Bản đồ mới hé lộ địa hình ẩn sâu dưới lớp băng Nam Cực
Các nhà khoa học vừa công bố bản đồ chi tiết nhất từ trước đến nay về địa hình nằm bên dưới lớp băng khổng lồ bao phủ Nam Cực, lần đầu tiên phơi bày một 'thế giới bị chôn giấu' gồm núi non, hẻm vực, thung lũng và đồng bằng, đồng thời xác định hàng chục nghìn cấu trúc địa hình nhỏ mà trước đây chưa từng được ghi nhận.
Băng trôi ở Nam Cực. Ảnh: AFP/TTXVN
Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science, nhóm các nhà khoa học đã kết hợp dữ liệu vệ tinh độ phân giải cao với phương pháp phân tích nhiễu động dòng chảy băng – kỹ thuật cho phép suy luận hình dạng nền đá và điều kiện bên dưới băng thông qua các đặc điểm trên bề mặt. Nhờ đó, toàn bộ lục địa Nam Cực, kể cả những khu vực trước đây chưa từng được khảo sát, đã được lập bản đồ địa hình dưới băng.
Kết quả cho thấy một cảnh quan phong phú đáng kinh ngạc, với hơn 30.000 ngọn đồi chưa từng được ghi nhận, mỗi cấu trúc cao ít nhất 50 mét. Các nhà khoa học nhấn mạnh, hiểu biết chính xác hơn về địa hình nền đá có ý nghĩa then chốt trong việc dự báo tốc độ băng Nam Cực tan chảy do biến đổi khí hậu. Những nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng địa hình gồ ghề, với các sườn núi và đỉnh đá lởm chởm, có thể làm chậm quá trình băng trượt ra đại dương.
Ông Robert Bingham – chuyên gia nghiên cứu băng hà thuộc Đại học Edinburgh (Anh), đồng tác giả nghiên cứu trên - cho biết hình dạng nền đá đóng vai trò quan trọng trong việc tạo lực ma sát cản dòng băng. Ông nhấn mạnh: “Đây là yếu tố bắt buộc phải đưa vào các mô hình số nhằm dự báo tốc độ băng chảy, tan và đóng góp vào mực nước biển toàn cầu”.
Nam Cực hiện là khối băng lớn nhất Trái Đất, chứa khoảng 70% lượng nước ngọt của hành tinh, với độ dày trung bình khoảng 2,1 km và có nơi lên tới gần 4,8 km. Lục địa này không phải lúc nào cũng bị băng bao phủ. Các đặc điểm địa hình bên dưới được hình thành từ hơn 34 triệu năm trước, trước khi Nam Cực bị “đóng băng”, rồi tiếp tục được băng hà bào mòn và định hình theo thời gian. Về mặt kiến tạo, Nam Cực từng liền với Nam Mỹ trước khi tách ra do sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo.
Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng cho đến nay bề mặt Sao Hỏa còn được lập bản đồ chi tiết hơn cả địa hình dưới băng của Nam Cực. Phương pháp mới khắc phục hạn chế của các khảo sát radar truyền thống vốn có khoảng trống dữ liệu lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm km.
Giới khoa học kỳ vọng bản đồ này sẽ giúp cải thiện các mô hình dự báo mực nước biển dâng trong tương lai, đồng thời hỗ trợ các đánh giá của Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC). Ông Bingham cho biết: “Chúng tôi giờ đây có thể xác định rõ hơn những khu vực nào ở Nam Cực cần khảo sát thực địa chi tiết, và những nơi nào thì không”.
