Bên trong những căn nhà siêu mỏng sau giải tỏa mặt bằng rạch Xuyên Tâm

Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm (TPHCM) hiện cơ bản hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng. Sau khi bàn giao đất cho dự án, nhiều hộ dân xây dựng, cải tạo nhà ở trên phần diện tích còn lại. Do phần lớn đất đã bị thu hồi, dọc tuyến rạch xuất hiện nhiều căn nhà "siêu mỏng", méo lệch với hình dáng đặc biệt, có căn chỉ rộng vài mét vuông.

Tại phường Gia Định, có 869 trường hợp bị thu hồi đất để thực hiện dự án, gồm 606 trường hợp giải tỏa toàn phần và 263 trường hợp giải tỏa một phần. Sau khi giải phóng mặt bằng, địa phương ghi nhận còn 49 căn nhà, thửa đất có diện tích dưới 9m².

Hẻm 153 Điện Biên Phủ (phường Gia Định) hiện có nhiều căn nhà "siêu mỏng" với hình dáng méo lệch, phần hẹp nhất chỉ chưa đến một mét.

Tại căn nhà số 153/30 Điện Biên Phủ, diện tích chỉ khoảng 15m², bề ngang 4-5m. Tuy nhiên, do tầng trệt phải bố trí nhà vệ sinh, khu bếp và cầu thang nên không gian sử dụng bị thu hẹp đáng kể. Phần diện tích còn lại dành cho sinh hoạt và làm việc chỉ sâu khoảng 2-2,5m.

Để ưu tiên mặt bằng cho việc kinh doanh, gia đình phải thu hẹp khu bếp và nhà vệ sinh vào một góc nhỏ. Vì vậy, lối đi bên trong nhà chỉ vừa đủ cho một người di chuyển.

Trong khi đó, căn nhà của ông Phan Văn Tánh chỉ rộng khoảng 10m². Không gian tầng trệt chỉ đủ bố trí khu bếp và một tủ kính đựng thực phẩm. Do không có cầu thang cố định, mỗi lần lên tầng, ông phải đưa chiếc thang ra ngoài, dựng sát tường rồi mới trèo lên.

Hơn một tháng nay, ông Tánh cho thuê phần mặt bằng tầng trệt với giá 9 triệu đồng mỗi tháng để kinh doanh đồ ăn.

Xung quanh nhà ông Tánh, nhiều căn nhà rộng khoảng 10m² vẫn được giữ lại sau giải tỏa. Với nhiều hộ dân, đây là nơi gắn bó gần nửa cuộc đời. Vì vậy, dù không gian sống ngày càng chật hẹp, họ vẫn cố bám trụ vì chưa biết sẽ chuyển đi đâu.

Cách đó không xa, trên đường Vũ Tùng (phường Gia Định), căn nhà của bà Nguyễn Thị Lanh gây chú ý với hình dáng méo lệch, khác thường. Sau khi giải tỏa để thực hiện dự án, phần đất của gia đình bị cắt xéo theo lộ giới, khiến nền nhà không còn vuông vức. Dù vậy, bà vẫn quyết định xây dựng lại ngôi nhà trên phần diện tích còn lại.

Dù nhận khoảng 7,1 tỷ đồng tiền bồi thường, gia đình bà vẫn gặp khó khăn trong việc ổn định chỗ ở do số tiền này phải chia cho nhiều thành viên. Sau khi dùng 4,2 tỷ đồng mua một căn nhà rộng chưa đến 50m², phần tiền còn lại không đủ để bố trí nơi ở cho tất cả, nên nhiều người phải ra ở riêng hoặc thuê nhà.

Đứng trước căn nhà đang dần hoàn thiện trên phần đất chỉ còn 8,8m², bà Nguyễn Thị Lanh lặng lẽ nhìn khoảng đất bị cắt xéo theo lộ giới, khiến ngôi nhà mang hình dáng méo lệch khác thường. Với bà, điều đáng quý nhất lúc này là gia đình vẫn còn một nơi để trở về. Bà cho biết, nếu phải rời đi và bắt đầu cuộc sống ở nơi khác, vợ chồng bà sẽ rất chật vật vì tuổi đã cao, không còn khả năng lao động để tạo thu nhập.

Con trai bà Lanh, người trực tiếp xây dựng lại căn nhà cho mẹ, cười nói đây là công trình "độc nhất" mà anh từng thi công. "Lần đầu tiên tôi xây một căn nhà mà không biết gọi hình dáng của nó là gì. Nó không hẳn là hình tam giác, chỉ bị cắt xéo một bên nên việc tính toán từng góc rất khó", anh chia sẻ.

Đối diện nhà bà Lanh là căn nhà của ông Phạm Ngọc Hân, cũng nằm trong diện giải tỏa phục vụ dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm. Sau khi bàn giao mặt bằng, phần đất còn lại của gia đình chỉ vỏn vẹn 5,7m². Nhìn từ trên cao, căn nhà có hình tam giác vuông khá đặc biệt. Công trình cao khoảng 8m, hiện là nơi sinh sống của hai vợ chồng ông Hân.

Ông Phạm Ngọc Hân cho biết gia đình gắn bó với khu vực rạch Xuyên Tâm từ năm 1986. Trước khi giải tỏa, ba thế hệ cùng chung sống trong một căn nhà. Sau khi dự án triển khai, hai con gái chuyển đi nơi khác, chỉ còn hai vợ chồng ông ở lại trên phần đất còn lại.

Ở tuổi gần 70, ông Hân cho biết sức khỏe không còn cho phép tiếp tục lao động kiếm thêm thu nhập. "Giờ ở tuổi này có muốn đi làm cũng chẳng ai nhận. Có chỗ ở là mừng rồi", ông nói.

Ông Hân cho rằng sau giải tỏa, điều quan trọng nhất là người dân được tạo điều kiện ổn định cuộc sống. Theo ông, với những căn nhà chỉ còn khoảng 10-15m², nếu vẫn đảm bảo kết cấu và an toàn thì nên cho phép người dân sửa chữa, cải tạo để tiếp tục sinh sống. Điều này không chỉ giúp người dân an cư trên phần đất còn lại mà còn tránh tình trạng nhà cửa xuống cấp do bỏ không trong thời gian dài.

Tại họp báo về tình hình kinh tế - xã hội chiều 23/7, UBND phường Gia Định cho biết dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm có 869 trường hợp thuộc diện thu hồi đất. Trong đó, 606 trường hợp bị giải tỏa toàn phần và 263 trường hợp bị thu hồi một phần diện tích.

Trong 263 trường hợp bị thu hồi một phần diện tích, có 214 trường hợp còn từ 9m² trở lên, còn 49 trường hợp chỉ còn dưới 9m². Trong số này, 8 trường hợp là đất trống, không có công trình xây dựng; 41 trường hợp còn lại vẫn có nhà ở hoặc công trình hiện hữu và người dân đang sinh sống, sử dụng.

Người dân sống gần khu vực dự án mong công trình sớm hoàn thành.

Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm dài gần 9km, từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật, đi qua các phường Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung và An Nhơn. Công trình có tổng mức đầu tư khoảng 17.200 tỷ đồng, ảnh hưởng đến 2.190 trường hợp và dự kiến hoàn thành vào năm 2028.