Bạo lực trên không gian mạng đến đời thực: Cần sự vào cuộc quyết liệt

Ranh giới giữa mâu thuẫn trên không gian mạng và bạo lực ngoài đời thực đang ngày càng mong manh, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, thường xuyên của gia đình, nhà trường và các cơ quan chức năng.

Công an thành phố Hồ Chí Minh bắt giữ các thanh niên mang súng và dao giải quyết mâu thuẫn trên mạng. Ảnh công an cung cấp

Thực trạng đáng lo ngại

Thời gian gần đây, tại Đắk Lắk, Đồng Nai, thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và một số địa phương khác liên tiếp xảy ra các vụ việc thanh thiếu niên phát sinh mâu thuẫn trên mạng xã hội rồi hẹn gặp nhau ngoài đời để giải quyết. Các nhóm nhanh chóng lôi kéo thêm người, chuẩn bị hung khí và tìm đến địa điểm đã hẹn. Có vụ gây thương tích, có vụ được lực lượng chức năng ngăn chặn kịp thời.

Cụ thể, tại tỉnh Đắk Lắk, xuất phát từ mâu thuẫn trên mạng xã hội, hàng chục thanh thiếu niên hẹn nhau, mang theo dao, kiếm, chai thủy tinh và nhiều hung khí. Các nhóm tập trung xe máy, nẹt pô, la hét, rượt đuổi, ném gạch, đá và chai thủy tinh trước khi bị công an ngăn chặn. Còn tại thành phố Đồng Nai, cơ quan công an đã triệu tập 16 thanh thiếu niên từ 16 đến dưới 18 tuổi sau khi nhóm này mang hung khí, gây náo loạn đường phố để tìm nhóm khác “nói chuyện” do mâu thuẫn trên mạng xã hội. Tại thành phố Hồ Chí Minh, hai nhóm thanh, thiếu niên mang dao, gậy và súng hẹn gặp nhau để giải quyết mâu thuẫn. Trong lúc hỗn chiến, súng được sử dụng khiến một người bị thương ở chân. Còn tại Hà Nội, lực lượng công an đã kịp thời ngăn chặn hai nhóm thanh thiếu niên phát sinh mâu thuẫn trên mạng xã hội, đã lôi kéo nhiều người tham gia và chuẩn bị hung khí để tìm, đánh nhau.

Những vụ việc trên chỉ là phần nổi của một thực trạng đáng lo ngại: Mâu thuẫn trên mạng xã hội không còn là ảo mà đang châm ngòi cho những cuộc xô xát, thậm chí dẫn đến bạo lực ngoài đời. Theo chuyên gia tâm lý giáo dục và tư vấn kỹ năng sống Nguyễn Lệ Thủy, thế giới của giới trẻ hiện nay tồn tại đồng thời ở đời thực và không gian mạng. Hai không gian đan xen, tác động qua lại khiến ranh giới giữa những gì diễn ra trên màn hình và đời thực ngày càng mong manh. Đặc biệt, ở tuổi vị thành niên, nhu cầu khẳng định bản thân thường mạnh trong khi khả năng kiểm soát cảm xúc, đánh giá hậu quả và nhận thức về trách nhiệm pháp lý vẫn đang hình thành.

Nhìn từ góc độ đó, câu chuyện không đơn thuần là những cuộc ẩu đả giữa các nhóm thanh thiếu niên. Đằng sau mỗi cuộc hẹn là quá trình hình thành và lan truyền cảm xúc trên mạng; đằng sau hành vi bạo lực là nhu cầu được công nhận, tâm lý muốn khẳng định vị thế và khả năng kiểm soát hành vi còn hạn chế của người chưa thành niên. “Không gian mạng không phải nguyên nhân duy nhất nhưng có thể trở thành chất xúc tác khiến những mâu thuẫn nhỏ phát triển nhanh hơn, lan rộng hơn và nguy hiểm hơn”, chuyên gia Nguyễn Lệ Thủy phân tích.

Gia đình phải là “lá chắn” đầu tiên

Để phòng ngừa những mâu thuẫn trên mạng xã hội trở thành vụ ẩu đả ngoài đường phố, theo chuyên gia Nguyễn Lệ Thủy, gia đình phải là “lá chắn” đầu tiên. Sự quan tâm không nên chỉ dừng ở chuyện học hành mà cần đi sâu hơn vào tâm tư, tình cảm, các mối quan hệ bạn bè, thời gian sinh hoạt và cách con sử dụng mạng xã hội.

Bên cạnh đó, nhà trường cũng không thể đứng ngoài cuộc. Giáo dục pháp luật cần song hành với giáo dục kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn và ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng. “Học sinh cần được dạy cách dừng lại trước một lời khiêu khích, biết rằng bị xúc phạm không đồng nghĩa với phải đáp trả và một lời thách thức trên mạng xã hội không phải là lời triệu tập cho một cuộc đối đầu ngoài đời. Đôi khi, bản lĩnh không nằm ở việc dám đối đầu mà ở khả năng biết lùi lại đúng lúc”, chuyên gia Nguyễn Lệ Thủy nhấn mạnh.

Luật sư Lê Cao, Giám đốc Công ty Luật hợp danh FDVN khuyến cáo, thanh thiếu niên không tụ tập đông người để giải quyết mâu thuẫn, không mang theo, tàng trữ hoặc sử dụng dao, mã tấu, lê, chỉa và các loại hung khí khác; không cổ vũ, quay phim, phát trực tiếp hay hỗ trợ các nhóm đánh nhau. Khi xảy ra mâu thuẫn, cần bình tĩnh tìm đến cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan công an thay vì dùng “dao búa” để xử lý mâu thuẫn. Người dân khi phát hiện các nhóm thanh thiếu niên tụ tập đông người, mang theo hung khí, có dấu hiệu hẹn đánh nhau hoặc gây mất an ninh, trật tự cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan chức năng gần nhất, không tự ý can ngăn nếu có nguy cơ mất an toàn.

“Việc kích động, lôi kéo tụ tập đánh nhau, sử dụng vũ khí hoặc công cụ hỗ trợ gây mất an ninh, trật tự có thể bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Vì vậy, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động ngăn chặn bạo lực từ sớm là trách nhiệm của mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng”, luật sư Lê Cao khẳng định.

Một cuộc ẩu đả có thể bắt đầu từ vài dòng tin nhắn nhưng hậu quả có thể kéo dài cả cuộc đời. Đừng để một lời thách thức trên mạng trở thành cái giá phải trả suốt cuộc đời.