Bất ngờ gen di truyền là yếu tố chính quyết định tuổi thọ con người
Một phân tích mang tính đột phá vừa được công bố trên tạp chí khoa học danh tiếng Science đã thách thức sự đồng thuận kéo dài hàng thập kỷ qua của giới y sinh, khi khẳng định vai trò của di truyền đối với tuổi thọ lớn hơn nhiều so với chúng ta từng nghĩ.
Người cao tuổi tập thể dục tại Tokyo, Nhật Bản. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN
Theo đó, khoảng 55% sự khác biệt về tuổi thọ giữa các cá nhân trong một quần thể là do gen quyết định, con số này cao hơn đáng kể so với mức ước tính khiêm tốn 10–25% trước đây. Phát hiện này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ đắc lực cho cuộc tìm kiếm các gen cụ thể liên quan đến quá trình lão hóa và phát triển các liệu pháp kéo dài tuổi thọ.
Ben Shenhar, nhà lý sinh tại Viện Khoa học Weizmann (Israel) và là đồng tác giả nghiên cứu, giải thích rằng các ước tính trước đây thường đưa ra con số thấp vì chúng không tách biệt hiệu quả giữa những cái chết do yếu tố bên ngoài (như bệnh truyền nhiễm, tai nạn) và các nguyên nhân nội tại (như sự suy giảm chức năng cơ quan do tổn thương DNA theo thời gian).
Để làm rõ điều này, các nhà nghiên cứu đã phân tích lại dữ liệu lịch sử từ những năm 1800 của các cặp song sinh tại Đan Mạch, Thụy Điển cũng như anh chị em của những người sống trăm tuổi tại Mỹ. Do các cặp song sinh cùng trứng chia sẻ 100% DNA, việc so sánh tuổi thọ của họ với các cặp song sinh khác trứng giúp các nhà khoa học mô hình hóa chính xác phần tuổi thọ được quy định bởi gen.
Kết quả cho thấy khi loại bỏ các ca tử vong do tác động ngoại cảnh, mối liên hệ về tuổi thọ giữa các cá nhân có quan hệ huyết thống trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết. Tín hiệu di truyền này từng bị che khuất trong dữ liệu của thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 do tỷ lệ tử vong sớm vì bệnh truyền nhiễm quá cao. Tuy nhiên, khi các biện pháp y tế công cộng được cải thiện theo thời gian, vai trò thực sự của gen dần lộ diện.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng không phải mọi nguyên nhân tử vong nội tại đều có tính di truyền giống nhau. Trong khi các bệnh như sa sút trí tuệ và tim mạch chịu ảnh hưởng lớn từ gen, thì ung thư lại cho thấy tính di truyền thấp hơn nhiều, gợi ý rằng căn bệnh này phụ thuộc nhiều hơn vào các đột biến tế bào ngẫu nhiên hoặc tác nhân môi trường.
Mặc dù con số 55% là rất lớn, ông Shenhar nhấn mạnh rằng kết quả này không đồng nghĩa với việc tuổi thọ là một "định mệnh" được lập trình sẵn, bởi các lựa chọn trong cuộc sống hàng ngày vẫn đóng vai trò then chốt.
Ida Karlsson, nhà dịch tễ học di truyền tại Viện Karolinska (Thụy Điển), cũng đồng tình với quan điểm này. Bà cho rằng dù chúng ta không thể thay đổi bộ gen mình sinh ra, nhưng hoàn toàn có thể thay đổi lối sống để cải thiện chất lượng cuộc sống, bởi sống thọ không nhất thiết đồng nghĩa với sống khỏe mạnh.
