh Chi có kết luận: K.H có những cơn hoảng sợ, về một vài chủ đề ban đêm, nhạy cảm với bóng tối và tiếng khóc.

Trước các thông tin và chứng cứ đã đưa ra, HĐXX cho rằng, trong quá trình giải quyết vụ án, ông A. không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh nếu giao bé K.H cho gia đình bà T. sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Mặt khác, tâm trạng của trẻ đang không ổn định qua biên bản làm việc của Tòa, lời trình bày của trẻ và tài liệu gia đình cung cấp. Do đó, nếu giao trẻ cho ông A. sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ.

Trong quá trình làm việc với các chuyên gia tâm lý và bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng, các chuyên gia tâm lý và bác sĩ đề nghị trẻ cần thời gian ổn định tâm lý, giữ môi trường sống ổn định. HĐXX thấy cần duy trì môi trường sống của trẻ để trẻ phát triển, trưởng thành. Ông A. đang sống ở Australia, không có điều kiện về Việt Nam chăm sóc; sự thay đổi môi trường đột ngột sẽ ảnh hưởng đến tâm lý trẻ.

Đồng thời, Bản án ngày 19/9/2021 của TAND Q.11 xác định rằng đến 20/10/2021 ông A. khởi kiện thì ông vẫn còn đang trong thời gian phải cách ly trẻ theo Nghị định 56. Bên cạnh đó, HDXX thấy hiện trẻ Hân có tình trạng tâm lý không ổn định, không muốn sống với ông; bà T. chăm sóc từ nhỏ và rất tốt, nên để bà tiếp tục chăm sóc trẻ sẽ đảm bảo sự phát triển toàn diện của trẻ theo Điều 8 Nghị quyết 01/2024.

Phán quyết lý tình

"HĐXX thấy trẻ K.H cần được trông nom, giáo dục, nuôi dưỡng bảo đảm sự phát triển toàn diện của trẻ. Căn cứ Điều 60 Luật Trẻ em, việc chăm sóc dựa theo nhu cầu, hoàn cảnh của trẻ, bảo đảm an toàn, liên tục, ổn định của trẻ và những người chăm sóc trẻ; xem xét thái độ, nguyện vọng, tâm tư của trẻ tùy theo độ tuổi và mức độ trưởng thành; trường hợp trẻ đủ 7 tuổi trở lên phải lấy ý kiến của trẻ; ưu tiên trẻ được chăm sóc thay thế bởi người thân thích,... Vì vậy, xét theo Điều 3 về quy tắc cơ bản pháp luật Việt Nam, khoản 2 Điều 6 áp dụng lẽ công bằng, HĐXX cần quyết định dựa vào điều kiện, hoàn cảnh khách quan, tâm sinh lý, ý kiến của trẻ để bảo đảm phát triển toàn diện", HĐXX nhận định và đưa phán quyết.

HĐXX không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông A. về việc buộc bà D. giao trẻ K.H cho ông vả đã quyết định giao trẻ K.H cho bà T. trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục.

Trong thời gian bà T. chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục bé, để trẻ ổn định tâm lý và thay đổi ý kiến về việc ông A. chăm sóc, nuôi dưỡng, bà T. cần tạo điều kiện để trẻ dần chấp nhận ông A.; có trách nhiệm duy trì sự liên hệ của trẻ với gia đình ông A. để bảo đảm phát triển của trẻ. Đồng thời, ông A. cần tích cực phối hợp với bà T. để mau hồi phục cho trẻ, tránh tình trạng gặp trẻ đột ngột như thời gian qua gây ảnh hưởng tâm lý, sự phát triển không tốt của trẻ.

Luật sư Đào Thị Bích Liên (bên trái) và uật sư Trần Thị Kiều Hạnh

Đinh Thu Hiền