Hà Nội tổ chức chuỗi sự kiện kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám

Chuỗi Kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), được tổ chức từ ngày 5 đến 15/11/2026. Điểm nhấn là Lễ kỷ niệm cấp quốc gia với chủ đề “Tinh hoa đạo học”, kết hợp nghệ thuật truyền thống và công nghệ trình diễn hiện đại, góp phần lan tỏa giá trị nền Quốc học Việt Nam, khơi dậy tinh thần hiếu học và khát vọng cống hiến trong thế hệ trẻ.

Từ dấu mốc gần nghìn năm đến khát vọng phát triển hôm nay

Ngày 2/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội thông tin về chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám (1076–2026) – một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử giáo dục Việt Nam.

Được thành lập năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám là trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, giữ vai trò quan trọng trong đào tạo, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Trải qua gần một thiên niên kỷ, nơi đây không chỉ gắn với lịch sử giáo dục, khoa cử mà còn trở thành biểu tượng của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, đề cao tri thức và trọng dụng hiền tài.

Họp báo công bố chuỗi sự kiện kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam

Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh, Quốc Tử Giám là nơi hội tụ những giá trị bền vững của đạo học Việt Nam, góp phần hình thành chiều sâu văn hóa và trí tuệ dân tộc.

Theo ông Tài, kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không đơn thuần là dịp nhìn lại lịch sử, tri ân các bậc tiền nhân mà còn là cơ hội khẳng định sức sống của truyền thống đạo học trong đời sống đương đại. Những giá trị ấy cần được tiếp nối bằng khát vọng học tập, tinh thần sáng tạo, trách nhiệm cống hiến và các chính sách phát hiện, đào tạo, trọng dụng nhân tài.

Đây cũng là định hướng xuyên suốt của chuỗi hoạt động: trân trọng di sản quá khứ, phát huy giá trị trong hiện tại và khơi dậy khát vọng phát triển trong tương lai.

Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám cho biết, các chương trình được thiết kế với nhiều hình thức tiếp cận đa dạng, kết hợp nghiên cứu, trưng bày, biểu diễn nghệ thuật và trải nghiệm trực tiếp tại di tích. Qua đó, câu chuyện về Quốc Tử Giám được chuyển tải sinh động hơn, tạo cơ hội để công chúng, đặc biệt là người trẻ, chủ động khám phá và cảm nhận giá trị di sản.

“Tinh hoa đạo học” – hành trình nghệ thuật kết nối quá khứ và tương lai

Tâm điểm của chuỗi sự kiện là Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam”, dự kiến diễn ra lúc 19h30 ngày 14/11/2026 tại Sân Thái Học, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

Với chủ đề “Tinh hoa đạo học”, chương trình do Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cùng ê-kíp sáng tạo dàn dựng, hướng tới tái hiện hành trình hình thành và phát triển của nền Quốc học, đồng thời gợi mở vai trò của tri thức, nhân tài và trách nhiệm phụng sự đất nước trong thời đại mới.

Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang chia sẻ về chương trình kỷ niệm

Theo Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang, đạo học không phải những trang sử nằm lại trong quá khứ mà là dòng chảy tri thức liên tục được bồi đắp suốt 950 năm, kết nối cội nguồn văn hiến với vận hội phát triển của dân tộc.

Thông điệp xuyên suốt chương trình được khái quát: “Đạo học là cội rễ của nhân cách; Tri thức là đôi cánh đưa đất nước vươn mình”. Từ tư tưởng này, kịch bản nghệ thuật được xây dựng thành hai chương: “Mạch nguồn đạo học” và “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”.

Ở chương đầu tiên, khán giả sẽ được trở về với quyết sách dựng lập Quốc Tử Giám dưới triều vua Lý Nhân Tông, cùng những giá trị nền tảng của nền giáo dục dân tộc như tôn sư trọng đạo, đề cao khí tiết kẻ sĩ, lấy đạo đức làm gốc và tri thức làm nền tảng.

Đáng chú ý, ba tác phẩm tiêu biểu trong lịch sử tư tưởng và tinh thần dân tộc gồm “Nam Quốc Sơn Hà”, “Bình Ngô đại cáo” và “Tuyên ngôn Độc lập” của Chủ tịch Hồ Chí Minh được lựa chọn để thể hiện quá trình chuyển hóa tri thức, văn hiến thành sức mạnh quốc gia. Đây cũng là những dấu mốc phản ánh ý chí độc lập, tự cường và bản lĩnh Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.

Nếu chương thứ nhất tập trung tái hiện cội nguồn, chương “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” mở ra không gian nghệ thuật hướng tới tương lai. Mạch nội dung được tiếp nối từ sự tận tụy của người thầy, hành trình trao truyền tri thức giữa các thế hệ đến khát vọng học tập, sáng tạo và cống hiến của thế hệ trẻ.

Chương trình quy tụ nhiều nghệ sĩ như Trọng Tấn, Phạm Thu Hà, Võ Hạ Trâm, Đông Hùng, Ngô Lan Hương, nhóm OPlus, Hoàng Hồng Ngọc, Quách Mai Thy cùng các tốp ca nam, nữ. Tham gia biểu diễn còn có Nhà hát Chèo Hà Nội, Đoàn Múa HT, Câu lạc bộ Sao Tuổi Thơ, Câu lạc bộ StarLab cùng học sinh, sinh viên Thủ đô.

Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho rằng, để lịch sử không trở thành câu chuyện xa cách với công chúng hôm nay, đặc biệt là giới trẻ, các thông điệp nghệ thuật cần bắt đầu từ những giá trị gần gũi trong đời sống như lòng biết ơn cha mẹ, sự kính trọng người thầy, đạo lý uống nước nhớ nguồn và trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với đất nước.

Ông kỳ vọng thế hệ trẻ tiếp nối truyền thống bằng việc không ngừng hoàn thiện bản thân qua bốn phẩm chất Tâm - Tài -Trí - Đức, biết trân trọng cội nguồn, làm chủ tri thức và ứng dụng công nghệ hiện đại để giải quyết những bài toán lớn của đất nước.

Công nghệ hiện đại tôn vinh giá trị di sản

Một điểm nhấn đáng chú ý của Lễ kỷ niệm là sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và công nghệ trình diễn hiện đại. Chương trình dự kiến ứng dụng 3D Mapping, ánh sáng laser, thực tế tăng cường (AR), hệ thống LED lưới và pháo hoa nghệ thuật, kết hợp các loại hình ca, múa, nhạc, sáng tác mới, mashup và hình ảnh tư liệu.

Tuy nhiên, theo Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang, công nghệ không phải yếu tố được đưa vào để phô diễn kỹ thuật hay tạo hiệu ứng thị giác đơn thuần. Giá trị quan trọng nhất là khả năng hỗ trợ kể chuyện, tôn vinh lịch sử và truyền tải thông điệp văn hóa. “Tôi không coi công nghệ là một điểm nhấn, với tôi công nghệ được sử dụng để làm sao tôn vinh được giá trị cốt lõi và thông điệp của chương trình”, ông Phạm Hoàng Giang chia sẻ.

Trên tinh thần đó, ê-kíp lựa chọn khai thác tối đa kiến trúc và không gian sẵn có của Văn Miếu – Quốc Tử Giám, thay vì sử dụng những cấu trúc sân khấu đồ sộ có thể ảnh hưởng đến vẻ trầm mặc, cổ kính của di tích. Toàn bộ không gian được xem như một đại cảnh trình diễn, nơi sân khấu, ánh sáng, hình ảnh và công nghệ kết nối tự nhiên với cảnh quan di sản.

Việc tổ chức một chương trình nghệ thuật quy mô trong không gian di tích cũng đặt ra những yêu cầu sáng tạo riêng, bởi diện tích, kiến trúc và các nguyên tắc bảo tồn đều có những giới hạn nhất định. Thay vì tập trung vào quy mô sân khấu, ê-kíp chú trọng khả năng kể chuyện, khai thác không gian và tạo sự cộng hưởng giữa cảnh quan di tích với ngôn ngữ nghệ thuật.

Chương trình dự kiến kéo dài 80 phút, gồm 40 phút phần lễ và 40 phút nghệ thuật xuyên suốt chiều dài lịch sử. Trọng tâm là hành trình chuyển hóa tri thức thành sức mạnh văn hóa dân tộc, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của các thế hệ trong việc tiếp nhận, trao truyền và phát huy nguồn lực trí tuệ Việt Nam.

Một nội dung đáng chú ý khác là tái hiện buổi bình văn – hình thức sinh hoạt văn hóa, học thuật từng gắn với Quốc Tử Giám. Hoạt động này giúp khán giả hình dung rõ hơn không gian học thuật xưa, qua đó làm nổi bật mối quan hệ giữa đạo học và đời sống xã hội.

Theo Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang, việc lựa chọn nghệ sĩ được cân nhắc dựa trên sự phù hợp giữa từng cá nhân với tác phẩm âm nhạc và nội dung biểu đạt. Mỗi sự xuất hiện, dù chỉ trong một lát cắt ngắn, đều được kỳ vọng tạo nên dấu ấn cảm xúc trong tổng thể chương trình.

Hàng loạt hoạt động trải nghiệm, triển lãm và nghiên cứu di sản

Bên cạnh Lễ kỷ niệm cấp quốc gia, chuỗi hoạt động 950 năm Quốc Tử Giám diễn ra từ ngày 5 đến 15/11/2026 tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám và một số không gian văn hóa tiêu biểu của Hà Nội.

Mở đầu chuỗi chương trình là các hoạt động trải nghiệm Passport “Hành trình Quốc học - Dấu ấn tri thức” và check-in “Gặp gỡ hiền tài”, diễn ra từ ngày 5 đến 12/11. Thông qua các nhiệm vụ tương tác và không gian tái hiện đời sống sĩ tử xưa, khách tham quan có cơ hội khám phá lịch sử giáo dục, khoa cử theo cách trực quan, sinh động.

Ngày 8/11, chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám - Minh triết khai văn, mở trí, hội tụ hiền tài” sẽ diễn ra tại Hồ Văn. Tiếp đó, các triển lãm được tổ chức liên tiếp, gồm “Tổ nghề và nhà nho nước Việt” ngày 9/11, “Quốc Tử Giám Thăng Long” ngày 10/11 và triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” ngày 11/11.

Ngày 12/11, hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước” sẽ tập trung làm rõ các giá trị lịch sử, giáo dục, khoa cử và văn hóa của Quốc Tử Giám; đồng thời đề xuất định hướng bảo tồn, phát huy di sản trong bối cảnh mới.

Một hoạt động mang ý nghĩa biểu tượng là chương trình “Ánh sao Khuê Minh Triết”, diễn ra ngày 13/11, với nghi lễ thắp sáng 950 ngọn đèn Minh Triết tại Hồ Văn và khu Nội tự. Hoạt động tượng trưng cho hành trình hình thành, phát triển và trao truyền những giá trị đạo học Việt Nam qua các thế hệ.

Khép lại chuỗi sự kiện vào ngày 15/11 là chương trình nghệ thuật “Thanh xuân viết tiếp mạch nguồn” tại Vườn Giám, hướng tới học sinh, sinh viên và công chúng trẻ. Chương trình kết hợp văn hóa truyền thống với nghệ thuật đương đại và công nghệ trình diễn, gửi gắm thông điệp về trách nhiệm kế thừa, phát huy những giá trị mà các thế hệ đi trước đã vun đắp.
Chuỗi hoạt động do UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, VietNamshow và các đơn vị phối hợp thực hiện.

Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không chỉ là dịp tôn vinh một thiết chế giáo dục có lịch sử gần nghìn năm mà còn là cơ hội khẳng định vai trò của tri thức, đạo đức và nhân tài đối với sự phát triển đất nước. Từ mạch nguồn đạo học được trao truyền qua nhiều thế hệ đến khát vọng sáng tạo, hội nhập của người trẻ hôm nay, di sản chỉ thực sự phát huy sức sống khi trở thành động lực cho hiện tại và tương lai.

Thông qua chuỗi hoạt động kỷ niệm, Hà Nội kỳ vọng đưa những giá trị của nền Quốc học vượt ra khỏi không gian lưu giữ lịch sử, trở thành nguồn cảm hứng học tập, sáng tạo và cống hiến, góp phần bồi đắp bản lĩnh, trí tuệ Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.