Bản du ca mới về nhạc sĩ Trần Tiến

Cuốn sách “Trần Tiến - Người hát thơ mình - Ca khúc & những câu chuyện” vừa ra mắt bạn đọc.

Trong thị trường sách Việt Nam, không nhiều ấn phẩm về nhạc sĩ được đầu tư công phu, có cấu trúc và tư duy tiệm cận dòng sách chân dung nghệ sĩ mà thế giới vẫn làm. “Trần Tiến - Người hát thơ mình - Ca khúc & những câu chuyện” xuất hiện như một trường hợp hiếm. Đây không phải sách kỷ niệm, cũng không phải hồi ký theo lối kể tuần tự, mà là một artbook - chân dung tinh thần, kết hợp âm nhạc, văn xuôi và tư liệu hình ảnh để phác họa trọn vẹn một đời sáng tạo không chịu đứng yên.

Cuốn sách được chia làm 3 phần, nhưng không nhằm phân chia rạch ròi nội dung, mà tạo nên một dòng chảy ký ức. Phần “Ngẫu hứng Trần Tiến” mở ra thế giới nội tâm của người nhạc sĩ với những mảnh nhớ bật lên bất chợt: Hà Nội tuổi thơ, hình bóng người mẹ, quê hương, bạn bè, những người đã khuất và những cuộc gặp tri âm. Văn Trần Tiến không kể chuyện theo trật tự thời gian, mà đi theo dòng nhớ, khi bâng quơ, khi day dứt, đúng như cách một con người thật sự đối diện với ký ức của mình.

Những ghi chép ngắn trong “Bâng quơ mỗi ngày” giống như những nốt lặng cần thiết giữa các ca khúc. Chỉ vài dòng về tình yêu, con người, sự tồn tại, không kết luận, không giảng giải. Chính sự bỏ ngỏ ấy lại tạo khoảng trống để người đọc tự va vào suy nghĩ của mình, như cách âm nhạc Trần Tiến lâu nay vẫn để người nghe tự tìm lấy cảm xúc.

Phần “Ca khúc và những câu chuyện” gồm 108 ca khúc, trải dài nhiều giai đoạn lịch sử và đời sống. Điểm đáng chú ý là, suốt nhiều chục năm qua, nhạc sĩ Trần Tiến hầu như chưa từng công bố chính thức văn bản các ca khúc của mình. Bởi vậy, không ít bài hát tồn tại nhiều dị bản, “mỗi ca sĩ hát một lời khác nhau”, khiến khán giả và giới nghiên cứu khó phân định đâu là ca từ chuẩn. Việc các ca khúc lần đầu được giới thiệu dưới dạng văn bản, thậm chí có cả hình ảnh bản thảo chép tay, mang ý nghĩa đặc biệt.

Không chỉ dừng ở việc in lời ca, cuốn sách còn cung cấp những thông tin, câu chuyện về thời điểm sáng tác các ca khúc, giúp độc giả có được những “thông số chính xác từ phía nhạc sĩ”, tránh tình trạng “tam sao thất bản” trong tương lai. Dù 108 ca khúc chưa phải toàn bộ gia tài âm nhạc của Trần Tiến, đó vẫn là những bài hát đi cùng năm tháng, được đông đảo công chúng mến mộ, phần nào “an ủi” sự thiếu vắng lâu nay của một tuyển tập chính thức.

Song song với ca khúc là những câu chuyện đời và nghề, được kể bằng chính giọng Trần Tiến: thẳng thắn, ngang tàng, đôi khi gai góc nhưng chan chứa biết ơn. Những trang viết này giúp người đọc hiểu vì sao ông chọn con đường du ca, vì sao từng khước từ nghệ thuật phục vụ danh lợi, và vì sao việc làm sách ở tuổi ngoài bảy mươi lại trở thành một cách “để lại cho đời”.

Phần “Dư luận” tập hợp nhiều nhận xét từ báo chí, bạn bè và đồng nghiệp, tạo nên một bức chân dung đa thanh về Trần Tiến.

Với cuốn sách này, có người bảo nhạc sĩ Trần Tiến “chơi sang”. Nhưng thực chất, đó là kết quả của một sự cộng hưởng. Nhà văn Hồ Anh Thái đảm nhiệm biên soạn, chắt lọc và dẫn dắt nội dung bằng kinh nghiệm của một người viết dày dạn. Đông A với kinh nghiệm làm sách công phu chịu trách nhiệm sản xuất. Phần thiết kế do Duy Đào & Studio Duy thực hiện theo tư duy artbook hiện đại, tối giản, mạnh mẽ nhưng vẫn giữ được tinh thần du ca và cá tính tự do của tác giả.

Buổi giao lưu và ký lưu niệm với nhạc sĩ Trần Tiến vào sáng 23/1 tại TPHCM vì thế là dịp để người yêu nhạc, yêu sách được lắng nghe chính ông chia sẻ về hành trình sáng tác, những ký ức đời - nghề và thế giới ca khúc đã làm nên chân dung một nghệ sĩ du ca độc đáo của âm nhạc Việt Nam. Một bản du ca mới, lần này được kể bằng chữ, nhưng vẫn ngân vang tinh thần du ca quen thuộc của Trần Tiến.

Thư Hoàng