Báo chí địa phương trong dòng chảy thông tin hiện đại

Công chúng hiện nay đang xem gì?

Với khoảng 79 triệu người dùng mạng xã hội, 94% người dùng internet sử dụng facebook (theo số liệu của Decision Lab-Công ty Nghiên cứu thị trường trực tuyến và đo lường truyền thông kỹ thuật số), Việt Nam tiếp tục là một trong những thị trường có mức độ sử dụng mạng xã hội cao nhất khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Đi liền với đó là việc tiếp cận thông tin của người dân gần như phụ thuộc vào mạng xã hội.

Để trả lời cho câu hỏi "người dân hiện nay đang xem thông tin gì, xem ở đâu?", phóng viên đã tiến hành khảo sát ngẫu nhiên đối với 100 người dân ở Quảng Trị có độ tuổi, nghề nghiệp, sinh sống tại các địa bàn khác nhau.

Số liệu thu thập được cho thấy, 98% số người khảo sát thường xuyên theo dõi tin tức hằng ngày, trong đó, việc tiếp nhận thông tin chủ yếu từ mạng xã hội chiếm 85%, báo in và báo điện tử chiếm tỉ lệ 6%, tivi và radio chiếm tỉ lệ 7%, số còn lại tiếp cận thông tin từ các nguồn khác. Nhiều người trong số đó cho biết thường xuyên cập nhật thông tin một lúc trên nhiều nền tảng, với vấn đề được quan tâm hàng đầu là đời sống dân sinh, an ninh trật tự.

Báo chí chính thống vừa thay đổi theo xu thế hiện đại, vừa phải giữ được giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam - Ảnh: T.L

Là một cựu chiến binh sinh sống trên địa bàn phường Đồng Hới, ông Phan Xuân Dạch cho biết, ông thường xuyên cập nhật tin tức hằng ngày trên các kênh truyền hình và báo chính thống, đồng thời theo dõi trên các nền tảng mạng xã hội.

“Việc nắm bắt thông tin trên kênh truyền hình QTTV giúp tôi ứng xử đúng mực trong các tổ chức mà mình tham gia như chi bộ, Hội Cựu chiến binh, Hội Người cao tuổi, góp phần xây dựng cơ sở cũng như quê hương ngày càng phát triển”, ông Phan Xuân Dạch chia sẻ.

Trong thời đại số hóa thông tin, mỗi người dùng mạng xã hội đều có thể là người đưa tin, với công cụ “tác nghiệp” đơn thuần chỉ là một chiếc điện thoại. Trong khi đó, quy trình của báo chí chính thống phải qua các bước kiểm duyệt chặt chẽ trước khi đăng tải. Điều này lý giải phần nào độ trễ của báo chí so với mạng xã hội.

Không chỉ cạnh tranh với những người làm nội dung số trên các nền tảng facebook, tiktok, youtube, báo chí còn phải cạnh tranh với các fanpage từ các đơn vị, ngành, địa phương, khi chiến lược "truyền thông số", "chính quyền số" đang được triển khai sâu rộng. Thực tế này đòi hỏi báo chí cần phải khẳng định mạnh mẽ thương hiệu và vị thế của mình trên không gian số, để dẫn dắt người đọc đến với thông tin trúng và đúng định hướng.

Báo chí trước không gian mới

Sau gần một năm sáp nhập và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, báo chí tỉnh nhà đã có sự chuyển biến rõ nét. Từ không gian rộng mở, người làm báo có thêm “đất” để tác nghiệp, khai thác thêm nhiều đề tài sinh động từ thực tiễn cuộc sống.

Đón đầu và nắm bắt nhu cầu của độc giả, Báo và phát thanh, truyền hình (PT-TH) Quảng Trị đã vận hành theo hướng tòa soạn hội tụ, tiếp cận đa đối tượng, lựa chọn cách làm phù hợp với từng kênh truyền tải nhằm đưa thông tin trọn vẹn, đầy đủ và mang hơi thở thời đại đến với độc giả. Từ thách thức của “truyền thông số”, báo chí tỉnh nhà đang tận dụng mạng xã hội để trở thành kênh tuyên truyền nhanh nhất, gần nhất và hiệu quả nhất.

Quy trình báo chí hiện nay có thay đổi? Câu trả lời là có. Bên cạnh các nền tảng quen thuộc như báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình, giờ đây, báo chí phải “gánh” thêm việc sản xuất, tối ưu hóa hội dung cho fanpage facebook, youtube, tiktok…

Riêng tại Báo và PT-TH Quảng Trị, bên cạnh đăng tải, phát sóng các tác phẩm truyền hình, phát thanh, báo in, báo điện tử, đơn vị còn mở rộng truyền thông đa phương tiện trên các nền tảng facebook, youtube, tiktok. Với hơn 30.000 lượt truy cập báo điện tử mỗi ngày, cơ quan nhanh chóng xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu số mới, phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của giới trẻ.

Fanpage “Truyền hình Quảng Trị” đã đạt mốc 235 nghìn lượt theo dõi, với gần 184 triệu lượt xem và 2,1 lượt tương tác trong một năm qua (tính từ 1/6/2025 đến 1/6/2026). Có thời điểm, fanpage có trên 1,7 triệu lượt xem/ngày. Song song với đó, kênh youtube “Báo và PT-TH Quảng Trị” có gần 30 nghìn người đăng ký, hàng ngàn lượt xem mỗi ngày. Không chỉ cập nhật tin tức theo dòng thời sự, những bài ghi chép, phóng sự điều tra, những thước phim tài liệu… đang được lan tỏa giữa cuộc sống thường ngày, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ thông tin của công chúng hiện nay.

Phóng viên phòng Thời sự, Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị phỏng vấn đại biểu bên lề Đại hội đại biểu tỉnh Quảng Trị lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 - Ảnh: T.L

Điều kiện cần cho báo chí địa phương, đó là những đề tài mang tính phát hiện, cách thể hiện sáng tạo, mới mẻ, phản ánh hiện thực sinh động từ cơ sở. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đổi với người làm nghề, đó là bản lĩnh, sự dấn thân, không ngừng “làm mới” mình để thực sự là “những chiến sĩ cách mạng” trên mặt trận tư tưởng, văn hóa.

“Từ thực tiễn hợp tác với Báo và PT-TH Quảng Trị trong nhiều năm qua, chúng tôi nhận thấy báo chí địa phương giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong dòng chảy thông tin hiện đại. Đối với những vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hay những địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai như Quảng Trị, báo chí địa phương có lợi thế rất lớn nhờ phản ánh kịp thời những vấn đề thực tiễn trên địa bàn. Chúng tôi đánh giá cao sự đồng hành của Báo và PT-TH Quảng Trị trong việc đưa thông tin thiết thực trên nhiều lĩnh vực đến với người dân, đặc biệt là những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và các khu vực còn nhiều khó khăn mà Tổ chức Plan đang đồng hành”, ông Lê Đức Hà, Phó Quản lý Văn phòng Plan Quảng Trị chia sẻ.

Sứ mệnh của báo chí địa phương

Việc vận hành cùng một lúc rất nhiều nền tảng theo mô hình tòa soạn hội tụ, cho thấy báo chí địa phương vừa thích nghi nhanh với xu hướng hiện đại, vừa giữ được bản sắc và cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam trong “biển thông tin” hỗn độn, khó kiểm soát trên không gian mạng. Bởi, nhiệm vụ của báo chí không chỉ dừng lại ở việc đưa tin mà còn gánh vác vai trò phản biện, là cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Theo ông Võ Nguyên Thủy, Giám đốc Báo và PT-TH Quảng Trị, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh, trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang lên ngôi, báo chí truyền thống buộc phải thay đổi để thích ứng và tồn tại. Trong dòng chảy đó, mô hình hội tụ đa phương tiện đã và đang trở thành xu hướng chiến lược trong việc tổ chức lại hoạt động báo chí, không chỉ về mặt kỹ thuật, mà cả tư duy, con người và phương thức vận hành.

“Ở mô hình hội tụ đa phương tiện, Báo và PT-TH Quảng Trị đang từng bước xây dựng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và quy trình sản xuất, biên tập, đăng tải, phát sóng theo hướng linh hoạt, hợp lý, gắn với điều kiện thực tiễn để vừa thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị tại địa phương, vừa vận hành hiệu quả trong môi trường truyền thông đa nền tảng hiện nay”, ông Võ Nguyên Thủy nhấn mạnh.