Bệnh não mô cầu lây qua con đường nào?

Bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Ảnh: Shutterstock.

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể gây viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Bệnh xuất hiện ở mọi lứa tuổi, trong đó trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người có hệ miễn dịch suy yếu là những nhóm cần đặc biệt lưu ý.

Hiểu rõ đường lây truyền, dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế sự lây lan trong cộng đồng.

Con đường lây nhiễm bệnh não mô cầu

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn này thường cư trú ở vùng mũi, họng của con người và có thể lây truyền từ người này sang người khác qua dịch tiết đường hô hấp và nước bọt. Dưới đây là những cách vi khuẩn này lây nhiễm từ người sang người:

Qua giọt bắn và dịch tiết đường hô hấp: Khi người mắc bệnh hoặc người mang vi khuẩn ho, hắt hơi, dịch tiết từ mũi và họng có thể truyền vi khuẩn sang người khác, đặc biệt khi tiếp xúc gần.
Tiếp xúc trực tiếp với nước bọt: Hôn hoặc tiếp xúc trực tiếp với nước bọt của người mang vi khuẩn có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Việc dùng chung những vật dụng có dính nước bọt, chẳng hạn bàn chải đánh răng, cũng cần tránh.
Tiếp xúc gần hoặc kéo dài với người mang vi khuẩn: Người sống cùng nhà, ngủ chung phòng hoặc thường xuyên tiếp xúc gần với người bệnh có nguy cơ phơi nhiễm cao hơn.

Đáng chú ý, người khỏe mạnh vẫn có thể mang vi khuẩn não mô cầu trong vùng mũi họng mà không xuất hiện triệu chứng, nhưng vẫn có khả năng truyền vi khuẩn cho người khác.

Tuy nhiên, CDC nhấn mạnh vi khuẩn não mô cầu không dễ lây lan như các tác nhân gây cảm lạnh thông thường hoặc cúm. Việc lây truyền thường đòi hỏi tiếp xúc gần hoặc kéo dài, thay vì chỉ tiếp xúc thoáng qua.

Các chấm xuất huyết trên da một bé gái được chẩn đoán viêm màng não mô cầu. Ảnh minh họa: Sở Y tế Tây Ninh.

Làm gì để phòng ngừa bệnh não mô cầu?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và CDC, tiêm vaccine là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa bệnh não mô cầu. Việc lựa chọn vaccine phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, nguy cơ phơi nhiễm và khuyến cáo tiêm chủng tại từng quốc gia.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần duy trì các biện pháp vệ sinh cá nhân, tránh tiếp xúc trực tiếp với nước bọt và dịch tiết đường hô hấp của người mắc bệnh. Không dùng chung bàn chải đánh răng và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm bệnh.

Trong gia đình hoặc môi trường tập thể có người mắc bệnh não mô cầu, những người tiếp xúc gần cần được nhân viên y tế đánh giá nguy cơ phơi nhiễm.

CDC khuyến cáo người tiếp xúc gần với bệnh nhân mắc bệnh não mô cầu xâm lấn cần được sử dụng kháng sinh dự phòng theo chỉ định, bất kể tình trạng tiêm vaccine. Nhóm này có thể bao gồm người sống cùng nhà, người chăm sóc trẻ hoặc người tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng của bệnh nhân.