Báo chí dẫn dắt nhận thức, kiến tạo niềm tin và lan tỏa khát vọng trong kỷ nguyên phát triển mới

Nhìn lại chặng đường hơn một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc, báo chí cách mạng Việt Nam không chỉ thực hiện sứ mệnh thông tin, tuyên truyền, mà còn góp phần quan trọng củng cố niềm tin xã hội, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn dân.

Trong bối cảnh đất nước đang triển khai nhiều chủ trương, quyết sách lớn mang tính chiến lược như: sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, triển khai các nghị quyết trụ cột của Trung ương…, từ đó, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, công tác tuyên truyền, truyền thông chính sách đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với báo chí.

Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, bà Đinh Thị Mai - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã chia sẻ về vai trò, nhiệm vụ và những yêu cầu đặt ra đối với báo chí trong bối cảnh mới.

PV: Bà đánh giá như thế nào về vai trò và những đóng góp của báo chí trong việc khơi dậy, lan tỏa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hùng cường? Báo chí cần phát huy vai trò như thế nào để tuyên truyền hiệu quả các vấn đề lớn của đất nước, thưa bà?

Bà Đinh Thị Mai

Bà Đinh Thị Mai: Trải qua hơn một thế kỷ hình thành và phát triển kể từ khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập Báo Thanh Niên (21/6/1925), báo chí cách mạng Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc trên mọi chặng đường lịch sử vẻ vang. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, báo chí đã thực sự trở thành vũ khí tư tưởng sắc bén trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và Nhân dân; góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, báo chí tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng tiên phong, là bộ phận đặc biệt quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng; đi đầu trong tuyên truyền, đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống; góp phần củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội, khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần “tự lực, tự tin, tự cường, tự hào dân tộc”, kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.

Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang khẩn trương triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược như: sắp xếp đơn vị hành chính, xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp; về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế, phát triển kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam..., báo chí không chỉ tham gia tích cực vào quá trình tạo lập nhận thức xã hội, giải thích chính sách, định hướng tư tưởng, mà còn phải làm tốt vai trò, sứ mệnh là lực lượng kiến tạo niềm tin, xây dựng đồng thuận, lan tỏa khát vọng phát triển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, hạnh phúc.

Để đáp ứng được yêu cầu này, các cơ quan báo chí cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức truyền thông, nhất là trên không gian số; chủ động phát hiện, dẫn dắt, phản biện xã hội, làm cho chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thấm sâu vào các tầng lớp Nhân dân; khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn, thử thách trong cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị; tạo sự thống nhất nhận thức trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, biến quyết tâm chính trị thành hành động thực tiễn để thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

PV: Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn mới không chỉ là bài toán về kinh tế, mà còn đòi hỏi sự đồng thuận xã hội, niềm tin thị trường và khát vọng phát triển mạnh mẽ của cả quốc gia. Báo chí, đặc biệt là báo chí ngành kinh tế - tài chính, cần phát huy như thế nào để đồng hành hiệu quả cùng quá trình thực thi chính sách, vừa góp phần củng cố niềm tin xã hội, lan tỏa khát vọng phát triển và tạo dựng tâm thế tích cực cho giai đoạn bứt phá mới của đất nước, thưa bà?

Bà Đinh Thị Mai: Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới không đơn thuần là một chỉ tiêu phát triển kinh tế, mà thể hiện tầm nhìn chiến lược, khát vọng phát triển và quyết tâm chính trị rất lớn của Đảng, Nhà nước nhằm đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh, bền vững, hiện thực hóa mục tiêu đến giữa thế kỷ XXI trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, bên cạnh các yếu tố về thể chế, nguồn lực, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực, một yếu tố đặc biệt quan trọng là tạo dựng niềm tin xã hội, củng cố tâm thế phát triển, khơi dậy khát vọng vươn lên và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Trong quá trình đó, báo chí nói chung, đặc biệt là báo chí kinh tế - tài chính nói riêng cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò là kênh thông tin chiến lược, là cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân; không chỉ phản ánh diễn biến của thị trường, mà phải tham gia tích cực vào quá trình truyền thông chính sách, giúp các chủ thể trong nền kinh tế hiểu đúng, hiểu đầy đủ về các chủ trương, cơ chế, chính sách mới; từ đó, củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận và thúc đẩy hành động tích cực.

Bên cạnh đó, cần tăng cường năng lực nghiên cứu, phân tích dữ liệu và dự báo; phản ánh khách quan những khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong thực tiễn để góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách. Tinh thần phản biện xã hội của báo chí cần được phát huy theo hướng xây dựng, trách nhiệm, đồng hành cùng sự phát triển chứ không chỉ dừng lại ở việc phát hiện tồn tại, hạn chế.

Các cơ quan báo chí cần dành nhiều hơn nữa dung lượng cho những câu chuyện thành công, những mô hình phát triển hiệu quả, những doanh nhân, doanh nghiệp tiêu biểu, những địa phương năng động, sáng tạo để lan tỏa tinh thần dám nghĩ lớn, dám đổi mới sáng tạo, dám đầu tư cho tương lai; khát vọng làm giàu chính đáng, xây dựng doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh vì một nền kinh tế Việt Nam tự cường và hội nhập sâu rộng với thế giới.

Nếu phát huy tốt vai trò định hướng, kiến tạo niềm tin, lan tỏa khát vọng phát triển và đồng hành cùng quá trình thực thi chính sách, báo chí sẽ tiếp tục là một trong những lực lượng quan trọng góp phần tạo dựng nền tảng tinh thần xã hội vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với tâm thế tự tin, chủ động và khát vọng vươn lên mạnh mẽ.

Chủ tịch Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ gặp mặt lãnh đạo các cơ quan báo chí nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt nam (21/6/1925 - 21/6/2026). Ảnh: Quang Phúc

PV: Theo bà, báo chí cần đổi mới như thế nào về tư duy làm báo, mô hình hoạt động, ứng dụng công nghệ, chất lượng đội ngũ…, để thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt nhận thức, củng cố niềm tin xã hội bằng tính chuyên sâu, chuẩn xác và trách nhiệm?

Bà Đinh Thị Mai: Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng truyền thông xuyên biên giới đang làm thay đổi sâu sắc hệ sinh thái truyền thông toàn cầu. Báo chí hiện không còn là chủ thể duy nhất cung cấp thông tin cho công chúng, mà đang đứng trước sự cạnh tranh rất lớn về tốc độ, phương thức truyền tải và khả năng tiếp cận người dùng.

Trong bối cảnh đó đòi hỏi báo chí phải khẳng định vị thế bằng những giá trị cốt lõi mà các nền tảng khác không thể thay thế, đó là độ tin cậy, tính chính xác, tính kiểm chứng, chiều sâu phân tích và trách nhiệm xã hội. Đây cũng chính là lợi thế đặc thù của báo chí cách mạng Việt Nam đã được hun đúc và khẳng định trong suốt hơn một thế kỷ qua.

Trước hết, cần đổi mới mạnh mẽ tư duy làm báo. Nếu trước đây báo chí chủ yếu thực hiện chức năng đưa tin, phản ánh sự kiện thì ngày nay phải chuyển mạnh sang tư duy phân tích, lý giải, dự báo và dẫn dắt. Mỗi tác phẩm báo chí không chỉ trả lời câu hỏi “điều gì đã xảy ra”, mà cần góp phần làm rõ “vì sao xảy ra”, “tác động như thế nào” và “xã hội cần hành động ra sao”. Báo chí phải trở thành nguồn cung cấp tri thức, dữ liệu và các luận cứ có sức thuyết phục đối với công chúng.

Thứ hai, các cơ quan báo chí cần tiếp tục hoàn thiện mô hình hoạt động theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, đa nền tảng và lấy công chúng làm trung tâm.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động báo chí theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW. Đối với báo chí, đây không chỉ là yêu cầu về công nghệ mà còn là yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất, phân phối và tiếp cận thông tin.

Các cơ quan báo chí cần chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ truyền thông hiện đại nhằm nâng cao chất lượng nội dung đáp ứng yêu cầu nhanh, chính xác, kịp thời và mở rộng khả năng tiếp cận công chúng trên nhiều nền tảng khác nhau.

Thứ tư, chú trọng xây dựng đội ngũ người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ và khả năng thích ứng với môi trường công nghệ hiện đại. Người làm báo chân chính phải tinh thông nghề nghiệp, có tinh thần trách nhiệm chính trị, trách nhiệm xã hội; mọi bài viết, bài nói phải thực hiện tốt chức năng cung cấp thông tin chính xác, khách quan, trung thực, nhân văn, hữu ích và luôn đặt lợi ích của quốc gia - dân tộc lên trên hết, trước hết.

Khi hội tụ được các yếu tố đó, báo chí sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, là nguồn thông tin chính thống có sức thuyết phục cao, góp phần định hướng dư luận, dẫn dắt nhận thức xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và khát vọng phát triển đất nước.

PV: Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu và nhiệm vụ chiến lược lớn. Theo bà, công tác chỉ đạo, định hướng báo chí thời gian tới cần tập trung vào những nội dung trọng tâm nào để báo chí thực sự là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, góp phần củng cố niềm tin xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước?

Bà Đinh Thị Mai: Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với nhiều thời cơ, thuận lợi nhưng cũng không ít khó khăn, thách thức đan xen; môi trường thông tin, truyền thông tiếp tục có những biến đổi nhanh chóng, sâu sắc và phức tạp dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và toàn cầu hóa thông tin; các thế lực thù địch, phản động gia tăng sử dụng công nghệ cao tác động trực tiếp vào nền tảng tư tưởng của Đảng và xã hội…

Trong bối cảnh đó, báo chí cách mạng Việt Nam càng phải khẳng định rõ vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, góp phần tạo sự thống nhất trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội và khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước.

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo và định hướng báo chí thời gian tới tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, tiếp tục tuyên truyền sâu rộng, kịp thời và có chiều sâu các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là những quyết sách chiến lược có ý nghĩa nền tảng đối với sự phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Báo chí cần làm tốt hơn nữa vai trò giải thích, phân tích, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của các chủ trương lớn, góp phần chuyển hóa các quyết sách của Đảng thành nhận thức, niềm tin và hành động của toàn xã hội.

Hai là, tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt của báo chí trong phát triển kinh tế - xã hội; công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc, xuyên tạc trên không gian mạng.

Ba là, tập trung khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước và hội nhập quốc tế; ý chí tự cường dân tộc, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Báo chí cần lan tỏa những giá trị tốt đẹp, những nhân tố mới, mô hình hay, cách làm sáng tạo; cổ vũ tinh thần đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, cống hiến, lao động sản xuất, học tập và làm giàu chính đáng vì sự phát triển của đất nước.

Bốn là, nâng cao chất lượng công tác định hướng dư luận xã hội, chủ động nắm bắt các vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn, những vấn đề Nhân dân quan tâm; kịp thời cung cấp thông tin chính xác, khách quan, có sức thuyết phục, góp phần củng cố niềm tin xã hội và tăng cường sự gắn bó mật thiết giữa Đảng với Nhân dân.

Năm là, tiếp tục xây dựng nền báo chí cách mạng Việt Nam theo tinh thần mà đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhiều lần nhấn mạnh là “chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại”. Chú trọng nâng cao chất lượng nội dung, bảo đảm tính cách mạng, tính chiến đấu, tính định hướng, dẫn dắt nhận thức, niềm tin và hành động và sức hấp dẫn của các sản phẩm báo chí; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ để nâng cao hiệu quả tuyên truyền trong môi trường truyền thông mới.

Thời gian tới, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng công tác báo chí theo hướng chủ động, kịp thời, linh hoạt, bám sát thực tiễn; nâng cao chất lượng giao ban báo chí, công tác cung cấp thông tin, định hướng thông tin và dự báo tình hình; tạo điều kiện để báo chí phát huy tốt vai trò, trách nhiệm xã hội và sứ mệnh chính trị của mình.

Tôi tin tưởng rằng, với truyền thống 101 năm vẻ vang, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự đồng hành của Nhà nước và sự nỗ lực đổi mới của đội ngũ những người làm báo, báo chí cách mạng Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, thực hiện tốt vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa; góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

PV: Xin cảm ơn bà!