Bảo đảm an ninh môi trường - trụ cột quan trọng của an ninh quốc gia và phát triển bền vững

Quan điểm quan trọng này không chỉ được nêu rõ tại Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, mà tiếp tục được nhấn mạnh tại dự thảo Đề án "Bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ phát triển mới của đất nước" do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.

Sáng 23/7, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức Hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện Đề án "Bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ phát triển mới của đất nước".

Thiếu tướng Thân Văn Hải phát biểu tại hội nghị.

Thiếu tướng Thân Văn Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) - đại diện Cơ quan tham mưu soạn thảo xây dựng đề án chủ trì hội thảo.

Tham dự hội thảo có đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, lãnh đạo các Cục chức năng Bộ Công an, các Trường, Học viện CAND và đại diện lãnh đạo Công an các địa phương.

Chuyển đổi tư duy chiến lược trong bảo vệ an ninh môi trường

Phát biểu khai mạc hội thảo, thay mặt Cơ quan tham mưu soạn thảo xây dựng đề án, Thiếu tướng Thân Văn Hải nhấn mạnh, trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo sát sao của Đảng, công tác bảo vệ môi trường ở nước ta đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an toàn cuộc sống của nhân dân. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn hiện nay, thực tiễn phát triển đang đặt ra những thách thức phi truyền thống hết sức gay gắt. Tình trạng ô nhiễm môi trường, suy thoái tài nguyên, suy giảm đa dạng sinh học và tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đang diễn biến ngày càng phức tạp.

Đại tá Nguyễn Công Khôi, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát PCTP về môi trường điều hành thảo luận.

Đặc biệt, cùng với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, chuyển đổi năng lượng và sự xuất hiện của các ngành kinh tế mới, nhiều nguy cơ về môi trường không còn tồn tại riêng lẻ hay trong phạm vi địa phương hẹp. Chúng có xu hướng cộng hưởng, lan truyền trên phạm vi liên vùng và xuyên biên giới, tiềm ẩn rủi ro tác động trực tiếp đến ANTT, an ninh con người, nguồn lực phát triển, cũng như uy tín và năng lực cạnh tranh quốc gia trên trường quốc tế.

Trích dẫn định hướng chiến lược của Đảng, Thiếu tướng Thân Văn Hải nêu rõ: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định nhiệm vụ bảo vệ môi trường ở vị trí trung tâm chiến lược phát triển; bảo đảm an ninh môi trường là bộ phận trọng yếu của bảo vệ an ninh quốc gia; là trụ cột trong mô hình tăng trưởng mới; là nền tảng cốt lõi, điều kiện tiên quyết để phát triển nhanh và bền vững đất nước; kiên quyết không đánh đổi môi trường, tài nguyên, hệ sinh thái và lợi ích lâu dài của quốc gia, dân tộc lấy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn.

Đại biểu các bộ, ngành Trung ương phát biểu đóng góp ý kiến tại hội thảo.

Từ thực tiễn đó, cùng với việc Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đang xem xét nghiên cứu ban hành Kết luận về nhiệm vụ bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới, việc xây dựng một chủ trương mang tính chiến lược, toàn diện nhằm tạo bước chuyển mạnh về tư duy và phương thức lãnh đạo là đòi hỏi khách quan, cấp thiết cả về lý luận lẫn thực tiễn.
Thực hiện chỉ đạo và Chương trình làm việc năm 2026 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Bộ Công an đã chủ trì xây dựng dự thảo Đề án "Bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ phát triển mới của đất nước" để trình Bộ Chính trị xem xét; đồng thời dự kiến đề xuất Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị về bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ phát triển mới của đất nước.

Ba nhóm quan điểm chỉ đạo và hệ thống mục tiêu chiến lược

Trình bày nội dung cơ bản của Đề án, thay mặt Cơ quan soạn thảo, Đại tá Nguyễn Công Khôi, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát môi trường cho biết, ngay từ khi bắt đầu triển khai, Cục đã xác định đây là Đề án có phạm vi rộng, liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực. Quá trình xây dựng luôn được thực hiện theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, khảo cứu kinh nghiệm quốc tế, rà soát hệ thống pháp luật và tham vấn rộng rãi các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học.

Đề án đã trải qua nhiều vòng nghiên cứu, rà soát toàn diện, tiếp thu ý kiến của các đơn vị thuộc Bộ Công an và báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Bộ để hoàn thiện. Trên cơ sở phân tích toàn diện bối cảnh quốc tế và trong nước, Đề án đề xuất 3 nhóm quan điểm chỉ đạo cốt lõi của Đảng về bảo đảm an ninh môi trường:

Nhóm quan điểm thứ nhất: Xác định vị trí, vai trò chiến lược của an ninh môi trường trong tổng thể an ninh quốc gia và phát triển đất nước. An ninh môi trường không chỉ là yêu cầu quản lý nhà nước thông thường mà là một bộ phận trọng yếu của an ninh quốc gia, gắn trực tiếp với an ninh con người, an ninh kinh tế, an ninh xã hội và an ninh đối ngoại. Đề án khẳng định coi bảo đảm an ninh môi trường là trụ cột trong mô hình tăng trưởng mới theo hướng nhanh, thực chất và bền vững của đất nước.

Đại diện lãnh đạo các Cục nghiệp vụ, Công an địa phương và đại diện Học viện An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân đóng góp ý kiến hoàn thiện Đề án.

Nhóm quan điểm thứ hai: Xác định chủ thể, trách nhiệm và cơ chế lãnh đạo, quản lý. Bảo đảm an ninh môi trường là nhiệm vụ trung tâm, trọng yếu, thường xuyên và lâu dài của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước; xác định Nhân dân là trung tâm, chủ thể, động lực; đồng thời khẳng định vai trò nòng cốt của lực lượng Công an nhân dân.

Nhóm quan điểm thứ ba: Chuyển đổi mạnh mẽ phương thức tổ chức thực hiện. Trọng tâm là chuyển từ tư duy ứng phó, xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa, phát hiện, cảnh báo, kiểm soát từ sớm, từ xa; từ quản lý đơn ngành, phân tán sang quản trị tích hợp, hệ thống, liên ngành, liên vùng và hội nhập quốc tế. Đề án nhấn mạnh khắc phục hậu quả, phục hồi môi trường là yêu cầu bắt buộc; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm công cụ và thi hành pháp luật nghiêm minh là điều kiện bảo đảm.

Về mục tiêu, Đề án hướng tới tạo chuyển biến căn bản trong nhận thức và phương thức bảo đảm an ninh môi trường; chủ động phòng ngừa, kiểm soát các nguy cơ, thách thức; từng bước đẩy lùi ô nhiễm, suy thoái môi trường. Hệ thống mục tiêu cụ thể đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 được thiết kế thành 8 nhóm chỉ tiêu lớn có tính định lượng cao.

Thiếu tướng Thân Văn Hải và các đại biểu tại hội thảo.

Đồng thời, Đề án cũng đề ra 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp tổng thể; trong đó xác định 4 nhóm nhiệm vụ đột phá và 4 nhiệm vụ ưu tiên triển khai ngay. Trọng tâm gồm: Triển khai toàn diện công tác bảo đảm an ninh môi trường trong tổng thể an ninh quốc gia, an ninh con người và phát triển nhanh, thực chất, bền vững; xây dựng nền quản trị an ninh môi trường chủ động, hiện đại, tổng thể và kiến tạo, mở rộng phạm vi trong và ngoài quốc gia, khu vực; Xác lập các công cụ pháp lý, tài chính, kỹ thuật đồng bộ nhằm nâng cao năng lực, hiệu lực duy trì, thúc đẩy, bảo đảm vững chắc an ninh môi trường; tăng cường khắc phục, kiểm soát ô nhiễm, suy thoái gắn với phục hồi, kiến tạo môi trường đạt các mục tiêu chiến lược đề ra.

Tập trung trí tuệ, đóng góp ý kiến xây dựng thành công đề án

Tại hội thảo, Ban Tổ chức đã nghe trực tiếp 11 ý kiến tham luận, gồm 6 ý kiến đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương; 3 ý kiến đại diện các Cục nghiệp vụ Bộ Công an, các Trường, Học viện CAND; và 2 ý kiến đại diện Công an các địa phương. Các ý kiến đều thống nhất đánh giá cao sự cần thiết ban hành Đề án cũng như việc đề xuất Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị về bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ mới.

Phát biểu tổng kết hội thảo, Thiếu tướng Thân Văn Hải trân trọng cảm ơn sự đóng góp tâm huyết, giàu giá trị lý luận và thực tiễn của các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học. Nhấn mạnh thời gian hoàn thiện Đề án theo tiến độ để Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư theo kế hoạch không còn nhiều, Thiếu tướng Thân Văn Hải đề nghị cơ quan tham mưu soạn thảo Đề án khẩn trương tổng hợp, tiếp thu các ý kiến góp ý hoàn thiện đề án. Đồng chí cũng đề nghị đại diện các bộ, ngành Trung ương tiếp tục tham mưu lãnh đạo đơn vị gửi văn bản góp ý chi tiết; đồng thời đề nghị Công an các địa phương gửi ý kiến trả lời về Ban Soạn thảo đề án đúng thời hạn quy định để kịp thời hoàn thiện Đề án trình Đảng ủy Công an Trung ương và Bộ Chính trị đảm bảo chất lượng, tiến độ đề ra.