Bản Meo - Điểm hẹn trải nghiệm mùa trái ngọt giữa miền xanh Bắc Ninh

Bản Meo nhìn từ trên cao. (Ảnh: Thanh Thương/TTXVN)

Giữa không gian núi rừng xanh mát, những nếp nhà sàn truyền thống và vườn cây ăn quả theo mùa, Bản Meo (xã Nam Dương, thành phố Bắc Ninh) đang trở thành điểm đến hấp dẫn với những trải nghiệm du lịch sinh thái, văn hóa và ẩm thực cộng đồng, mở ra hướng phát triển du lịch nông thôn gắn với sinh kế bền vững.

Không gian nghỉ dưỡng giữa thiên nhiên và bản sắc văn hóa

Nằm tại thôn Nam Sơn, xã Nam Dương, thành phố Bắc Ninh, Điểm du lịch sinh thái, văn hóa Bản Meo mang đến cho du khách một không gian nghỉ dưỡng gần gũi với thiên nhiên, tách biệt khỏi nhịp sống ồn ào.

Giữa màu xanh của núi rừng, những vườn cây ăn quả theo mùa, hồ nước và các nếp nhà sàn truyền thống tạo nên khung cảnh bình yên, thích hợp cho những chuyến nghỉ dưỡng, khám phá và trải nghiệm cuộc sống nông thôn.

Tên gọi Bản Meo được ông Hoàng Tuấn Luyện, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Bản Meo, giữ lại từ địa danh cũ như một cách lưu giữ dấu ấn quê hương Nam Dương.

Không gian du lịch được xây dựng theo hướng hài hòa với cảnh quan tự nhiên, kết hợp giữa kiến trúc nhà sàn, nhà gỗ và những vật liệu thân thiện với môi trường.

Tại đây, khu nhà sàn, nhà gỗ, gian bếp và các không gian sinh hoạt chung được bố trí đan xen với vườn cây, hồ nước, vườn hoa và cây cảnh. Những tấm thổ cẩm, vật dụng sinh hoạt truyền thống cùng cách bài trí khu đón tiếp, không gian ẩm thực góp phần tái hiện nét văn hóa đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Không gian xanh mát, bố trí hài hòa tạo nên điểm nhấn tại Bản Meo. (Ảnh: Thanh Thương/TTXVN)

Bên cạnh khu lưu trú, những căn nhà gỗ và khu cắm trại mang đến thêm lựa chọn cho du khách muốn hòa mình vào thiên nhiên.

Điểm đáng chú ý là Bản Meo không đơn thuần xây dựng một khu nghỉ dưỡng sinh thái mà còn hướng tới giới thiệu những giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất Nam Dương. Đây là địa bàn có nhiều dân tộc cùng sinh sống như Sán Dìu, Sán Chí, Tày, Nùng, Dao, Cao Lan. Qua thời gian, mỗi cộng đồng đã góp phần tạo nên đời sống văn hóa phong phú, thể hiện trong kiến trúc, phong tục, trang phục, tiếng nói, dân ca và ẩm thực.

Từ Bản Meo, du khách có thể kết hợp tham quan chùa Am Vãi, khám phá những vườn cây ăn quả theo mùa hoặc tìm hiểu nghề làm mỳ gạo tại làng nghề Thủ Dương.

Sự kết nối giữa điểm lưu trú với các di tích, cảnh quan và làng nghề địa phương giúp hành trình khám phá không chỉ dừng lại ở nghỉ dưỡng mà còn mở rộng sang trải nghiệm văn hóa, đời sống và hoạt động sản xuất của người dân.

Trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và cuộc sống bản địa

Một trong những yếu tố tạo nên sức hút của du lịch cộng đồng Bản Meo là khả năng đưa du khách đến gần hơn với đời sống thường ngày của người dân địa phương. Thay vì chỉ tham quan cảnh quan, du khách có cơ hội tìm hiểu phong tục, thưởng thức món ăn truyền thống, giao lưu văn nghệ và cảm nhận nhịp sống của các cộng đồng dân tộc.

Ẩm thực là trải nghiệm thú vị tại đây. Nguyên liệu chế biến chủ yếu đến từ rau vườn, sản vật địa phương, mỳ gạo và các loại nông sản theo mùa. Những món ăn dân dã, được chế biến theo cách thức truyền thống, không chỉ mang đến hương vị riêng mà còn giới thiệu nét văn hóa ẩm thực của vùng đất Nam Dương.

Trong không gian quây quần bên mâm cơm, du khách có dịp thưởng thức những tiết mục văn nghệ dân gian, lắng nghe làn điệu soọng cô của người Sán Dìu hay hát then, đàn tính của đồng bào Tày. Những hoạt động giao lưu này góp phần đưa di sản văn hóa phi vật thể đến gần hơn với công chúng, đồng thời tạo cơ hội để người dân trực tiếp tham gia giới thiệu, thực hành và trao truyền các giá trị truyền thống.

Bên cạnh đó, những câu chuyện về lịch sử bản làng, phong tục tập quán được người cao tuổi chia sẻ, hình ảnh phụ nữ địa phương chuẩn bị bữa ăn trong gian bếp lửa hay những hoạt động sinh hoạt cộng đồng cũng trở thành một phần của hành trình trải nghiệm. Chính sự chân tình, gần gũi của người dân tạo nên nét riêng cho mô hình du lịch cộng đồng, giúp du khách có cảm giác được hòa mình vào đời sống bản địa thay vì chỉ là người đến tham quan.

Đến với Bản Meo, du khách được hòa mình vào thiên nhiên xanh mát. (Ảnh: Thanh Thương/TTXVN)

Với cảnh quan xanh, không gian văn hóa đặc sắc và nhiều lựa chọn trải nghiệm, Bản Meo đang thu hút các nhóm khách gia đình, bạn trẻ và những người yêu thích du lịch trải nghiệm. Nhiều đoàn khách tìm đến đây để chụp ảnh, nghỉ dưỡng qua đêm, tổ chức họp lớp, hội khóa và các hoạt động giao lưu tập thể.

Được công nhận là điểm du lịch năm 2025, Bản Meo hiện có 25 hộ dân trong cộng đồng trực tiếp tham gia và 155 hộ liên kết cung ứng dịch vụ. Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng sự tham gia của người dân vào chuỗi hoạt động du lịch, từ lưu trú, ẩm thực, cung ứng nông sản đến giới thiệu văn hóa và tổ chức các hoạt động trải nghiệm.

Phát triển du lịch nông thôn gắn với sinh kế cộng đồng

Từ mô hình du lịch sinh thái, văn hóa, Bản Meo đang từng bước định hình hướng phát triển du lịch nông thôn dựa trên những lợi thế sẵn có của địa phương.

Thay vì đầu tư theo hướng xây dựng các công trình du lịch quy mô lớn, mô hình chú trọng khai thác cảnh quan tự nhiên, văn hóa truyền thống, sản vật địa phương và sự tham gia trực tiếp của cộng đồng.

Đây cũng là hướng đi có ý nghĩa đối với việc đa dạng hóa sinh kế nông thôn. Khi du lịch phát triển, người dân không chỉ có thêm nguồn thu từ hoạt động lưu trú, ăn uống mà còn có cơ hội tiêu thụ nông sản, sản phẩm làng nghề và các mặt hàng đặc trưng.

Những loại rau, quả theo mùa, thực phẩm địa phương hay sản phẩm mỳ gạo Thủ Dương có thể trở thành một phần trong chuỗi cung ứng phục vụ du khách, qua đó gia tăng giá trị cho sản xuất nông nghiệp.

Việc kết nối du lịch với nông nghiệp và làng nghề cũng tạo động lực để người dân quan tâm hơn đến chất lượng sản phẩm, bảo vệ cảnh quan, gìn giữ môi trường và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống.

Khi trở thành một phần của hoạt động du lịch, các sản phẩm nông nghiệp không chỉ được tiêu thụ dưới dạng hàng hóa mà còn có thể được giới thiệu thông qua những trải nghiệm trực tiếp, giúp du khách hiểu hơn về quy trình sản xuất và đời sống của người dân.

Để mô hình phát triển lâu dài, việc tiếp tục hoàn thiện chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm trải nghiệm và tăng cường liên kết giữa các hộ dân là những yêu cầu đặt ra.

Bản Meo có thể khai thác sâu hơn lợi thế vườn cây ăn quả theo mùa, tổ chức các hoạt động trải nghiệm nông nghiệp, giới thiệu nghề làm mỳ gạo, ẩm thực dân tộc và các chương trình giao lưu văn hóa. Qua đó, hình thành những sản phẩm du lịch có tính đặc trưng, tạo lý do để du khách kéo dài thời gian lưu trú và quay trở lại.

Cùng với phát triển sản phẩm, công tác quảng bá, đào tạo kỹ năng đón tiếp, phục vụ khách và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cần được chú trọng. Việc xây dựng cơ chế phối hợp giữa hợp tác xã, các hộ dân, cơ sở sản xuất nông nghiệp và các đơn vị lữ hành sẽ giúp hình thành chuỗi dịch vụ đồng bộ, mở rộng thị trường khách và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Đáng chú ý, mới đây, Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Bản Meo đã được Sở Nông nghiệp và Môi trường đề cử là đại diện duy nhất của thành phố Bắc Ninh tham gia Hội thi điểm đến du lịch nông thôn Việt Nam tốt nhất năm 2026. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với những nỗ lực xây dựng mô hình du lịch cộng đồng mà còn mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh Bản Meo đến đông đảo du khách.

Với lợi thế cảnh quan sinh thái, bản sắc văn hóa đa dạng và sự tham gia của cộng đồng, Bản Meo đang từng bước tạo dựng hướng phát triển riêng, trong đó du lịch trở thành cầu nối giữa bảo tồn văn hóa, phát huy giá trị nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người dân.

Mô hình này góp phần cho thấy tiềm năng của du lịch nông thôn Bắc Ninh trong việc khai thác hiệu quả tài nguyên bản địa, hướng tới phát triển xanh, bền vững và gắn kết lợi ích cộng đồng./.