Bảo đảm dân chủ, đúng luật để bầu cử thực sự là ngày hội của toàn dân

Công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đang được Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội thực hiện dân chủ, đúng luật, để bầu cử thực sự trở thành ngày hội của toàn dân.

Hội nghị lấy ý kiến của cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND phường Long Biên nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh: MT

Công tác bầu cử phải dân chủ, đúng pháp luật

Chia sẻ những thông tin cơ bản về cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đến thời điểm hiện tại, Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội (Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội) Phạm Ngọc Quỳnh cho biết, trên cơ sở dự kiến phân bổ của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đề án của Ủy ban Bầu cử thành phố và hướng dẫn của Hội đồng Bầu cử quốc gia, tổng số đại biểu Quốc hội khóa XVI phân bổ cho thành phố Hà Nội bầu là 32 đại biểu. Trong đó, 15 đại biểu do Trung ương giới thiệu, 17 đại biểu do các cơ quan, tổ chức ở thành phố giới thiệu, là những người cư trú và làm việc tại Hà Nội.

Đối với đại biểu HĐND thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2026-2031, tổng số đại biểu HĐND thành phố được bầu là 125 đại biểu. Việc dự kiến cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử được thực hiện trên tinh thần dân chủ, công tâm, khách quan, minh bạch, đồng thời, chú trọng chất lượng đại biểu, bảo đảm cơ cấu hợp lý theo quy định.

Hà Nội có 11 đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội, trong tổng số 182 đơn vị bầu cử của cả nước. Cụ thể, 10 đơn vị bầu cử của thành phố được bầu mỗi đơn vị 3 đại biểu Quốc hội và 1 đơn vị bầu cử bầu 2 đại biểu. Việc xác định đơn vị bầu cử phù hợp với quy mô dân số, đặc điểm địa bàn và yêu cầu tổ chức bầu cử.

Hội nghị hiệp thương được tiến hành 3 lần, cụ thể: Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất ở mỗi cấp được tổ chức từ ngày 1-12-2025 đến 10-12-2025; lần thứ 2 từ ngày 2-2-2026 đến 3-2-2026; lần thứ 3 từ ngày 9-2-2026 đến 20-2-2026.

Thời gian hiệp thương được điều chỉnh sớm hơn các kỳ bầu cử trước để bảo đảm thống nhất với ngày bầu cử là ngày 15-3-2026. Trong đó, lưu ý thời gian tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ hai chỉ trong 2 ngày, thời gian hội nghị hiệp thương lần thứ 3 trùng với thời gian nghỉ Tết cổ truyền Bính Ngọ (từ ngày 22-12 năm Ất Tỵ đến ngày 4-1 năm Bính Ngọ). Do đó, các tổ chức bầu cử ở Trung ương và địa phương, MTTQ Việt Nam các cấp và các cơ quan, tổ chức, đơn vị phải phối hợp chặt chẽ, chủ động chuẩn bị chu đáo các điều kiện bảo đảm để các hội nghị diễn ra đúng tiến độ, đúng quy định…

Theo ông Phạm Ngọc Quỳnh, yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là cả 3 hội nghị hiệp thương đều phải bảo đảm số dư người ứng cử. Giữa các hội nghị hiệp thương, cơ cấu, thành phần đại biểu có thể được điều chỉnh. Ở Trung ương, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ điều chỉnh cơ cấu đại biểu Quốc hội; ở địa phương, Thường trực HĐND điều chỉnh cơ cấu sau hội nghị lần một.

Theo quy định, các cơ quan, tổ chức, đơn vị tiến hành giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND thành phố khóa XVII trong thời gian từ ngày 17-12-2025 đến 25-1-2026.

Bên cạnh hiệp thương, việc lấy ý kiến cử tri nơi công tác và nơi cư trú được xác định là bước quan trọng nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Thời gian tổ chức hội nghị cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử được thực hiện trong khoảng thời gian từ ngày 4-2 đến 8-2-2026.

Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã phối hợp với UBND cùng cấp tổ chức hội nghị lấy ý kiến nhận xét về mọi mặt, bày tỏ quan điểm đồng ý hoặc không đồng ý đối với người ứng cử.

Trong thời gian từ ngày 9-2 đến 20-2-2026, Hội nghị hiệp thương lần thứ ba được tổ chức để lựa chọn, lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND...

Bảo đảm sự tham gia thực chất của cử tri

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, Ủy viên Ban Chỉ đạo bầu cử, Phó Chủ tịch Ủy ban Bầu cử thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai, đây là kỳ bầu cử đặc biệt sau triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp tổ chức bộ máy MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Thực hiện nhiệm vụ và để góp phần vào thành công của công tác bầu cử, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố đã khẩn trương triển khai nhiều giải pháp, như: Thiết lập đường dây nóng nhằm tiếp nhận, giải đáp các băn khoăn, vướng mắc của cơ quan, tổ chức, đơn vị về công tác bầu cử trên địa bàn thành phố; tổ chức nhiều hội nghị hướng dẫn các cơ quan, tổ chức, đơn vị được phân bổ giới thiệu người ứng cử về trình tự, thủ tục giới thiệu người ứng cử và hoàn thiện hồ sơ người ứng cử; kiểm tra, giám sát công tác bầu cử theo kế hoạch; ứng dụng chuyển đổi số trong công tác bầu cử; xây dựng chuyên trang bầu cử trên cổng Mặt trận số, phần mềm tiếp nhận 24/7 ý kiến cử tri, phần mềm kết nối với hệ thống bầu cử Quốc gia… Đặc biệt, công tác tuyên truyền về bầu cử được chú trọng và triển khai thường xuyên.

Hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh: MT

Về nội dung trọng tâm triển khai trong thời gian tới, đồng chí Bùi Huyền Mai cho biết, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố và các cơ quan, đơn vị được giới thiệu người tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND thành phố khẩn trương hoàn thành quy trình, thủ tục giới thiệu nhân sự tham gia ứng cử, tiếp nhận hồ sơ người ứng cử đảm bảo đúng tiến độ.

Bên cạnh đó, phối hợp với cơ quan chức năng thẩm định hồ sơ của người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI ở thành phố và người ứng cử đại biểu HĐND thành phố theo quy định. Xây dựng kế hoạch tập huấn nghiệp vụ công tác bầu cử đối với thành viên Ủy ban Bầu cử cấp xã, Ban Bầu cử, Tổ Bầu cử về kỹ năng, nghiệp vụ, một số vấn đề cần lưu ý trong quá trình triển khai thực hiện bầu cử.

Tổ chức hiệp thương lần thứ hai, thứ ba và hướng dẫn Ban Thường trực MTTQ Việt Nam cấp xã làm tốt công tác lấy tín nhiệm của người tham gia ứng cử tại nơi cư trú. Ban Thường trực MTTQ Việt Nam thành phố ban hành hướng dẫn tổ chức hội nghị cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031. Nhận và phân phối tài liệu, phiếu bầu cử cho các ban bầu cử, tổ bầu cử. Tổ bầu cử niêm yết danh sách chính thức những người ứng cử ở khu vực bỏ phiếu.

Đề cập đến yếu tố quyết định để cuộc bầu cử thực sự trở thành ngày hội của nhân dân, theo đồng chí Bùi Huyền Mai, bầu cử là việc cử tri chọn người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri. Pháp luật chỉ quy định tiêu chuẩn người ứng cử, nhưng người được cử tri chọn làm người đại diện còn phải là người có được niềm tin từ cử tri. Để đảm đương trọng trách ngày càng lớn của cơ quan dân cử, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao chất lượng đại biểu và bảo đảm sự tham gia thực chất của cử tri ngay từ khâu chuẩn bị bầu cử.

Chuẩn bị tốt cho cuộc bầu cử phải bắt đầu từ cơ sở. Khi nhân dân được đặt ở vị trí trung tâm, được cung cấp đầy đủ thông tin và tham gia bầu cử với hiểu biết và trách nhiệm, thì bầu cử trở thành quá trình thực hành dân chủ thực chất - nền tảng quyết định chất lượng và hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử trong nhiệm kỳ mới.

“Khi các quy định về bầu cử được quán triệt, triển khai thống nhất đến từng khu dân cư; khi quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cử tri được giải thích thấu đáo, nhân dân tham gia bầu cử bằng tự giác, đồng thuận và niềm tin - đó chính là nền tảng để cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp thực sự trở thành ngày hội của toàn dân”, đồng chí Bùi Huyền Mai nhấn mạnh.

Minh Thúy