Bệnh chuyển hóa không còn là bệnh của người già

Bệnh nhân được đo huyết áp kiểm tra sức khỏe tại Phòng khám Đa khoa Tam Phước (xã An Phước, tỉnh Đồng Nai). Ảnh: Hạnh Dung

Đáng lưu ý, những bệnh này không còn là bệnh của người già như trước đây mà đang ngày càng trẻ hóa. Nguyên nhân có liên quan đến chế độ dinh dưỡng, lối sống ít vận động, áp lực công việc…

Nhiều người chủ quan với sức khỏe

Năm nay mới 23 tuổi nhưng chị N.T.T. (ngụ phường Tam Hiệp, tỉnh Đồng Nai) đã bị bệnh suy thận mạn. Cơ thể xanh xao, vàng vọt, chị B. cho biết: Chị có thói quen uống nước ngọt thay nước lọc, ăn nhiều thức ăn nhanh và ít vận động. Đến khi thấy cân nặng sụt nhanh, chị B. đi bệnh viện khám mới biết mình bị bệnh suy thận.

Tại Khoa Lọc máu và thận nhân tạo, Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, số máy chạy thận tại bệnh viện chưa đáp ứng được nhu cầu của người bệnh. Vì vậy, nhiều người phải chờ đợi hoặc đến các cơ sở y tế khác trên địa bàn tỉnh hoặc tuyến trên để chạy thận.

Tương tự, Khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất dù có số lượng máy chạy thận thuộc tốp nhiều nhất hiện nay ở Việt Nam cũng mới chỉ đáp ứng công tác điều trị thường xuyên cho hơn 500 bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối.

Bác sĩ chuyên khoa II Phạm Thị Thái Hòa, Trưởng khoa Nội thận, Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất chia sẻ: “Những năm gần đây, chúng tôi ghi nhận ngày càng nhiều bệnh nhân từ 30-40 tuổi, thậm chí mới trên 20 tuổi đến khám khi đã có rối loạn chức năng thận mạn do các bệnh chuyển hóa kéo dài. Điều này phần lớn do chế độ ăn nhiều chất béo, đường, ít hoạt động thể lực, áp lực tâm lý công việc và bỏ qua khám sức khỏe định kỳ”.

Bác sĩ Hòa nhấn mạnh: Suy thận mạn là biến chứng nghiêm trọng của nhiều bệnh chuyển hóa như: đái tháo đường và tăng huyết áp. Khi chức năng thận giảm, người bệnh có thể không có triệu chứng rõ rệt trong giai đoạn đầu. Họ đến khám lúc bệnh đã tiến triển nặng, khiến việc điều trị khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều. Đặc biệt, với những bệnh nhân trẻ tuổi, đang là lao động chính của gia đình, một khi đã mắc bệnh suy thận mạn sẽ không thể tiếp tục công việc hiện tại vì thời gian chạy thận mỗi tuần là 3 lần, mỗi lần từ 3-4 tiếng. Vì thế, đời sống kinh tế của các gia đình có bệnh nhân suy thận mạn bị ảnh hưởng khá nhiều.

Bác sĩ chuyên khoa II Đặng Hà Hữu Phước, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai cho hay: Rất nhiều người trẻ nghĩ rằng mình còn khỏe nên bỏ qua các dấu hiệu ban đầu như: mệt mỏi kéo dài, tăng cân không kiểm soát, huyết áp cao thoáng qua hoặc chỉ số đường huyết hơi cao. Tuy nhiên, đây chính là những dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh chuyển hóa và nếu không được phát hiện kịp thời, sẽ tiến triển thành bệnh mạn tính nặng.

Theo bác sĩ Phước, bệnh chuyển hóa có tính chất tích lũy trong nhiều năm. Các biến chứng như: bệnh tim mạch, đột quỵ, suy thận mạn, biến chứng mạch máu lớn… xuất hiện muộn nhưng rất nguy hiểm.

Tầm quan trọng của khám sức khỏe định kỳ

Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ được xem là biện pháp dự phòng cơ bản để phát hiện các dấu hiệu sớm của bệnh chuyển hóa. Ngoài việc đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết và lipid máu, bác sĩ có thể đánh giá nguy cơ tổng thể dựa trên tiền sử gia đình, chỉ số khối cơ thể (BMI), vòng eo và xét nghiệm các chức năng gan, thận, tuyến giáp… Từ đó có kế hoạch phòng ngừa kịp thời.

Bác sĩ Phước cho biết thêm: Khám sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần là cần thiết, đặc biệt là với những người có yếu tố nguy cơ như: gia đình có người bị tiểu đường, tăng huyết áp, béo phì, hút thuốc lá… Khám sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh mà còn là cơ hội để bệnh nhân được tư vấn dinh dưỡng, hoạt động thể lực phù hợp, lên kế hoạch thay đổi lối sống. Thực tế tại bệnh viện cho thấy, có nhiều bệnh nhân nhờ khám sức khỏe định kỳ đã phát hiện bệnh sớm và điều trị hiệu quả bệnh.

“So với chi phí điều trị khi bệnh nặng thì chi phí dành để khám sức khỏe định kỳ không đáng bao nhiêu. Vì vậy, người dân nên chủ động phòng bệnh bằng những việc làm đơn giản, hiệu quả” - bác sĩ Phước nhấn mạnh.

Ngoài việc khám sức khỏe định kỳ, chế độ ăn uống, vận động cũng đóng vai trò rất quan trọng trong phòng bệnh chuyển hóa. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, những mô hình ăn uống thiếu cân bằng có thể làm tăng nguy cơ hội chứng chuyển hóa, trong khi chế độ dinh dưỡng giàu rau xanh, thực phẩm ít chế biến và hoạt động thể thao đều đặn có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ này.

Bác sĩ Thái Hòa khuyến cáo: “Chúng ta nên ưu tiên các thực phẩm tươi, giàu chất xơ, hạn chế đường, muối và chất béo bão hòa. Kết hợp với tập thể dục đều đặn ít nhất 150 phút mỗi tuần sẽ giúp kiểm soát cân nặng, huyết áp và mỡ máu. Ngoài ra, cần giảm stress thông qua các hoạt động thư giãn, ngủ đủ giấc và tránh lạm dụng rượu bia, thuốc lá, chất kích thích…”.

Hạnh Dung