Báo chí CAND trước bài toán kép: Tăng tốc bằng AI, giữ vững lòng tin

Đây sẽ là một trong những vấn đề đáng chú ý tại Hội thảo chuyên đề về dữ liệu và công nghệ số, diễn ra sáng 23/10/2026 tại Trường quay S1, Cục Truyền thông Công an nhân dân (CAND), TP Hà Nội, trong khuôn khổ Liên hoan Truyền hình, Phát thanh, Điện ảnh CAND lần thứ XV. Hội thảo quy tụ các chuyên gia trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ số và an ninh mạng, tập trung vào những bài toán đang đặt ra trực tiếp với hoạt động sản xuất báo chí, truyền hình hiện đại.

Kho tư liệu hàng chục năm, vì sao tìm một đoạn hình vẫn khó?

Hãy hình dung một biên tập viên đang gấp rút hoàn thiện phóng sự. Anh cần tìm lại một phát biểu của lãnh đạo trong chương trình phát sóng nhiều năm trước. Đoạn hình có thể chỉ dài vài chục giây, nhưng nằm đâu giữa hàng nghìn giờ tư liệu? Nếu dữ liệu chỉ được lưu theo tên tệp, ngày tháng hoặc mã số, công việc tìm kiếm có thể trở thành cuộc dò tìm kéo dài hàng giờ. Nghịch lý nằm ở chỗ, tòa soạn càng tích lũy nhiều tư liệu, việc khai thác đôi khi lại càng khó khăn nếu thiếu công cụ quản trị phù hợp.

Vậy điều gì xảy ra nếu thay vì nhớ chính xác tên file, biên tập viên chỉ cần gõ: “Tìm đoạn phát biểu về công tác phòng, chống tội phạm?”. AI có thể phân tích nội dung và ngữ nghĩa video, gợi ý các đoạn hình liên quan, thậm chí xác định vị trí xuất hiện trong bản ghi.

Thạc sĩ Đặng Tuấn Tiến.

Đó là hướng ứng dụng dự kiến được Thạc sĩ. Đặng Tuấn Tiến, Viện trưởng Viện Khoa học Quản trị Nhân lực và Ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (IHRAI), giới thiệu tại hội thảo. Nếu được triển khai hiệu quả, giải pháp này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian dựng phóng sự, sản xuất phim tài liệu mà còn góp phần đánh thức những kho tư liệu quý đang chưa được khai thác tương xứng với giá trị.

Tuy nhiên, tìm được hình ảnh mới chỉ là bước đầu. Nội dung do AI nhận diện, đặc biệt là tên người, thuật ngữ nghiệp vụ và phát biểu của lãnh đạo, vẫn cần được nhà báo kiểm tra kỹ lưỡng trước khi sử dụng. AI có thể giúp tìm nhanh hơn, nhưng không thể thay con người xác nhận đâu là thông tin chính xác.

Một cú nhấp chuột sai, cả hệ thống phát sóng có thể bị đe dọa

Chuyển đổi số giúp quy trình sản xuất tin bài, lưu trữ và phát sóng được kết nối nhanh chóng hơn. Nhưng khi hoạt động của tòa soạn ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, rủi ro an ninh mạng cũng trở nên đáng lo ngại. Một tài khoản quản trị bị chiếm quyền, một máy chủ lưu trữ bị tấn công hoặc mã độc tống tiền (ransomware) xâm nhập có thể gây mất dữ liệu, đình trệ sản xuất và ảnh hưởng trực tiếp đến lịch phát sóng.

Đáng chú ý, nguy cơ không chỉ đến từ những lỗ hổng kỹ thuật phức tạp mà còn có thể bắt đầu từ thao tác bất cẩn của người sử dụng.

Ông Nguyễn Minh Đức.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Minh Đức, CEO CyRadar sẽ mang đến góc nhìn của chuyên gia an ninh mạng về các điểm yếu trong hệ thống truyền thông và những nguy cơ cần nhận diện khi vận hành hạ tầng số.

Thông điệp đặt ra không chỉ dành cho đội ngũ kỹ thuật. Trong môi trường báo chí số, an toàn thông tin phải trở thành trách nhiệm của mỗi phóng viên, biên tập viên và những người tham gia quy trình sản xuất nội dung. Bởi đôi khi, bảo vệ một chương trình phát sóng bắt đầu từ việc bảo vệ chính tài khoản và dữ liệu tác nghiệp hằng ngày.

Deepfake: Khi mắt thấy, tai nghe cũng có thể đánh lừa nhà báo

Một video có khuôn mặt quen thuộc, giọng nói giống hệt người thật, biểu cảm tự nhiên và lời phát biểu đầy thuyết phục. Liệu đó có phải bằng chứng đáng tin cậy? Sự phát triển của AI tạo sinh đang khiến câu hỏi này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Những công nghệ từng được kỳ vọng giúp tăng tốc sản xuất nội dung nay cũng có thể bị lợi dụng để giả mạo hình ảnh, giọng nói, tạo ra các video deepfake nhằm lừa đảo hoặc lan truyền thông tin sai sự thật.

Đối với báo chí, nguy cơ không chỉ nằm ở việc công chúng bị đánh lừa, mà còn ở khả năng một sản phẩm giả mạo lọt qua quy trình kiểm chứng để xuất hiện trên các kênh thông tin chính thống.

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC).

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), Giám đốc Chống Lừa Đảo, dự kiến sẽ chia sẻ những góc nhìn thực tiễn về tình trạng lừa đảo trực tuyến, thủ đoạn giả mạo trên môi trường số và công cụ hỗ trợ phát hiện dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, không có công cụ nhận diện nào có thể thay thế hoàn toàn sự thận trọng của người làm báo. Đối chiếu nguồn tin độc lập, xác minh danh tính nhân vật, truy tìm dữ liệu gốc và kiểm tra bối cảnh thông tin vẫn là những yêu cầu không thể bỏ qua.

Đặc biệt, khi áp lực đưa tin nhanh ngày càng lớn, nhà báo càng phải tỉnh táo trước những nội dung có vẻ quá chân thực hoặc đang lan truyền mạnh trên mạng xã hội. Trong thời đại deepfake, “mắt thấy, tai nghe” không còn đồng nghĩa với sự thật.

AI có thể nhanh hơn, nhưng ai chịu trách nhiệm về sự thật?

Một điểm đáng chú ý của hội thảo là hoạt động trải nghiệm trực tiếp các công cụ AI hỗ trợ bóc băng, tìm kiếm tư liệu và nhận diện nội dung giả mạo. Thay vì chỉ trao đổi những khái niệm công nghệ, chương trình hướng tới các ứng dụng gắn với công việc hằng ngày của phóng viên, biên tập viên và đội ngũ kỹ thuật truyền hình. Từ việc rút ngắn thời gian khai thác tư liệu, tăng cường bảo vệ hệ thống đến nhận diện nguy cơ tin giả, những vấn đề được đặt ra đều hướng đến mục tiêu chung: Giúp báo chí vận hành hiệu quả, an toàn và đáng tin cậy hơn trong môi trường số.

Dẫu vậy, công nghệ hiện đại đến đâu cũng không thể tự mình gánh vác trách nhiệm nghề nghiệp.

AI có thể xử lý dữ liệu nhanh hơn con người. Một hệ thống thông minh có thể tìm được đoạn hình chỉ trong thời gian ngắn. Nhưng máy móc không phải là chủ thể chịu trách nhiệm trước công chúng và pháp luật về tính xác thực của thông tin được đăng tải. Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về nhà báo và người biên tập. Chuyển đổi số báo chí CAND, vì thế, không đơn thuần là trang bị thêm phần mềm mới hay đưa AI vào quy trình sản xuất. Đó còn là quá trình thay đổi tư duy làm báo, nâng cao năng lực công nghệ nhưng không buông lỏng các chuẩn mực nghề nghiệp.

Bởi giữa một thế giới mà hình ảnh có thể bị tạo dựng, giọng nói có thể bị giả mạo và thông tin có thể lan truyền chỉ sau một cú nhấp chuột, lợi thế bền vững nhất của báo chí không chỉ là tốc độ, mà chính là sự thật và niềm tin của công chúng.