Bệnh nặng nên chữa bằng Đông y hay y học hiện đại?

Bộ Y tế chỉ rõ các bệnh cần kết hợp đông - tây y linh hoạt. Ảnh: Diệu Thường.

Đông - Tây y cùng điều trị, nhưng không thay thế nhau

Ngày 26/8, Bộ Y tế ban hành “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo y học cổ truyền (YHCT), kết hợp YHCT với y học hiện đại”.

Trao đổi với VietTimes, GS.TS.BS Trịnh Thị Diệu Thường, Cục trưởng Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền (Bộ Y tế), cho biết hướng dẫn đã cập nhật, chuẩn hóa chuyên môn, làm căn cứ để các cơ sở khám, chữa bệnh xây dựng hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh theo YHCT và kết hợp YHCT với y học hiện đại, đồng thời phục vụ thanh toán BHYT.

Theo GS Thường, Hội đồng chuyên môn cũng đã thay thế một số dược liệu, vị thuốc cổ truyền trong các bài thuốc cổ phương, nghiệm phương có tên trong sách đỏ, thuộc các công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc không được sử dụng theo quy định của Bộ Y tế bằng những dược liệu, vị thuốc khác có tác dụng tương tự, dựa trên bằng chứng khoa học.

Điểm đáng chú ý của tài liệu là không chỉ hướng dẫn bài thuốc, châm cứu hay các kỹ thuật điều trị, mà còn phân định vai trò của YHCT theo từng bệnh và từng giai đoạn. Với bệnh nặng cần can thiệp hoặc điều trị chuyên khoa, YHCT không được sử dụng để thay thế y học hiện đại.

Quy định này thể hiện rõ trong hướng dẫn điều trị hội chứng động mạch vành mạn. Trường hợp bệnh nặng cần điều trị chuyên khoa Tim mạch; YHCT chỉ được kết hợp khi bệnh đã ổn định.

Mục tiêu điều trị hội chứng động mạch vành mạn là phòng ngừa biến cố tim mạch cấp, giảm nguy cơ rối loạn chức năng tâm thất và kiểm soát triệu chứng thiếu máu cơ tim.

Tùy thể bệnh, YHCT có thể áp dụng châm cứu, điện châm, laser châm, cấy chỉ, cứu, nhĩ châm, xoa bóp bấm huyệt và dưỡng sinh. Tuy nhiên, điều trị bằng y học hiện đại vẫn phải thực hiện theo hướng dẫn chuyên ngành Tim mạch.

Cách tiếp cận này cho thấy YHCT có thể tham gia hỗ trợ điều trị, nhưng không thay thế thuốc hoặc các can thiệp cần thiết khi người bệnh có chỉ định chuyên khoa.

Người bệnh đau ngực, có dấu hiệu bệnh mạch vành hoặc bệnh tim nặng cần được đánh giá tại cơ sở chuyên khoa, không nên tự điều trị bằng thuốc cổ truyền rồi trì hoãn khám, chữa bệnh.

YHCT và y học hiện đại được sử dụng bổ trợ cho nhau. Ảnh: Diệu Thường,

Bệnh nặng phải ưu tiên y học hiện đại

Với bệnh tĩnh mạch mạn tính chân, Bộ Y tế cho phép kết hợp YHCT và y học hiện đại từ giai đoạn C0s đến C4 theo phân loại CEAP. Nhưng khi bệnh tiến triển đến C5-C6, tức các giai đoạn nặng, cần ưu tiên điều trị can thiệp bằng y học hiện đại; YHCT chủ yếu được kết hợp để điều trị triệu chứng.

Đặc biệt, hướng dẫn lưu ý không thủy châm trực tiếp vào các búi tĩnh mạch giãn để tránh nguy cơ vỡ mạch và nhiễm trùng. Điều này đáng chú ý bởi suy giãn tĩnh mạch thường bị xem nhẹ, trong khi bệnh có thể tiến triển đến tổn thương da và loét.

Với gãy thân xương cẳng chân, tài liệu xác định điều trị chỉnh hình, nắn và bó bột hoặc phẫu thuật là phương pháp chính tùy trường hợp. YHCT được sử dụng hỗ trợ sau khi người bệnh đã được xử trí ngoại khoa hoặc chỉnh hình đúng chỉ định.

Trong khi đó, với viêm da cơ địa, cách tiếp cận lại linh hoạt theo giai đoạn. Đợt cấp ưu tiên phối hợp điều trị y học hiện đại với YHCT, trong khi viêm da cơ địa mạn tính ưu tiên điều trị bằng YHCT.

Những ví dụ này cho thấy cùng một nguyên tắc không được áp dụng máy móc cho mọi bệnh. Phương pháp điều trị được lựa chọn dựa trên bệnh cảnh, mức độ và giai đoạn cụ thể.

Chuẩn hóa cả bài thuốc và dược liệu

Tài liệu hướng dẫn 20 bệnh không chỉ đưa ra định hướng phối hợp điều trị mà còn chuẩn hóa cách tiếp cận chuyên môn. Với từng bệnh, tài liệu phân chia thể lâm sàng, triệu chứng, chẩn đoán, pháp điều trị, bài thuốc và phương pháp không dùng thuốc.

Các kỹ thuật YHCT được đề cập gồm hào châm, điện châm, laser châm, cấy chỉ, cứu, nhĩ châm, xoa bóp bấm huyệt và dưỡng sinh.

Theo GS Trịnh Thị Diệu Thường, việc thay thế một số dược liệu, vị thuốc không còn phù hợp bằng những vị thuốc có tác dụng tương tự dựa trên bằng chứng khoa học nhằm bảo đảm yêu cầu chuyên môn và phù hợp với quy định hiện hành.

Hướng dẫn mới vì vậy tạo thêm căn cứ để các cơ sở khám, chữa bệnh thống nhất cách chẩn đoán và điều trị, thay vì mỗi nơi vận dụng theo cách khác nhau.

Điểm cốt lõi của tài liệu là Đông và Tây y không được đặt ở thế đối đầu. Với những bệnh, giai đoạn có thể phối hợp, YHCT và y học hiện đại được sử dụng bổ trợ cho nhau; nhưng khi người bệnh cần điều trị chuyên khoa hoặc can thiệp cấp thiết, việc điều trị theo y học hiện đại phải được ưu tiên.