Bảo đảm cơ hội phát triển cho mọi trẻ em

 Các em Trường Mầm non Phú Cát trong giờ học vẽ. Ảnh: T. Thúy

Củng cố nền tảng phát triển

Điểm nổi bật là Thành ủy đã xác định công tác trẻ em như một nhiệm vụ chính trị thường xuyên, gắn với chiến lược phát triển con người. Qua các kế hoạch triển khai, trong đó có Kế hoạch 181, sự chỉ đạo được cụ thể hóa thành nhiệm vụ của chính quyền, các ngành và đoàn thể. Các mục tiêu chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em được lồng ghép vào chương trình phát triển kinh tế, xã hội, gắn với giảm nghèo, y tế, giáo dục và xây dựng đời sống văn hóa.

Cách tiếp cận ấy có ý nghĩa lâu dài. Khi chăm lo cho trẻ em là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, công việc này không chỉ dừng lại ở những hoạt động thăm hỏi hoặc hỗ trợ theo dịp. Sự quan tâm phải được thể hiện bằng ngân sách, dịch vụ, nhân lực và cơ chế phối hợp. Việc Thành ủy nhấn mạnh trách nhiệm người đứng đầu đòi hỏi từng nhiệm vụ phải có đơn vị chịu trách nhiệm, có kết quả để kiểm tra, đánh giá.

Những chỉ số về sức khỏe và giáo dục cho thấy một số kết quả tích cực. Năm 2025, toàn bộ trẻ dưới 6 tuổi được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí; tỷ lệ trẻ dưới một tuổi được tiêm đầy đủ tám loại vắc-xin đạt 98,3%. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới năm tuổi là 7,7%, nhẹ cân là 5,4%. Các hoạt động khám, phục hồi chức năng, hỗ trợ phẫu thuật cho trẻ khuyết tật, trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh góp phần đáp ứng những nhu cầu chăm sóc đặc thù.

Trong giáo dục, toàn bộ xã, phường đạt chuẩn phổ cập mầm non cho trẻ năm tuổi; 97,5% số xã, phường đạt chuẩn phổ cập tiểu học mức độ ba và 82,5% đạt chuẩn phổ cập trung học cơ sở mức độ ba. Những kết quả ấy cho thấy nỗ lực duy trì cơ hội đến trường cho trẻ. Nhưng phổ cập cần đi cùng chất lượng học tập, môi trường học đường an toàn và khả năng tiếp cận bình đẳng của trẻ khuyết tật, trẻ vùng xa.

Đến cuối tháng sáu năm 2026, báo cáo ghi nhận Huế có 280.338 trẻ em, chiếm 24,7% dân số. Trong 4.235 trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, 4.120 em được trợ cấp và chăm sóc bằng các hình thức khác nhau, đạt 97,3%. Độ bao phủ này đáng ghi nhận, song khoảng trống còn lại vẫn là trách nhiệm phải giải quyết. Mỗi trẻ chưa được trợ giúp cần được nhận diện cụ thể, tìm đúng nguyên nhân và kết nối đúng dịch vụ, bởi một tỷ lệ cao chưa thể thay thế sự bảo đảm cho từng em.

Chương trình “Mẹ đỡ đầu” cho thấy sức mạnh của sự đồng hành cộng đồng. Giai đoạn 2022 đến 2025, có 974 trẻ được nhận đỡ đầu thường xuyên, với nguồn lực huy động trên 8,5 tỷ đồng. Điều cần trân trọng là hỗ trợ được kéo dài, gắn với việc học, sức khỏe và đời sống tinh thần. Cùng với nguồn lực từ ngân sách nhà nước, những mô hình như vậy giúp mở rộng mạng lưới chăm sóc, nhưng cần được theo dõi bằng sự tiến bộ thực tế của trẻ.

Huế còn có lợi thế riêng từ di sản, bảo tàng, thư viện và truyền thống gia đình. Hoạt động trải nghiệm văn hóa có thể bồi dưỡng nhân cách, thẩm mỹ, tình yêu quê hương, tạo thêm không gian trưởng thành lành mạnh. Tuy nhiên, trẻ em ở miền núi, vùng biên giới, ven biển và đầm phá cũng cần có cơ hội tham gia những hoạt động ấy. Nơi thiếu sân chơi, sách và sinh hoạt cộng đồng cần được ưu tiên đầu tư. Giá trị của đô thị di sản phải hiện diện trong đời sống trẻ em trên toàn địa bàn.

Chủ động bảo vệ trẻ từ cơ sở

Điều đáng suy nghĩ nhất là năng lực phát hiện sớm và bảo vệ trẻ tại cơ sở. Báo cáo nêu đã làm rõ 47 vụ bạo lực, xâm hại được tiếp nhận, xử lý 62 đối tượng, nhưng cũng thừa nhận còn trẻ chưa được phát hiện, hỗ trợ kịp thời. Làm rõ các vụ việc đã biết chưa đồng nghĩa mọi nguy cơ đều được ngăn chặn. Bảo vệ hiệu quả đòi hỏi nhận diện tổn thương ngay trong gia đình, trường học, cộng đồng, trước khi hậu quả trở nên nghiêm trọng.

Yêu cầu ấy càng cấp thiết khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Địa bàn rộng hơn, cán bộ chủ yếu kiêm nhiệm, trong khi cộng tác viên còn hưởng mức hỗ trợ thấp. Sự chỉ đạo của Thành ủy cần tiếp tục chuyển thành giải pháp củng cố nhân lực, tập huấn kỹ năng và quy trình phối hợp rõ ràng. Phải bảo đảm thông tin được tiếp nhận nhanh, vụ việc được chuyển đúng nơi, trẻ được hỗ trợ liên tục. Hiệu quả bộ máy cần đo bằng khả năng đến gần từng gia đình.

Dữ liệu đầy đủ là điều kiện để chỉ đạo trúng vấn đề. Tỷ lệ cập nhật thông tin trẻ em mới đạt 85% vào cuối năm 2025 cho thấy còn việc phải làm. Những số liệu chưa thống nhất trong báo cáo cần được rà soát, phân định thời điểm và đối tượng. Theo dõi kết quả phải vượt khỏi số hoạt động, lượt tham gia hay phần quà, hướng tới mức giảm tổn thương, sự cải thiện sức khỏe, khả năng học tập và chất lượng sống. Dữ liệu chính xác giúp nguồn lực đến đúng trẻ cần giúp.

Định hướng Thành ủy đề ra cho giai đoạn tới có điểm cốt lõi: Chuyển mạnh sang chủ động phòng ngừa, gắn quyền trẻ em với mọi chính sách phát triển. Huế cần cụ thể hóa bằng ưu tiên phòng, chống đuối nước, bảo vệ trẻ trên môi trường mạng, chăm sóc sức khỏe tinh thần và lắng nghe tiếng nói của các em. Đó cũng là thước đo trách nhiệm của mỗi cấp ủy, chính quyền: để mọi trẻ em, dù sinh ra ở đâu, đều được bảo vệ và có cơ hội phát triển tốt hơn. Một thành phố nhân văn được xây dựng từ những bảo đảm như thế. Chăm lo cho trẻ hôm nay chính là chuẩn bị chiều sâu văn hóa và sức mạnh phát triển của Huế ngày mai.