Bảo đảm gắn kết hơn giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật

Trình bày tóm tắt tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án luật được xây dựng nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; đồng thời hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng

Đồng thời, kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc, tăng cường hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật và bảo đảm gắn kết hơn nữa giữa xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Dự thảo luật gồm 10 chương, 68 điều, quy định về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và những nội dung cơ bản về tổ chức thi hành. Cụ thể như sau:

Điều chỉnh tên gọi: Luật Văn bản quy phạm pháp luật. Dự thảo luật được xây dựng, hoàn thiện theo hướng quy định toàn diện quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và những nội dung cơ bản về tổ chức thi hành pháp luật. Vì vậy, Chính phủ đề nghị điều chỉnh tên gọi là Luật Văn bản quy phạm pháp luật cho phù hợp hơn.

Cùng với đó, thực hiện tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng quy định mỗi chủ thể chỉ ban hành một hình thức văn bản quy phạm pháp luật. Lược bỏ 5 nhóm hình thức văn bản quy phạm pháp luật; các nội dung thuộc thẩm quyền của các chủ thể này được thực hiện bằng hình thức văn bản phù hợp theo quy định của dự thảo Luật và có quy định chuyển tiếp, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp luật.

Dự thảo luật cũng bổ sung các nguyên tắc xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm các nguyên tắc liên quan đến các luật nền tảng, quy phạm pháp luật công tư nhằm thể chế hóa nội dung tại Kết luận số 09 của Bộ Chính trị; không để quy định của pháp luật bị lợi dụng để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 04 ngày 1/4/2026 của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV.

Đổi mới quy trình xây dựng luật, pháp lệnh trên cơ sở tiếp tục phân định rõ quy trình xây dựng chính sách và quy trình soạn thảo. Đồng thời, bảo đảm tính liên thông, kế thừa kết quả giữa các giai đoạn. Dự thảo không quy định bước thẩm định chính sách và thay thế bằng cơ chế lấy ý kiến và trách nhiệm bắt buộc tham gia của một số bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi quản lý ngành, lĩnh vực, tương tự như hoạt động thẩm định.

Bên cạnh đó, hoàn thiện trình tự, thủ tục rút gọn và việc xây dựng, ban hành văn bản trong trường hợp đặc biệt và bổ sung cơ chế xử lý các vấn đề khẩn cấp, cấp bách trong trường hợp Quốc hội không thể họp, tương tự như cơ chế tại Nghị quyết số 206/2025/QH15 và quy định đầy đủ cụ thể về ban hành văn bản quy phạm pháp luật thí điểm chính sách đối với các hình thức luật, nghị định và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Dự thảo luật quy định những nội dung cơ bản về tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng, ban hành với tổ chức thi hành pháp luật. Như quy định về giải thích, hướng dẫn áp dụng, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa, hợp nhất, pháp điển, bổ sung đánh giá hiệu quả thi hành và phản ứng chính sách.

Ngoài ra, quy định việc ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số, sử dụng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật trong xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội tán thành với sự cần thiết phải sửa đổi toàn diện luật với cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn như được nêu trong Tờ trình của Chính phủ. Nội dung dự thảo luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bám sát tinh thần Nghị quyết số 66 và Kết luận số 09 của Bộ Chính trị.