Bắn cung Việt Nam: Chờ cú hích mới

Các cung thủ Việt Nam tranh tài ở nội dung cung 1 dây đồng đội nữ ASIAD 19 năm 2023. Ảnh: INT.

Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển bắn cung Việt Nam được chờ đợi tạo đột phá, song mục tiêu giành huy chương sẽ không dễ hiện thực hóa.

Khoảng trống kế cận hiện hữu

Bước vào chu kỳ chuẩn bị cho ASIAD 20, đội tuyển bắn cung Việt Nam tiếp tục đặt niềm tin vào những gương mặt đã khẳng định tên tuổi như Lê Quốc Phong, Nguyễn Duy, Lộc Thị Đào, Nguyễn Thị Thanh Nhi hay Nguyễn Hoàng Phi Vũ. Đây đều là những cung thủ giàu kinh nghiệm, từng nhiều năm chinh chiến ở đấu trường khu vực và châu lục, được kỳ vọng giữ vai trò nòng cốt trong hành trình cạnh tranh huy chương.

Nổi bật nhất vẫn là Lê Quốc Phong. Tấm vé dự Olympic Paris 2024 không chỉ khẳng định năng lực chuyên môn mà còn cho thấy bản lĩnh của cung thủ này ở sân chơi đỉnh cao. Sau nhiều năm là đầu tàu của đội tuyển, Quốc Phong vẫn duy trì phong độ ổn định và được kỳ vọng tiếp tục gánh vác trọng trách tại ASIAD 20.

Đội tuyển cũng đón nhận tín hiệu tích cực từ sự trở lại của Nguyễn Hoàng Phi Vũ. Từng góp mặt tại Olympic Tokyo 2020, cung thủ này có thời gian dài vắng bóng ở đội tuyển quốc gia trước khi được gọi trở lại nhờ duy trì phong độ tốt ở các giải trong nước. Sự xuất hiện của Phi Vũ không chỉ bổ sung chiều sâu lực lượng mà còn mang đến thêm lựa chọn ở các nội dung đồng đội và đối kháng, nơi kinh nghiệm quốc tế luôn là lợi thế quan trọng.

Những kết quả gần đây tiếp tục củng cố niềm tin vào khả năng cạnh tranh của bắn cung Việt Nam. Tại Cúp bắn cung châu Á 2026, đội tuyển giành 2 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng, cho thấy khoảng cách với các đối thủ trong khu vực đang dần được thu hẹp.

Đặc biệt, tại Cúp thế giới 2026 ở Thượng Hải (Trung Quốc), bộ ba Lê Quốc Phong, Nguyễn Hoàng Phi Vũ và Nguyễn Duy đã tạo dấu ấn khi đánh bại đội tuyển Mỹ - đương kim vô địch chặng Puebla - để giành Huy chương Đồng nội dung đồng đội cung một dây nam. Thành tích này không chỉ mang ý nghĩa về thứ hạng, mà còn cho thấy sự tiến bộ về bản lĩnh và tâm lý thi đấu của các cung thủ Việt Nam khi đối đầu với những đội tuyển hàng đầu thế giới.

Tuy nhiên, phía sau những tín hiệu tích cực vẫn là bài toán chưa có lời giải. Thành phần chủ lực của đội tuyển gần như không thay đổi trong nhiều năm, trong khi lớp vận động viên trẻ chưa tạo được dấu ấn đủ mạnh để sẵn sàng kế cận. Điều đó khiến gánh nặng thành tích tiếp tục đặt lên vai những gương mặt quen thuộc.

Trong khi bắn cung Việt Nam vẫn dựa nhiều vào kinh nghiệm của các cựu binh, những nền bắn cung hàng đầu châu Á như Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản hay Ấn Độ đã đẩy mạnh trẻ hóa lực lượng, xây dựng lộ trình phát triển VĐV từ rất sớm. Khoảng cách giữa các đội tuyển không chỉ nằm ở trình độ chuyên môn, mà còn ở chiều sâu lực lượng - yếu tố đặc biệt quan trọng tại những giải đấu lớn như ASIAD.

Khó khăn về nhân sự càng rõ hơn khi Đỗ Thị Ánh Nguyệt nhiều khả năng không còn giữ được vai trò như kỳ vọng. Nữ cung thủ từng dự Olympic Paris 2024 không có phong độ tốt nhất tại SEA Games 33 và chỉ giành HCĐ nội dung đồng đội. Sự chững lại của Ánh Nguyệt khiến đội tuyển nữ mất đi một trong những gương mặt từng được kỳ vọng tạo khác biệt ở đấu trường quốc tế.

Có thể thấy, kinh nghiệm đang là tài sản lớn nhất của bắn cung Việt Nam hiện nay. Nhưng kinh nghiệm không thể thay thế cho một lực lượng kế cận đủ sức chia sẻ gánh nặng. Muốn duy trì khả năng cạnh tranh ở ASIAD, xa hơn là Olympic, đội tuyển cần sớm tìm lời giải cho bài toán nhân sự.

Lê Quốc Phong tham dự Olympic 2024. Ảnh: INT.

Bài toán chuyên gia

Nếu lực lượng vẫn còn những điểm tựa kinh nghiệm, thì trên băng ghế huấn luyện, bắn cung Việt Nam đang đối diện với khoảng trống không dễ khỏa lấp.

Sau SEA Games 33, chuyên gia Park Chae-soon chính thức chia tay đội tuyển Việt Nam, khép lại gần ba năm gắn bó. Với bắn cung, sự ra đi này không chỉ là sự thay đổi nhân sự huấn luyện, mà còn để lại khoảng trống ở vị trí người định hình phương pháp tập luyện, chiến thuật và bản lĩnh thi đấu cho các cung thủ.

Ông Park không phải cái tên xa lạ trong làng bắn cung thế giới. Trước khi đến Việt Nam năm 2023, chuyên gia người Hàn Quốc từng dẫn dắt đội tuyển Hàn Quốc giai đoạn 2011-2021, góp công vào 11 Huy chương Vàng Olympic. Riêng tại Olympic London 2012, các học trò của ông giành trọn 4 Huy chương Vàng; tại Rio 2016 là 3 Huy chương Vàng và Tokyo 2020 tiếp tục thống trị với 4 trong 5 nội dung.

Dù chưa thể giúp bắn cung Việt Nam tạo nên bước ngoặt về thành tích, dấu ấn của ông Park vẫn rất rõ nét. Dưới sự dẫn dắt của vị chuyên gia này, Việt Nam lần đầu giành hai suất chính thức dự Olympic Paris 2024 với Đỗ Thị Ánh Nguyệt và Lê Quốc Phong. Đây là minh chứng cho sự tiến bộ về trình độ chuyên môn cũng như khả năng cạnh tranh của các cung thủ Việt Nam trên đấu trường quốc tế.

Tuy nhiên, những kết quả ở các giải đấu lớn vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng. Đội tuyển tiếp tục trắng tay tại ASIAD 19 và chỉ giành 3 Huy chương Bạc, 4 Huy chương Đồng tại SEA Games 33. Những con số ấy cho thấy bắn cung Việt Nam đã tiến gần nhóm cạnh tranh, nhưng vẫn thiếu một bước quyết định để biến cơ hội thành huy chương.

Đó cũng là lý do bài toán chuyên gia tiếp tục được đặt ra. Trong chương trình phát triển các môn thể thao trọng điểm hướng tới Olympic và ASIAD giai đoạn 2026-2045, bắn cung được xác định là một trong những môn cần ưu tiên đầu tư.

Giới chuyên môn cho rằng, để tạo ra cú hích mới, đội tuyển cần một huấn luyện viên ngoại có trình độ cao, không chỉ giỏi về kỹ thuật mà còn có kinh nghiệm xây dựng hệ thống, tổ chức thi đấu và giúp vận động viên vượt qua áp lực ở những thời khắc quyết định.

3 tuyển thủ Nguyễn Hoàng Phi Vũ, Lê Quốc Phong và Nguyễn Duy giành Huy chương Đồng cúp bắn cung thế giới 2026. Ảnh: INT

Theo ông Hoàng Quốc Vinh - Trưởng phòng Thể thao thành tích cao - Cục Thể dục thể thao Việt Nam (Bộ VH-TT&DL), ngành thể thao sẵn sàng chi trả mức lương lên tới 8.000 USD/tháng cho chuyên gia ở các môn trọng điểm. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng không nằm ở mức đãi ngộ, mà là tìm được người thực sự phù hợp với mục tiêu phát triển lâu dài của đội tuyển.

Bởi trong bắn cung hiện đại, thành công không chỉ đến từ kỹ năng của vận động viên. Những nền bắn cung hàng đầu thế giới đều sở hữu hệ thống đào tạo bài bản, đội ngũ chuyên gia chất lượng và quy trình chuẩn bị khoa học.

Hàn Quốc là minh chứng rõ nhất. Ở quốc gia này, cuộc cạnh tranh giành suất dự Olympic thậm chí khốc liệt không kém cuộc đua giành huy chương, bởi chính môi trường cạnh tranh nội bộ đã tạo nên những cung thủ có bản lĩnh đặc biệt.

Trong khi đó, các đối thủ của Việt Nam cũng không ngừng tiến bộ. Bên cạnh Hàn Quốc gần như thống trị tuyệt đối, Trung Quốc, Ấn Độ hay Indonesia đều đầu tư mạnh mẽ cho bắn cung và thường xuyên góp mặt trong nhóm tranh chấp huy chương. Khoảng cách chuyên môn giữa Việt Nam với nhóm này không còn quá lớn, nhưng sự ổn định vẫn là yếu tố tạo nên khác biệt.

SEA Games 33 là ví dụ rõ nét. Các cung thủ Việt Nam nhiều lần tiến gần tấm Huy chương Vàng nhưng không thể vượt qua những thời điểm quyết định. Khi đối thủ Indonesia liên tiếp đạt điểm tuyệt đối ở những loạt bắn cuối, vận động viên Việt Nam bắt đầu dao động và đánh mất nhịp thi đấu.

Trong bắn cung, chỉ một mũi tên lệch tâm cũng có thể thay đổi cục diện. Vì vậy, bản lĩnh tâm lý đôi khi quan trọng không kém kỹ thuật. Đó cũng là điểm đội tuyển cần cải thiện nếu muốn cạnh tranh huy chương tại ASIAD 20.

Dẫu vậy, cơ hội vẫn còn rộng mở. Khoảng cách giữa nhóm dẫn đầu và các đội bám đuổi đang dần thu hẹp. Nếu duy trì được phong độ, phát huy hiệu quả các nội dung đồng đội và tận dụng tốt từng cơ hội, bắn cung Việt Nam hoàn toàn có thể tạo nên bất ngờ.

Trong bối cảnh hiện tại, mục tiêu thực tế nhất có lẽ không phải là tấm Huy chương Vàng, mà là lần đầu chinh phục huy chương ASIAD. Nếu làm được điều đó, đây sẽ là cột mốc quan trọng, đồng thời tạo nền tảng để hướng tới những mục tiêu lớn hơn ở đấu trường Olympic.

ASIAD 20 vì thế không chỉ là cuộc đua thành tích. Đây còn là phép thử cho cả một chu kỳ đầu tư, từ chất lượng vận động viên, đội ngũ huấn luyện đến khả năng thích ứng với áp lực thi đấu. Thành công sẽ mở ra niềm tin cho một thế hệ mới, còn nếu chưa đạt kỳ vọng, đó cũng là cơ sở để thể thao Việt Nam nhìn lại và điều chỉnh chiến lược phát triển trong giai đoạn tiếp theo.