Bầu cử Tổng thống Bulgaria: Bà Iliana Yotova tiến gần chiến thắng

Quyền Tổng thống Bulgaria Iliana Yotova bỏ phiếu hôm 1/11. Ảnh: AA

Theo kết quả kiểm phiếu sơ bộ do Ủy ban Bầu cử Trung ương Bulgaria công bố sáng 2/11, bà Iliana Yotova giành được 57,69% số phiếu trong vòng hai cuộc bầu cử tổng thống, trong khi đối thủ Andrey Gyurov đạt 39,36%. Khoảng 2,96% cử tri lựa chọn phương án không ủng hộ ứng viên nào.

Số liệu trên được tổng hợp sau khi 99,56% biên bản từ các điểm bỏ phiếu đã được xử lý. Kết quả chính thức cuối cùng vẫn chưa được công bố, song khoảng cách hơn 18 điểm phần trăm khiến khả năng đảo ngược kết quả gần như không còn.

Ông Gyurov đã thừa nhận thất bại, cho rằng kết quả phản ánh lựa chọn của người dân Bulgaria và cần được tôn trọng. Nếu chiến thắng được xác nhận, bà Yotova sẽ trở thành nữ Tổng thống đầu tiên của Bulgaria giành được nhiệm kỳ thông qua bầu cử trực tiếp.

Từ quyền Tổng thống tới nhiệm kỳ do cử tri trao

Bà Yotova, 62 tuổi, tiếp quản cương vị quyền Tổng thống hồi tháng 1, sau khi người tiền nhiệm Rumen Radev từ chức để tham gia tranh cử Quốc hội. Đảng Bulgaria Tiến bộ theo đường lối trung tả của ông Radev sau đó giành 131 trong tổng số 240 ghế tại Quốc hội và thành lập chính phủ.

Trong vòng đầu ngày 25/10, bà Yotova dẫn đầu với 34,76% số phiếu, còn ông Gyurov đạt 31,95%. Do không ứng viên nào vượt ngưỡng 50%, hai người phải bước vào vòng bỏ phiếu quyết định ngày 1/11.

Các cuộc thăm dò sau bỏ phiếu ban đầu dự báo bà Yotova giành khoảng 51-52% số phiếu, so với 43-45% dành cho ông Gyurov. Tuy nhiên, kết quả kiểm phiếu sơ bộ sau đó cho thấy khoảng cách thực tế lớn hơn, với tỷ lệ ủng hộ bà Yotova tiến gần mức 58%.

Bà Yotova tham gia tranh cử cùng ứng viên Phó Tổng thống Kiril Valchev và nhận được sự hậu thuẫn của đảng cầm quyền. Đối thủ của bà, ông Andrey Gyurov, từng giữ chức Thủ tướng lâm thời, được các lực lượng đối lập cải cách theo đường lối thân phương Tây ủng hộ.

Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu được các tổ chức khảo sát ước tính chỉ đạt khoảng 27-29%. Con số này cao hơn mức thấp kỷ lục 23% tại vòng đầu, nhưng vẫn phản ánh tâm lý thờ ơ đáng kể của cử tri đối với cuộc bầu cử.

Xung đột Ukraine phủ bóng lên cuộc bầu cử

Chính sách đối với Nga và cuộc xung đột Ukraine trở thành một trong những vấn đề nổi bật của chiến dịch tranh cử. Bulgaria là thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) từ năm 2004 và gia nhập Liên minh châu Âu (EU) năm 2007, nhưng xã hội nước này vẫn tồn tại nhiều quan điểm khác biệt về quan hệ với Moscow.

Bà Yotova kêu gọi tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột, nhấn mạnh hòa bình chỉ có thể đạt được thông qua đàm phán với sự tham gia của cả Nga và Ukraine. Bà cũng đề xuất tổ chức một hội nghị an ninh với sự góp mặt của sáu quốc gia ven Biển Đen nhằm hướng tới thỏa thuận kiềm chế các hành động thù địch.

Trong chiến dịch tranh cử, bà tuyên bố muốn trở thành một “Tổng thống của hòa bình”, đồng thời đề cao yêu cầu Bulgaria duy trì tiếng nói và chính sách đối ngoại độc lập trong một châu Âu vững mạnh.

Ngược lại, ông Gyurov thể hiện quan điểm gần gũi hơn với các đối tác phương Tây và ủng hộ mạnh mẽ Ukraine. Trong thời gian giữ chức Thủ tướng lâm thời, ông đã ký thỏa thuận hợp tác an ninh với Kiev.

Cuộc bầu cử diễn ra giữa lúc an ninh Biển Đen trở thành vấn đề ngày càng cấp bách. Các vụ tấn công bằng thiết bị không người lái nhằm vào tàu thương mại trong vùng biển của Bulgaria và Romania làm gia tăng lo ngại rằng tác động của cuộc xung đột Ukraine đang lan rộng. Chính phủ Bulgaria đã đề nghị các đồng minh hỗ trợ tăng cường an ninh hàng hải.

Theo Hiến pháp Bulgaria, Tổng thống chủ yếu đảm nhiệm vai trò đại diện và không trực tiếp điều hành Chính phủ. Những chính sách lớn phải được Quốc hội phê chuẩn.

Tuy nhiên, do được bầu trực tiếp, người đứng đầu Nhà nước vẫn có vị thế và ảnh hưởng chính trị đáng kể. Tổng thống là Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trang, có quyền phủ quyết và yêu cầu Quốc hội xem xét lại luật, ký các điều ước quốc tế, bổ nhiệm đại sứ và thực hiện một số thẩm quyền trong quá trình thành lập chính phủ.

Tổng thống Bulgaria có nhiệm kỳ 5 năm và không được giữ chức quá hai nhiệm kỳ. Chiến thắng dự kiến của bà Yotova sẽ giúp đảng Bulgaria Tiến bộ tiếp tục duy trì ảnh hưởng tại cả Chính phủ, Quốc hội và Phủ Tổng thống. Trong khi những người ủng hộ cho rằng sự thống nhất này có thể tạo điều kiện cho chính sách được triển khai ổn định, một số nhà quan sát cảnh báo việc quyền lực tập trung vào cùng một lực lượng chính trị có thể làm suy yếu cơ chế kiểm soát và đối trọng giữa các thiết chế.