Bảo đảm cung ứng điện năm 2027 trước nguy cơ El Nino kéo dài

Bảo đảm đủ điện và tối ưu hóa trong bối cảnh khó khăn chưa có tiền lệ

Ngày 7/11 tại trụ sở Bộ Công Thương, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đã chủ trì Hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia và công tác bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028. Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến với UBND 34 tỉnh, thành phố.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng phát biểu tại hội nghị.

Theo báo cáo của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), năm 2026, công tác cung ứng điện chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố bất lợi: Khủng hoảng tại Trung Đông, xung đột tại Ukraina làm đứt gãy chuỗi cung ứng, đẩy giá năng lượng sơ cấp tăng rất cao, tác động lớn tới Việt Nam, quốc gia nhập khẩu ròng năng lượng sơ cấp với tỷ lệ xấp xỉ 44%. Riêng các tháng 4, 5, 6, hệ thống phải xử lý cùng lúc nắng nóng, gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, biến động giá LNG và khó khăn về than nhập khẩu.

Đáng nói, phụ tải cực đại vượt đỉnh năm trước 6,4%, nhu cầu điện cả năm tăng trên 10%, áp lực lớn nhất dồn vào miền Bắc. Thời tiết diễn biến cực đoan, xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài trong các tháng 7, 8, 9. Nhiệt độ trung bình toàn quốc tháng 10 cao hơn trung bình nhiều năm, miền Bắc cao hơn 2 tới 3°C, ở mức kỷ lục trong chuỗi quan trắc kể từ năm 1961.

Hiện tượng El Nino tác động từ nửa cuối tháng 10 khiến lượng nước về các hồ thủy điện chỉ còn khoảng 80% trung bình nhiều năm; sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh. Nguồn nhiệt điện chịu áp lực lớn do phải xử lý sự cố, sửa chữa; việc đưa nguồn điện nền mới vào vận hành rất khó khăn, hạn chế...

Trong bối cảnh đó, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã chỉ đạo toàn ngành triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế xã hội và đời sống Nhân dân, không chỉ đủ điện mà còn tối ưu về kinh tế.

Theo đó, điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm 2025, cao hơn kịch bản cơ sở (tăng 8,5%) khoảng 6,2 tỷ kWh. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.537 MW vào tháng 6/2026. Sản lượng miền Bắc đạt khoảng 170,8 tỷ kWh, tăng 11,9%; miền Trung 33,7 tỷ kWh, tăng 8,4%; miền Nam 151,8 tỷ kWh, tăng 8,8%. Riêng quý IV/2026, phụ tải toàn quốc dự kiến tăng khoảng 13%, miền Bắc khoảng 14%, nhiều tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ tăng xấp xỉ 20%; nhưng hệ thống vẫn đáp ứng đủ.

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), 10 tháng năm 2026, điện thương phẩm tăng 9,84%, lần đầu tiên ở mức xấp xỉ tốc độ tăng trưởng GDP; trong đó nhóm thương mại, dịch vụ tăng 13,8%, nhóm quản lý và tiêu dùng dân cư tăng 9,91%, nhóm công nghiệp, xây dựng tăng 8,84%.

Cùng với đó, việc bổ sung nguồn điện, lưới điện phát huy hiệu quả. Việc phát triển điện mặt trời mái nhà tại miền Bắc tăng tốc rõ rệt. Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I đang vận hành thử nghiệm, dự kiến chính thức đưa vào vận hành thương mại cuối năm 2026. Nhiều công trình lưới truyền tải trọng điểm cấp điện cho miền Bắc đã được đóng điện, phát huy hiệu quả.

Để chuẩn bị cho năm 2027, ngay trong các tháng cuối năm 2026 hệ thống đã huy động tối đa các nguồn than, khí, LNG; điều chỉnh hoãn các đợt sửa chữa dài ngày, bố trí sửa chữa ngắn vào ngày tải thấp; tăng cường nhập khẩu điện… nhằm tích nước các hồ thủy điện phục vụ cho cả mục tiêu phát điện lẫn cung cấp nước hạ du của mùa khô năm 2027. Đặc biệt, lần đầu tiên Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất cho các hồ thủy điện tiếp tục tích, giữ nước không chỉ đến ngày 31/12 mà đến hết quý I/2027 để dự phòng cho mùa khô năm tới.

Chủ động cung ứng điện năm 2027-2028

Công tác vận hành hệ thống điện năm 2027 sẽ đối mặt với nhiều thách thức đan xen, năm 2028 còn khó khăn hơn: Nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao của năm 2026, trong khi các nguồn điện nền chưa kịp vào vận hành do cần thời gian đầu tư; El Nino có thể kéo dài tới khoảng tháng 6/2027 dẫn tới diễn biến thủy văn phức tạp, vừa phải bảo đảm an ninh năng lượng, vừa phải đáp ứng nhu cầu nước cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt ở hạ du.

Trên cơ sở tính toán các kịch bản, NSMO đề xuất 8 nhóm giải pháp và kiến nghị Bộ Công Thương thành lập Ban Chỉ đạo cung ứng điện của ngành Công Thương cho giai đoạn 2027-2028, xem xét đến năm 2030.

Quang cảnh hội nghị.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng yêu cầu cả hệ thống vào cuộc đồng bộ, tập trung giải quyết những vấn đề cấp bách, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, thời hạn thực hiện; ma trận công việc phải đi liền với ma trận trách nhiệm và ma trận rủi ro để quản trị, thực hiện bằng được mục tiêu đề ra. Các công trình nguồn, lưới đã xác định bắt buộc phải vào vận hành năm 2027 phải có mốc quyết định, tiến độ cụ thể; việc thiết kế giải pháp là để phòng rủi ro tăng trưởng, không phải để tính phương án lùi.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đề nghị khẩn trương hoàn thiện phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2027, có tính đến năm 2028 và nhìn xa hơn; đẩy nhanh ứng dụng công nghệ bản sao số (Digital Twins), đưa vào vận hành chậm nhất trong quý I/2027. Ngay sau khi phương thức vận hành được phê duyệt, Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị về bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028.

Cùng với đó, chủ động điều tiết, tích nước các hồ thủy điện phục vụ mùa khô năm 2027. NSMO, Cục Điện lực phối hợp các cơ quan chuyên môn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương tích nước tối đa tới 31/12/2026, tiếp tục giữ nước tới hết 31/3/2027; quản trị đồng bộ, tối ưu, tiết kiệm tài nguyên nước cho phát điện; phối hợp Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp xây dựng kế hoạch khai thác, sử dụng nước hạ du, trình hai Bộ thống nhất trước ngày 31/12/2026. Bộ trưởng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương trình Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh các quy trình vận hành hồ chứa.

Đặc biệt, bảo đảm đủ nhiên liệu phát điện theo kịch bản NSMO xây dựng. Cục Năng lượng - Dầu khí phối hợp Petrovietnam, PV GAS, TKV, Binh đoàn 19 và các doanh nghiệp xây dựng biểu đồ cung cấp than, khí, dầu đồng bộ với phương thức vận hành; sớm hoàn thiện cơ chế bổ sung LNG nhập khẩu, hoàn thành kết nối kho LNG Cái Mép với kho LNG Thị Vải để cấp khí sớm; bảo đảm tồn kho than, dầu dự phòng trước mùa khô.

Cục Điện lực làm việc với các chủ đầu tư rà soát, đôn đốc tiến độ, bảo đảm đồng bộ nguồn và lưới, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí; đẩy nhanh các trạm biến áp 500 kV cấp điện cho miền Bắc; đẩy mạnh nhập khẩu điện.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cũng yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương triển khai các giải pháp bổ sung công suất đỉnh. Phát triển hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) theo quy mô và khung giá đã xác định...

Về phối hợp liên ngành, Bộ trưởng đề nghị các bộ, ngành, đặc biệt Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với các địa phương triển khai đồng bộ, hiệu quả phương thức vận hành năm 2027, có tính đến năm 2028. Về thông tin, truyền thông, đề nghị phối hợp chặt chẽ với các cơ quan truyền thông, thông tin đầy đủ kết quả bảo đảm cung ứng điện năm 2026, nhận diện khách quan những thách thức năm 2027-2028 cùng quyết tâm triển khai đồng bộ các giải pháp; đồng thời động viên các đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp đã thực hiện tốt nhiệm vụ.