Báo chí phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu.

Bắt đầu bằng tờ báo Thanh Niên, nhưng rất nhanh chóng, từ năm 1925 trở đi cho đến cuối năm 1929, Báo chí Cách mạng Việt Nam đã có hơn 50 tờ báo và tạp chí. Điều này cho thấy, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã đặc biệt coi trọng sức mạnh có tính mở đường, năng lực hiệu triệu toàn dân của báo chí. Nhiều nhà lãnh đạo cách mạng thời đó đã tham gia sáng lập và tổ chức các tờ báo. Những tờ báo chính trị thuở ban đầu ấy đã gieo những tia sáng vào trong lòng một dân tộc đang chịu áp bức và nô lệ; gieo niềm tin cách mạng cho nhân dân đang lầm than, báo hiệu “một chân trời mới đang bừng sáng”. Nhờ đó, khi điều kiện chín muồi, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời vào năm 1930 với sự chuẩn bị trước về lý luận và giương cao ngọn cờ tư tưởng thông qua các tờ báo, trở thành một chính đảng đủ sức mạnh tập hợp nhân dân đứng lên làm cách mạng. Báo chí Cách mạng đã động viên, cổ vũ nhân dân đoàn kết, đồng lòng “muôn người như một” đấu tranh giành độc lập vào ngày 2-9-1945, lập ra Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.

Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập báo chí Cách mạng, là một nhà báo vĩ đại. Người đã trực tiếp viết hàng nghìn tác phẩm báo chí, có lúc là lời hiệu triệu của vị lãnh tụ cách mạng vào lúc sơn hà nguy biến, nhưng thường xuyên nhất, bằng các bài báo, Người đã sớm chỉ ra những thói hư tật xấu của cán bộ, đảng viên; Người đã luôn luôn đặc biệt chú trọng đến xây dựng và chỉnh đốn Đảng. Bác Hồ cũng để lại một phong cách viết báo giản dị, dễ hiểu, dễ nhớ, gần gũi, nhân văn, thiết thực.

Suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, báo chí là lực lượng xung kích vừa tuyên truyền cổ động vừa trực tiếp chiến đấu. Lớp lớp người làm báo đã trực tiếp có mặt tại những chiến trường nóng bỏng nhất, giữa gian khổ và thiếu thốn, giữa đạn bom, những tờ báo, những bản tin vẫn được xuất bản kịp thời đến với đồng bào, chiến sĩ; phản ánh cuộc sống, lao động và chiến đấu của nhân dân ta đến với thế giới. Hơn 500 nhà báo đã hy sinh ngoài chiến trường trong các cuộc kháng chiến.

Phẩm chất đặc biệt của Báo chí Cách mạng trong một thế kỷ qua là làm báo là làm cách mạng, làm báo là để phụng sự Tổ quốc, phụng sự Nhân dân. Có những tác phẩm đăng tải trên báo chí vào những năm tháng nước nhà còn phải đấu tranh giành độc lập, bảo vệ và thống nhất đất nước đã thực sự thể hiện sức mạnh như tiếng gọi non sông, như bài hịch động viên sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc.

Trong thời bình, báo chí tiếp tục là lực lượng tiên phong, phát hiện, cổ vũ các nhân tố mới, nhân rộng các điển hình tiên tiến, tạo ra các phong trào thi đua khắp cả nước. Báo chí là diễn đàn tin cậy, thể hiện ý chí, tình cảm, nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân; tham gia đóng góp ý kiến với Đảng, Nhà nước giải quyết những vấn đề nảy sinh trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước; Báo chí góp phần tạo ra đồng thuận xã hội. Báo chí kịp thời phê phán những quan điểm sai trái, âm mưu và hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Báo chí là cầu nối quan trọng tăng cường tình đoàn kết, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong cộng đồng quốc tế.

Đồng thời, báo chí cũng đi đầu trong việc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí và các tệ nạn xã hội. Nhiều nhà báo và cơ quan báo chí dấn thân, quả cảm, kiên quyết đấu tranh vì công lý và lẽ phải, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp và chính đáng của người dân; góp phần đưa ra ánh sáng nhiều vụ việc sai phạm của cán bộ, đảng viên, kể cả những cán bộ cấp cao… góp phần củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, nhà nước.

Đại biểu dự cuộc gặp mặt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với 101 nhà báo tiêu biểu.

Một số nhà báo và cơ quan báo chí đã nhận ra những yếu tố cản trở con đường phát triển của đất nước trong những năm tháng thực hiện cơ chế tập trung quan liêu bao cấp. Tâm tư nguyện vọng nhân dân, đời sống xã hội được thể hiện trên báo chí trong thời kỳ “đêm trước đổi mới” là một trong những yếu tố quan trọng, tạo tiền đề cho Đổi mới đất nước năm 1986.

Chặng đường gần 40 năm đổi mới, từ một nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, kém hiệu quả, cho đến năm 2025 này, Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ, chuẩn bị trở thành một quốc gia thuộc nhóm có thu nhập trung bình cao, với sự phát triển mọi mặt của đời sống nhân dân. Điều này cho thấy, những dự cảm đúng đắn và cần thiết của báo chí trước Đổi mới về một cuộc cải cách cơ chế toàn diện để thoát khỏi đói nghèo lạc hậu, mang lại ấm no hạnh phúc cho Nhân dân.

Nghề báo đòi hỏi những phẩm chất nghề nghiệp thiêng liêng và quý giá là nói lên sự thật, bảo vệ lẽ phải và công bằng xã hội. Mục tiêu cao nhất là phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân.

Trải qua chặng đường lịch sử hơn một thế kỷ, báo chí cũng đang được tinh gọn, giải thể, sáp nhập. Điều này nằm trong xu hướng chung của tinh gọn tổ chức bộ máy của cả hệ thống chính trị. Nhưng cũng đặt ra cho báo chí những yêu cầu và mong muốn khác với giai đoạn trước.

Dù thế nào, nghề báo vẫn là nghề đòi hỏi đạo đức phải ở trong tim mỗi nhà báo, cùng với trí tuệ của mình, xây dựng một nền báo chí nhân văn và hướng thiện. Xã hội mong chờ đội ngũ các nhà báo giữ gìn phẩm giá và lòng tự trọng nghề nghiệp.

Báo chí phải bám sát thực tiễn, tôn trọng sự thật, lấy lợi ích của nhân dân làm điểm xuất phát

Đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Cơ hội rất lớn, nhưng yêu cầu đặt ra cũng rất cao. Vai trò của báo chí cách mạng càng quan trọng. Báo chí phải giữ vững bản lĩnh chính trị, nâng cao chất lượng thông tin, lắng nghe đời sống, nói đúng sự thật, nói trúng vấn đề và nói bằng trách nhiệm với Đảng, với Nhà nước, với nhân dân.

Trong thời gian tới, báo chí phải góp phần củng cố niềm tin xã hội, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Báo chí cần làm tốt hơn nữa việc tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Đấu tranh với thông tin sai trái, thù địch là nhiệm vụ thường xuyên. Nhưng đấu tranh không chỉ bằng khẩu hiệu, bằng lập trường, mà phải bằng chứng cứ, bằng lập luận, bằng ngôn ngữ chuẩn mực, bằng thái độ bình tĩnh và bằng uy tín nghề nghiệp.

Các sản phẩm báo chí chính thống cần làm cho người đọc, người xem thấy rõ hơn lẽ phải, thấy rõ hơn lợi ích chung, từ đó thêm tin tưởng và cùng hành động.

Báo chí phải bám sát thực tiễn, tôn trọng sự thật, lấy lợi ích của nhân dân làm điểm xuất phát. Các cơ quan báo chí và các nhà báo tiếp tục dành nhiều thời gian hơn cho cơ sở, cho những vấn đề thiết thực của người dân, doanh nghiệp, địa phương; phát hiện kịp thời vướng mắc trong thực thi chính sách; phản ánh những mô hình hay, cách làm tốt; lên tiếng bảo vệ người ngay thẳng, người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Một tác phẩm báo chí tốt không nhất thiết phải dùng lời lẽ “đao to búa lớn”. Điều quan trọng là bài báo đó phản ánh sự thật, có ích, có trách nhiệm và chạm đến vấn đề xã hội đang cần được giải quyết.

Báo chí phải đồng hành với các nhiệm vụ ưu tiên của đất nước trong thời kỳ mới. Báo chí cần tham gia bằng tinh thần xây dựng: Phát hiện đúng vấn đề, phản ánh đúng thực tế, phân tích đúng nguyên nhân, kiến nghị đúng hướng. Phê bình phải công tâm; cổ vũ phải có cơ sở; đấu tranh phải thận trọng, khách quan, không quy chụp, không làm nản lòng những người đang nỗ lực đổi mới.

Trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, báo chí tiếp tục là kênh giám sát quan trọng của xã hội. Các nhà báo cần dũng cảm nhưng cũng phải tỉnh táo; kiên quyết nhưng phải nhân văn; sắc bén nhưng phải tuân thủ pháp luật và đạo đức nghề nghiệp.

Đấu tranh với cái sai đồng thời phải bảo vệ cái đúng, tạo không khí khuyến khích cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.Báo chí phải góp phần bồi đắp văn hóa, đạo đức xã hội và khát vọng phát triển đất nước. Báo chí là một bộ phận quan trọng của đời sống văn hóa.

Mỗi cơ quan báo chí, mỗi nhà báo không chỉ truyền tải thông tin, mà còn góp phần hình thành chuẩn mực ứng xử, thị hiếu thẩm mỹ, tinh thần nhân ái và ý thức công dân.

Quán triệt tinh thần các chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa Việt Nam, báo chí cần lan tỏa nhiều hơn những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam: yêu nước, trung thực, nghĩa tình, cần cù, sáng tạo, tôn trọng kỷ cương và luôn hướng tới cái chung.

Trong môi trường truyền thông số, ranh giới giữa thông tin, giải trí và thương mại ngày càng gần nhau. Vì vậy, báo chí càng phải giữ chuẩn mực. Không chạy theo sự dễ dãi, không khai thác nỗi đau để câu khách, không biến những câu chuyện riêng tư thành “món hàng” tiêu thụ. Báo chí phải làm cho xã hội bình tĩnh hơn, tử tế hơn, có niềm tin hơn vào những điều tốt đẹp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi mở, báo chí phải đổi mới mạnh mẽ phương thức làm nghề trong thời đại số. Chuyển đổi số trong báo chí không chỉ là sử dụng thêm công cụ mới. Đó là đổi mới tư duy làm báo, quy trình sản xuất nội dung, quản trị dữ liệu, phương thức phân phối, cách tương tác với công chúng và năng lực bảo vệ bản quyền, bảo vệ an toàn thông tin.

Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nền tảng số có thể hỗ trợ rất nhiều, nhưng không thể thay thế bản lĩnh chính trị, khả năng kiểm chứng, sự nhạy cảm nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của nhà báo.

Các cơ quan báo chí cần xây dựng tòa soạn hiện đại, đa phương tiện, có năng lực phân tích dữ liệu, sản xuất nội dung cho nhiều nền tảng, tiếp cận công chúng trẻ, đồng thời giữ được chiều sâu, độ tin cậy và bản sắc của báo chí cách mạng Việt Nam.

Cùng với đó, cần quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ; xây dựng cơ chế tài chính phù hợp; bảo vệ quyền hành nghề hợp pháp, chính đáng của nhà báo; tạo điều kiện để báo chí chính thống đủ sức cạnh tranh trong môi trường truyền thông mới.

(Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu, ngày 16/6/2026)