Bên trong máy bay EA-18G Growler của Mỹ có gì khiến đối phương bị 'mù và điếc'?

Đây là lĩnh vực mà EA-18G Growler được thiết kế đặc biệt để hoạt động. Máy bay tác chiến điện tử này tích hợp hệ thống thu nhận tín hiệu AN/ALQ-218, các pod gây nhiễu chiến thuật AN/ALQ-99, hệ thống đối phó thông tin liên lạc AN/ALQ-227 cùng các hệ thống xử lý và quản lý dữ liệu phục vụ nhiệm vụ tác chiến điện tử.

Hải quân Mỹ mô tả ALQ-218 là một thành phần quan trọng trong hệ thống tác chiến điện tử của EA-18G Growler.

Điểm đáng chú ý của AN/ALQ-218 là nó không phải một radar dùng để chủ động quét không gian. Hệ thống này có nhiệm vụ thu nhận các tín hiệu điện từ phát ra từ radar, thiết bị liên lạc và những nguồn phát xạ khác.

Từ các tín hiệu thu được, kíp chiến đấu có thể xác định đặc điểm của nguồn phát, hỗ trợ nhận dạng và định vị nguồn phát xạ.

Nói cách khác, radar đối phương càng phát tín hiệu thì Growler càng có cơ hội phát hiện nó.

Đó là lý do máy bay tác chiến điện tử có thể tìm kiếm mối đe dọa mà không nhất thiết phải nhìn thấy trực tiếp khí tài đang phát sóng.

Một radar phòng không có thể nằm cách xa Growler và thậm chí ngoài tầm quan sát trực tiếp, nhưng tín hiệu điện từ của nó vẫn có thể được các hệ thống thu nhận của máy bay phát hiện và phân tích.

Sau khi xác định nguồn phát, Growler có thể sử dụng các hệ thống gây nhiễu để tác động trở lại. Trong nhiều năm, pod gây nhiễu AN/ALQ-99 là một trong những thành phần quan trọng nhất của năng lực tác chiến điện tử trên máy bay.

Mỗi pod có máy phát, anten và bộ kích thích tín hiệu, đồng thời được kết nối với hệ thống trên máy bay và kíp chiến đấu. Hải quân Mỹ cho biết Growler có thể mang tối đa 5 pod ALQ-99 trong cấu hình phù hợp.

Nguyên lý có thể hình dung khá đơn giản: đối phương phát tín hiệu để "nhìn" hoặc liên lạc, Growler thu nhận tín hiệu đó, phân tích đặc điểm và sau đó phát tín hiệu gây nhiễu nhằm làm suy giảm khả năng hoạt động của hệ thống mục tiêu.

Nhưng đây mới chỉ là phần dễ hình dung nhất. Trong thực tế, chiến tranh điện tử là cuộc đấu trí giữa các hệ thống xử lý tín hiệu.

Một radar hiện đại có thể thay đổi tần số, dạng sóng, công suất và phương thức phát để tránh bị phát hiện hoặc gây nhiễu. Vì vậy, Growler phải xử lý một lượng lớn tín hiệu trong môi trường điện từ phức tạp.

Hải quân Mỹ đang tiếp tục nâng cấp năng lực này. Chương trình Growler Block II bao gồm các cải tiến về máy tính nhiệm vụ, thuật toán tác chiến điện tử và khả năng xử lý tín hiệu.

Tài liệu ngân sách của Hải quân Mỹ cũng nêu việc nâng cấp AN/ALQ-218 nhằm cải thiện khả năng xác định nguồn phát, nhận dạng, xác suất đánh chặn và tốc độ định vị địa lý trong môi trường có mật độ tín hiệu cao.

Một thay đổi quan trọng khác là hệ thống gây nhiễu thế hệ mới AN/ALQ-249 Next Generation Jammer.

Đây là chương trình được phát triển để bổ sung và cuối cùng thay thế hệ thống ALQ-99. Phiên bản Next Generation Jammer Mid-Band sử dụng công nghệ kỹ thuật số và mảng quét điện tử, cho phép tăng công suất gây nhiễu và mở rộng khả năng đối phó với các hệ thống phòng không và thông tin liên lạc hiện đại.

Vì vậy, sức mạnh của máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler không nằm ở một thiết bị duy nhất. Đó là sự kết hợp giữa cảm biến thu nhận, máy tính xử lý, cơ sở dữ liệu tín hiệu, thuật toán và hệ thống gây nhiễu.

Nếu ví mạng lưới phòng không đối phương như một hệ thống thần kinh, radar và liên lạc là những giác quan quan trọng. Growler không nhất thiết phải phá hủy từng khí tài. Nó tìm cách tác động vào những tín hiệu giúp các khí tài đó nhận biết, trao đổi thông tin và phối hợp với nhau.

Đó là lý do một máy bay tác chiến điện tử có thể tạo ra ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với những gì nhìn thấy từ bên ngoài.

EA-18G Growler không cần nhìn thấy radar đối phương. Nó chỉ cần nghe thấy tín hiệu mà radar phát ra.