Bầu cử trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố: Chuẩn bị chu đáo để chọn đúng người gánh vác việc chung

Chủ động từ mỗi khu dân cư

Thôn, tổ dân phố là địa bàn gắn bó trực tiếp với đời sống người dân, nơi các chủ trương, chính sách được chuyển tải và cụ thể hóa qua từng công việc hằng ngày. Vì vậy, bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố không chỉ là việc kiện toàn người đứng đầu cộng đồng mà còn là dịp để người dân trực tiếp thực hiện quyền làm chủ, lựa chọn người đại diện, cùng chăm lo những công việc chung. Theo Quyết định 54/2026/QĐ-UBND ngày 10/7/2026 của UBND thành phố Bắc Ninh về Quy chế tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố thì nhiệm kỳ của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là 5 năm.

Các đồng chí Chi ủy Chi bộ tổ dân phố Phú Mỹ trao đổi về công tác chuẩn bị bầu tổ trưởng tổ dân phố nhiệm kỳ 2026-2031.

Phường Bắc Giang (tổ chức bầu cử vào ngày 6/12) có số lượng tổ dân phố nhiều nhất thành phố Bắc Ninh. Vì vậy, việc sắp xếp địa bàn và chuẩn bị nhân sự bầu tổ trưởng đặt ra khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu tiến độ khẩn trương. Sau sắp xếp, từ 97 tổ dân phố ban đầu, toàn phường còn 35 tổ với dân số hơn 130 nghìn người. Quy mô địa bàn, dân cư thay đổi kéo theo yêu cầu mới đối với người đứng đầu mỗi tổ dân phố. Bên cạnh sự am hiểu địa bàn, họ vừa phải sâu sát để nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của các khu dân cư mới hợp nhất, vừa phải có khả năng kết nối các nhóm dân cư, tạo sự đồng thuận. Đồng thời, họ còn là hạt nhân tập hợp người dân cùng chăm lo công việc chung và điều hành hoạt động tự quản tại khu dân cư, đặc biệt có thêm năng lực về chuyển đổi số.

Đồng chí Trần Văn Thanh, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường cho biết: “Từ những yêu cầu đó nên phường chú trọng phương án kế thừa đội ngũ tổ trưởng hiện có, phát huy năng lực, kinh nghiệm, uy tín của những người đã gắn bó với khu dân cư, đồng thời phát hiện, giới thiệu những nhân tố mới có khả năng thích ứng nhanh với địa bàn sau sắp xếp”.

Những yêu cầu ấy được thể hiện rõ qua thực tế tại tổ dân phố Phú Mỹ. Với hơn 700 hộ, 3.000 nhân khẩu, người dân chủ yếu là cán bộ, công chức, công nhân và kinh doanh dịch vụ, một số hộ thuê đất ở địa phương khác để trồng hoa, cây cảnh. Cơ cấu dân cư và phương thức sinh sống thay đổi khiến công việc chung ngày càng đa dạng. Bà Đặng Thị Hậu, người dân trong tổ mong muốn người được lựa chọn làm tổ trưởng phải gần gũi, biết lắng nghe, chia sẻ với đời sống của bà con; quan tâm hơn nữa đến quản lý trật tự đô thị, vệ sinh môi trường, an toàn giao thông, đặc biệt là những tuyến đường có đông học sinh qua lại. Theo đồng chí Nguyễn Văn Sơn, Bí thư Chi bộ tổ dân phố Phú Mỹ, nhân sự được giới thiệu ứng cử tổ trưởng tổ dân phố nhiệm kỳ này là người trẻ, có sức khỏe, có kinh nghiệm và thành thạo công nghệ thông tin, trưởng thành từ phong trào thanh niên tại địa phương.

Lãnh đạo xã Ngọc Thiện nắm bắt tình hình người dân để chuẩn bị cho cuộc bầu cử trưởng thôn được tổ chức vào ngày 13/12/2026.

Tại phường Tân An, kế hoạch bầu cử được xây dựng đối với 15/15 tổ dân phố. Trong đó, 14 tổ dân phố có tổ trưởng được chỉ định lâm thời, riêng tổ dân phố Quỳnh Sơn (không sắp xếp) thực hiện rút ngắn nhiệm kỳ để thống nhất thời điểm bầu cử. Các phần việc từ thành lập tổ bầu cử, niêm yết danh sách cử tri, danh sách người ứng cử đến chuẩn bị cơ sở vật chất đều được xác định cụ thể. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn quy trình được tiến hành song song giúp người dân nắm rõ thời gian, địa điểm và quyền, trách nhiệm của mình. Các tổ dân phố tổ chức bầu cử đồng loạt (vào ngày 6/12) nên phường chú trọng phân công nhiệm vụ cụ thể, bảo đảm các khâu được thực hiện thống nhất nhưng phù hợp với điều kiện từng địa bàn.

Sau sắp xếp, xã Tam Đa có 9 thôn, 8.441 hộ, gần 35.000 nhân khẩu; dự kiến tổ chức bầu cử ngày 22/11. Đồng chí Nguyễn Thế Bình, Phó Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban Chỉ đạo bầu cử cho biết: “Dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy, UBND xã phối hợp với Ủy ban MTTQ triển khai các bước chuẩn bị. Tại các thôn, hội nghị giới thiệu, hiệp thương nhân sự được tổ chức theo quy định. Địa phương chú trọng tuyên truyền để người dân hiểu và tham gia đầy đủ các bước của cuộc bầu cử”. Với xã Ngọc Thiện, quy mô địa bàn và dân số lớn đặt ra yêu cầu cao hơn trong quá trình chuẩn bị. Được hình thành từ 5 xã trước đây, Ngọc Thiện có diện tích 51,26 km², dân số 56.700 người, hơn 14.000 hộ ở 25 thôn; trong đó, có 6 thôn quy mô từ 700 hộ trở lên. Đặc điểm này đòi hỏi xã phải tính toán kỹ việc thông tin đến người dân, bố trí địa điểm, tổ chức hội nghị và niêm yết danh sách, bảo đảm các phần việc được thực hiện thuận lợi, không bỏ sót cử tri.

Được biết, công tác bầu cử trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố được các địa phương hoàn thành chậm nhất trong tháng 12.

Bảo đảm tiêu chuẩn về nhân sự

Phía sau các phần việc về quy trình, thủ tục còn có một vấn đề không kém phần quan trọng, đó là lựa chọn được người vừa có uy tín trong cộng đồng, vừa đủ năng lực và sẵn sàng dành thời gian, tâm sức cho công việc chung.

Người dân phường Bắc Giang mong muốn tổ trưởng tổ dân phố nhiệm kỳ mới quan tâm đến trật tự đô thị, an toàn giao thông.

Quá trình chuẩn bị nhân sự tại các xã, phường cho thấy có những thuận lợi và khó khăn đan xen. Thuận lợi là nhiều địa phương có đội ngũ trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố đã trải qua thực tiễn công tác, am hiểu địa bàn, gần gũi với Nhân dân, có kinh nghiệm vận động và tổ chức các phong trào thi đua. Đây là vốn quý, giúp công việc ở khu dân cư được duy trì liên tục, nhất là trong những thời điểm địa bàn có nhiều thay đổi sau sắp xếp. Bên cạnh đó, nguồn nhân sự trẻ có trình độ chuyên môn, khả năng ứng dụng công nghệ cũng tạo thêm điều kiện để đổi mới phương thức hoạt động, đáp ứng yêu cầu quản lý ngày càng đa dạng.

Một số tiêu chuẩn đối với Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố:

- Là công dân Việt Nam, cư trú thường xuyên tại địa bàn xã, phường.

- Từ đủ 21 tuổi đến không quá 70 tuổi.

- Tốt nghiệp trung học phổ thông trở lên.

- Có phẩm chất đạo đức tốt, uy tín, được Nhân dân tín nhiệm.

- Có năng lực vận động, tập hợp Nhân dân và tổ chức hoạt động cộng đồng.

- Có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp yêu cầu nhiệm vụ.

Tuy nhiên, tìm được người sẵn sàng đảm nhiệm vị trí này không phải lúc nào cũng dễ dàng. Công việc của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố ngày càng nhiều, phạm vi nhiệm vụ cũng rộng hơn. Có thời điểm, nhiều nhiệm vụ được triển khai đồng thời, yêu cầu báo cáo nhanh, chính xác, trong khi điều kiện làm việc và chế độ hỗ trợ còn hạn chế. Thực tế cũng đặt ra những khó khăn khác nhau đối với từng nhóm nhân sự. Một số người có uy tín, kinh nghiệm, am hiểu địa bàn nhưng tuổi đã cao, khả năng tiếp cận công nghệ hạn chế. Ngược lại, người trẻ có trình độ, năng lực nhưng đôi khi còn e ngại vì công việc đòi hỏi nhiều thời gian, trách nhiệm lớn, trong khi chế độ đãi ngộ còn những băn khoăn. Bởi vậy, bài toán đặt ra không đơn thuần là tìm người thay thế hay tiếp tục duy trì đội ngũ hiện có, mà là lựa chọn được người hội tụ các yếu tố cần thiết, có khả năng thích ứng với yêu cầu mới và thực sự nhiệt tình, tâm huyết, trách nhiệm, muốn gắn bó với cộng đồng.

Bên cạnh việc lựa chọn nhân sự, điều kiện tổ chức bầu cử tại mỗi khu dân cư cũng cần được các địa phương tính toán phù hợp với thực tế. Tại những nơi dân cư có nhiều biến động, danh sách cử tri phải được rà soát kỹ lưỡng, hạn chế bỏ sót hoặc nhầm lẫn. Các hình thức thông tin, tuyên truyền cũng được vận dụng bảo đảm linh hoạt, giúp người dân dễ dàng tiếp cận, nắm bắt đầy đủ thông tin trước khi thực hiện quyền lựa chọn. Trong quá trình đó, cấp ủy, chính quyền và MTTQ mỗi địa phương cùng phối hợp thực hiện nhiệm vụ. Những ý kiến, kiến nghị của người dân trong quá trình chuẩn bị bầu cử cần được tiếp nhận, trao đổi kịp thời.

Sau bầu cử, đội ngũ trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố mới, nhất là những người lần đầu đảm nhiệm công việc cần được hướng dẫn, bồi dưỡng thêm kỹ năng tổ chức hội nghị, tuyên truyền, vận động quần chúng, cập nhật dữ liệu và xử lý các tình huống phát sinh. Sự đồng hành, hỗ trợ của cấp ủy, chính quyền và MTTQ là điểm tựa để những người mới trúng cử sớm làm quen với công việc, tự tin đảm đương nhiệm vụ trong điều kiện hoạt động ở cơ sở ngày càng đa dạng, đồng thời thích ứng với yêu cầu quản trị cộng đồng trong mô hình chính quyền đô thị khi Bắc Ninh đã trở thành thành phố.