Bệnh viêm não mô cầu không dễ lây lan rộng

Theo dõi chặt chẽ các trường hợp tiếp xúc với ca bệnh

Theo báo cáo của Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, đến nay đã xác định 3 trường hợp mắc não mô cầu tại Trường Trung học cơ sở Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước. Trong 3 trường hợp mắc bệnh thì có 1 trường hợp đã tử vong, 2 trường hợp còn lại đang được cách ly, điều trị tích cực tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngay sau khi ghi nhận các ca bệnh do não mô cầu tại Trường Trung học cơ sở Hai Bà Trưng, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã yêu cầu Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thực hiện điều tra dịch tễ, khoanh vùng xử lý để bệnh không lây lan. Kết quả điều tra cho thấy, Trường Trung học cơ sở Hai Bà Trưng có 1.966 học sinh thuộc 41 lớp cùng 89 giáo viên, viên chức và người lao động.

Cơ quan y tế xác định, 68 em học sinh tại 12 lớp có tiếp xúc với các ca bệnh; trong đó 36 trường hợp có triệu chứng, 23 trường hợp được lấy mẫu xét nghiệm, 5 trường hợp nhập viện và 2 trường hợp được tư vấn đi khám, điều trị.

Điều tra tại các gia đình, ngành y tế chưa ghi nhận người tiếp xúc gần có triệu chứng bất thường liên quan. Những trường hợp tiếp xúc gần đã được quản lý, theo dõi sức khỏe và thực hiện các biện pháp dự phòng theo hướng dẫn chuyên môn. Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã tổ chức cuộc họp khẩn với Sở Giáo dục và Đào tạo, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, các bệnh viện và chuyên gia để đánh giá tình hình, thống nhất biện pháp phòng, chống dịch. Sở Y tế yêu cầu các đơn vị tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca nghi ngờ, quản lý chặt người tiếp xúc; bảo đảm thuốc, vật tư, phương tiện cấp cứu và năng lực điều trị, không để dịch bệnh lây lan.

Tại Trường Trung học cơ sở Hai Bà Trưng, ngành y tế phối hợp nhà trường và chính quyền địa phương theo dõi sức khỏe học sinh, giáo viên, nhân viên hằng ngày; rà soát học sinh nghỉ học, liên hệ phụ huynh để nắm tình trạng sức khỏe. Đồng thời, tăng cường vệ sinh, khử khuẩn trường lớp, thông khí phòng học, hướng dẫn học sinh vệ sinh cá nhân và không dùng chung chai nước, ly uống nước hoặc vật dụng có nguy cơ tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp.

Thời gian tới, Sở Y tế tiếp tục giám sát chặt chẽ tình hình tại trường học và khu vực liên quan; phối hợp Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh xét nghiệm xác định nhóm huyết thanh, theo dõi đặc điểm lưu hành và tình hình nhạy cảm kháng sinh. Ngành y tế cũng sẽ rà soát tiền sử tiêm chủng, tư vấn tiêm vaccine phòng bệnh do não mô cầu theo hướng dẫn hiện hành và đánh giá biện pháp tiêm chủng phù hợp với nhóm nguy cơ.

Không nên quá hoang mang, lo lắng

Sau khi thông tin về trường hợp một em học sinh tử vong do não mô cầu, sự hoang mang, lo lắng về nguy cơ bệnh lây lan rộng của bệnh trong cộng đồng bao trùm lên tâm lý của nhiều phụ huynh. Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: bệnh do não mô cầu không dễ bùng phát, lây lan thành dịch như một số bệnh lây truyền qua đường hô hấp khác.

Theo bác sĩ Khanh, vi khuẩn não mô cầu cư trú ở vùng hầu họng của khoảng 10-20% dân số, chủ yếu là ở độ tuổi thanh thiếu niên, thường không gây triệu chứng. Trong một số trường hợp, vi khuẩn vượt qua hàng rào niêm mạc hô hấp, xâm nhập vào máu và gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn hoặc theo máu đến não gây viêm màng não.

Vi khuẩn não mô cầu chỉ tồn tại được vài phút bên ngoài cơ thể nên bệnh không lây lan qua môi trường như cảm cúm, bệnh lây từ người sang người qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần, như sống chung, hôn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người mang vi khuẩn. Việc dùng chung đồ uống, vật dụng có thể dính nước bọt cũng có thể làm tăng nguy cơ lây truyền. Do đó, bệnh này thường lây lan ở môi trường sinh hoạt tập thể và không dễ bùng phát thành đợt dịch lớn.

Bác sĩ Khanh cho rằng, tiêm vaccine đầy đủ là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh, song thói quen vệ sinh giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay. Tuyệt đối không dùng chung các vật dụng cá nhân dính dịch tiết hầu họng (như ly uống nước, chén bát, bàn chải đánh răng). Giữ nhà cửa, nơi làm việc thông thoáng và hạn chế tụ tập trong không gian kín.

Bệnh do não mô cầu thường chuyển biến nhanh nên bác sĩ Khanh khuyến cáo cần nhận biết sớm dấu hiệu của bệnh. Người lớn và trẻ lớn sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cứng cổ, lơ mơ, sợ ánh sáng, buồn nôn và có thể xuất hiện mảng bầm tím lan nhanh trên da; trẻ nhỏ lờ đờ, khó đánh thức, quấy khóc liên tục, bú kém, nôn mửa hoặc có vùng thóp trước trên đỉnh đầu bị phồng lên… nên nghĩ đến não mô cầu và đưa đến các cơ sở y tế ngay.

Tuyệt đối không tự điều trị, không tự ý mua thuốc kháng sinh khi nghi ngờ mắc não mô cầu mà cần phải tuân theo chỉ định của bác sĩ. Đối với các trường hợp có tiếp xúc gần với người được xác định mắc bệnh, việc sử dụng kháng sinh dự phòng theo đúng chỉ định của nhân viên y tế là vô cùng cần thiết nhằm loại bỏ vi khuẩn, cắt đứt chuỗi lây truyền và ngăn chặn mầm bệnh phát triển.