BeReal và mặt trái của trào lưu ảnh 'sống thật' trên mạng xã hội

Ứng dụng mạng xã hội BeReal nhắc người dùng đăng ảnh chụp đồng thời bằng cả camera trước và sau trong vòng hai phút, vào một thời điểm ngẫu nhiên mỗi ngày. Ảnh: ST

Vào một thời điểm bất kỳ trong ngày, một thông báo từ ứng dụng mạng xã hội BeReal đồng loạt được gửi đến hơn 6 triệu chiếc điện thoại thông minh tại Nhật Bản, yêu cầu người dùng ngay lập tức chụp và đăng ảnh về bản thân.

Trên khắp Nhật Bản, hàng triệu người trẻ phản ứng theo thói quen, bất kể họ đang ở nhà, trong lớp học hay tại văn phòng. Trong khi sức hút của ứng dụng này đã phần nào giảm tại một số thị trường quốc tế, BeReal vẫn được thế hệ Gen Z tại Nhật Bản sử dụng rộng rãi.

Tuy nhiên, ứng dụng vốn được thiết kế để khuyến khích người dùng chia sẻ những khoảnh khắc đời thường đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ rò rỉ dữ liệu doanh nghiệp và xâm phạm quyền riêng tư ngoài ý muốn, đặc biệt khi người dùng chụp ảnh tại nơi làm việc mà không chú ý đến những thông tin xuất hiện trong khung hình.

Thực trạng này đã khiến nhiều doanh nghiệp xem xét lại các quy định tại nơi làm việc và tăng cường kiểm soát việc sử dụng mạng xã hội trong giờ làm việc.

Theo The Straits Times, BeReal được phát triển tại Pháp vào năm 2020 và trở nên phổ biến trên toàn cầu từ năm 2022. Ứng dụng bắt đầu được sử dụng rộng rãi tại Nhật Bản từ năm 2023, được xem như một lựa chọn đối lập với phong cách chia sẻ hình ảnh được chỉnh sửa trên Instagram. Khi nhận được thông báo hằng ngày, người dùng có hai phút để chụp ảnh bằng camera trước và sau của điện thoại, qua đó ghi lại cả khuôn mặt và khung cảnh xung quanh. Người dùng cũng có thể quay một đoạn video ngắn ghi lại quá trình chụp ảnh.

Nếu đăng ảnh đúng thời điểm, người dùng có thể mở khóa tính năng đăng thêm ảnh "thưởng" trong ngày. Nếu bỏ lỡ thời gian quy định, bài đăng sẽ được đánh dấu là "muộn", trong khi quyền xem bài đăng của bạn bè bị giới hạn cho đến khi người dùng đăng ảnh. Ứng dụng không cung cấp bộ lọc hoặc tính năng chỉnh sửa ảnh, đồng thời không cho phép đăng ảnh có sẵn từ thư viện điện thoại.

Mức độ phổ biến của BeReal tại Nhật Bản ngày càng tăng. Tính đến tháng 6/2026, số người dùng hoạt động hằng tháng tại nước này đã vượt 6,5 triệu, tăng khoảng 30% so với cùng kỳ năm trước. Người dùng thuộc thế hệ Gen Z, từ 13-27 tuổi, chiếm 92%, trong đó nhóm 18-23 tuổi chiếm 54%.

BeReal từng được đề cử cho giải thưởng "Từ khóa gây sốt của năm" tại Nhật Bản năm 2024. Nền tảng này cũng được nhiều thương hiệu sử dụng cho các chiến dịch quảng cáo, trong đó có Uniqlo, Shiseido và Netflix.

Trong bối cảnh văn hóa "kira-kira" (hào nhoáng) đề cao việc xây dựng hình ảnh cá nhân chỉn chu trên mạng xã hội, yêu cầu chia sẻ những khoảnh khắc chân thực, không qua chỉnh sửa của BeReal được xem là một trong những yếu tố tạo nên sức hút của ứng dụng này.

Các bài đăng thường được chia sẻ trong phạm vi bạn bè và được thiết kế để biến mất sau 24 giờ, tạo cảm giác về một không gian riêng tư để người dùng chia sẻ những khoảnh khắc đời thường.

Giới trẻ Nhật Bản cũng sử dụng rộng rãi các nền tảng như TikTok, Instagram, X và LINE, cùng một số ứng dụng mới như Setlog, nền tảng cho phép các nhóm bạn chia sẻ những đoạn video ngắn theo từng thời điểm trong ngày.

Tuy nhiên, cơ chế đếm ngược 2 phút của BeReal cũng tạo ra một rủi ro đặc thù đối với trường học và doanh nghiệp, khi người dùng chụp ảnh ngay tại nơi làm việc hoặc trong lớp học để kịp thời gian đăng bài.

Theo một cuộc điều tra của Đài truyền hình NHK được The Straits Times dẫn lại, trong khoảng 45 ngày từ tháng 4 đến tháng 5, có ít nhất 40 vụ rò rỉ dữ liệu tại các tổ chức được xác định có liên quan trực tiếp đến BeReal.

Một số giáo viên trung học cho biết học sinh tìm cách đăng ảnh ngay cả trong giờ học. Không chỉ tại trường học, những sự cố liên quan đến BeReal cũng khiến các doanh nghiệp Nhật Bản phải xem xét lại các biện pháp bảo mật thông tin.

Do tin tưởng vào chế độ chia sẻ "chỉ dành cho bạn bè", một số nhân viên trẻ đã chụp ảnh ngay tại bàn làm việc mà không nhận thấy các thông tin xuất hiện trong nền. Tuy nhiên, những hình ảnh này vẫn có thể được chụp màn hình hoặc ghi lại và chia sẻ sang các nền tảng khác, từ đó nhanh chóng được lan truyền rộng rãi.

Một trong những vụ việc đáng chú ý xảy ra tại Ngân hàng Nishi-Nippon City ở Fukuoka. Một nhân viên đã chụp ảnh trong văn phòng chi nhánh và đăng lên BeReal. Hình ảnh sau đó xuất hiện trên nền tảng X ngày 29/4 và thu hút hơn 10 triệu lượt xem trong thời gian ngắn.

Trong ảnh, một bảng trắng ở phía sau vô tình để lộ tên của 8 khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng cao cấp, địa chỉ nhà riêng của một khách hàng, thông tin liên quan đến 19 tài khoản doanh nghiệp cùng một số chỉ tiêu kinh doanh nội bộ.

Vụ việc nhanh chóng gây chú ý. Chủ tịch Nishi-Nippon City Bank Hideyuki Murakami đã phải công khai xin lỗi. Cổ phiếu của công ty mẹ Nishi-Nippon Financial Holdings giảm gần 3%, trong khi vụ việc dẫn đến cuộc điều tra của Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản.

Những sự cố tương tự cũng được ghi nhận tại nhiều địa phương của Nhật Bản.

Tại Sendai, một giáo viên tiểu học đã chụp ảnh bàn làm việc và vô tình để lộ màn hình máy tính đang hiển thị hệ thống quản lý nội bộ của trường. Theo truyền thông Nhật Bản, giáo viên này cho biết đã chụp ảnh màn hình máy tính ngay sau khi nhận được thông báo từ BeReal mà không suy nghĩ kỹ.

Tại Tokyo, một nhân viên bán thời gian của chuỗi cửa hàng pizza Pizza-La đăng hình ảnh có chứa thông tin khách hàng, trong khi một nhân viên tại chuỗi nhà hàng Nikujiru Gyoza no Dandadan chụp ảnh hồ sơ xin việc của một ứng viên. Tại Ishikawa, thông tin về mô hình định giá nội bộ của một công ty sản xuất máy móc bị lộ, trong khi một bệnh viện ở Hokkaido vô tình để lộ tên và độ tuổi của bệnh nhân qua một bức ảnh chụp tại quầy tiếp tân.

Hiện chưa rõ liệu các nhân viên liên quan có bị kỷ luật hay không. Các báo cáo về những sự cố này có dấu hiệu giảm sau khi truyền thông đưa tin và cảnh báo về nguy cơ rò rỉ thông tin, trong khi các doanh nghiệp tăng cường biện pháp bảo mật và quy định sử dụng mạng xã hội.

Các chuyên gia cho rằng cần phân biệt những vụ rò rỉ thông tin vô ý trên BeReal với những hành vi cố tình gây rối từng dẫn đến các vụ bê bối trên mạng xã hội trước đây. Trong trường hợp BeReal, thông tin nhạy cảm có thể bị lộ dù người đăng không có chủ ý tiết lộ.

Những sự cố trên đang thúc đẩy các doanh nghiệp Nhật Bản tăng cường các biện pháp bảo vệ thông tin tại nơi làm việc, từ hạn chế sử dụng mạng xã hội trong giờ làm việc đến yêu cầu nhân viên cất điện thoại cá nhân tại khu vực quy định.

Nishi-Nippon City Bank cũng thừa nhận đã có quy định hạn chế sử dụng điện thoại cá nhân tại văn phòng từ trước, song việc thực thi chưa được thực hiện nghiêm túc cho đến khi xảy ra sự cố.

Trong bối cảnh các công cụ số ngày càng được sử dụng rộng rãi, cả doanh nghiệp và người lao động cần nâng cao nhận thức về nguy cơ rò rỉ thông tin từ những hoạt động tưởng như đơn giản. Sự phổ biến của BeReal cho thấy việc bảo vệ dữ liệu không chỉ phụ thuộc vào các biện pháp an ninh mạng mà còn liên quan trực tiếp đến thói quen sử dụng công nghệ của người lao động.