Báo chí làm gì để giành lại quyền chủ quyền dữ liệu?
Chiều 19/6, Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ ba (năm 2026) đã chính thức khai mạc trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc. Sự kiện thu hút sự tham gia của lãnh đạo các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương, các chuyên gia công nghệ, truyền thông cùng đông đảo người làm báo trên cả nước.

Các đại biểu tham dự phiên khai mạc Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ ba, năm 2026.
Diễn đàn lần này gồm 11 phiên thảo luận (2 phiên khai mạc, bế mạc và 9 phiên chuyên đề), tập trung vào các chiến lược phát triển báo chí hiện đại như bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, sắp xếp hoạt động cơ quan báo chí và các nghiệp vụ thực tiễn.
Thách thức từ "cú sốc kép" và sự sụt giảm lượng truy cập
Trình bày tại diễn đàn, nhà báo Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam - nhận định báo chí hiện nay đang đứng trước "cú sốc kép" của việc tái cấu trúc bộ máy và sự càn quét của trí tuệ nhân tạo (AI).
Sự bùng nổ của AI đang thay đổi căn bản cách công chúng tiếp cận thông tin. Thay vì truy cập vào đường dẫn của các báo như trước (vốn chiếm 50% từ công cụ tìm kiếm và 20-30% từ mạng xã hội), người dùng hiện có xu hướng hỏi trực tiếp AI để lấy câu trả lời ngay lập tức. Nhà báo Lê Quốc Minh cảnh báo:
"Đây là giai đoạn vô cùng nguy hiểm khi báo chí đang dần mất lượng truy cập từ công cụ tìm kiếm. Người dùng không còn thói quen vào trang chủ của các cơ quan báo chí như trước".
Bên cạnh đó, số liệu quốc tế cho thấy tỷ lệ tiếp cận tin tức qua mạng xã hội (54%) đã vượt qua báo chí chính thống (51%), đặc biệt là ở nhóm người dưới 35 tuổi ưa chuộng video ngắn và các nhà sáng tạo nội dung cá nhân.
Đáng lo ngại hơn, mức độ quan tâm đến tin tức toàn cầu giảm mạnh, chỉ còn 37% người thường xuyên theo dõi và 40% tin tưởng vào tin tức - mức thấp nhất kể từ năm 2015. Báo chí đang dần mất khả năng dẫn dắt và chuyển sang vai trò là nơi để độc giả "kiểm chứng" thông tin.

Nhà báo Lê Quốc Minh đưa ra các thách thức và cơ hội của báo chí trong kỷ nguyên AI.
Báo chí - cơ hội từ AI và xu hướng giành lại chủ quyền dữ liệu
Dù đối mặt với nhiều rủi ro như tin giả hay sự xuất hiện của các trang tin do AI tự sản xuất, AI vẫn mang lại cơ hội bứt phá lớn cho các tòa soạn trong việc tối ưu hóa quy trình (gỡ băng, dịch thuật, thiết kế, xây dựng sản phẩm số). Các dự án trước đây mất 6-12 tháng thì nay có thể rút ngắn đáng kể nhờ AI.
Khảo sát cho thấy hơn 80% cơ quan báo chí Việt Nam đã ứng dụng AI, nhưng hầu hết mới ở mức cơ bản, dùng bản miễn phí và chưa có hướng dẫn nội bộ.
Trước thực trạng phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài (Facebook, YouTube, TikTok...) gây rủi ro về bản quyền và dữ liệu, nhà báo Lê Quốc Minh nhấn mạnh xu hướng toàn cầu hiện nay là tìm cách đưa độc giả quay trở lại các nền tảng thuộc sở hữu của chính cơ quan báo chí để giành lại quyền kiểm soát dữ liệu.
Giữ vững giá trị cốt lõi và công bố 10 nguyên tắc sử dụng AI
Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định, dù AI hỗ trợ nâng cao năng suất rất hiệu quả, nhưng con người phải luôn giữ vai trò kiểm soát cuối cùng để hạn chế sai lệch thông tin.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định, dù AI hỗ trợ nâng cao năng suất rất hiệu quả, nhưng con người phải luôn giữ vai trò kiểm soát cuối cùng để hạn chế sai lệch thông tin.
Trong kỷ nguyên số, báo chí không nên chạy đua với thuật toán mà cần tập trung vào các giá trị cốt lõi:
Tính xác thực và độ tin cậy cao.
Năng lực kiểm chứng thông tin chặt chẽ.
Khả năng tạo ra các nội dung có chiều sâu - điều mà AI khó có thể thay thế.
Dịp này, Hội Nhà báo Việt Nam sẽ công bố 10 nguyên tắc sử dụng AI trong tòa soạn để các cơ quan báo chí tham khảo, chủ động xây dựng quy định riêng phù hợp với thực tế, hướng tới xây dựng nền báo chí Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại.











