Bí kíp đạt điểm 8+ môn Ngữ văn trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026

Giai đoạn nước rút, để tự tin bước vào phòng thi, các sĩ tử "2k8" cần có chiến thuật làm bài sau đây:

Chiến thuật phân chia thời gian làm bài

Để không bị biến dạng bài làm thành "đầu voi đuôi chuột", trong 120 phút ngắn ngủi, các em cần phân chia khung thời gian hợp lý cho từng kỹ năng.

Về phần Đọc hiểu có 5 câu hỏi tương ứng 4.0 điểm. Trong đó, mức độ biết gồm 2 câu, mức độ hiểu là 2 câu, mức độ vận dụng là 1 câu.

Kỹ năng Đọc hiểu yêu cầu lời phải ngắn gọn, trực diện nên thời gian dành cho phần này khoảng 25-30 phút.

Đối với phần Viết đoạn văn nghị luận xã hội hoặc văn học. Với dung lượng khoảng 200 chữ, chiếm 2.0 điểm nên đề chỉ yêu cầu nghị luận 1 khía cạnh/đặc điểm duy nhất. Do đó, thời gian khuyến nghị là 20-25 phút để tránh viết sa đà, không trọng tâm.

Riêng với phần Viết bài văn nghị luận văn học hoặc xã hội. Đây là câu có điểm số cao nhất, 4.0 điểm. Thí sinh cần lập luận sắc bén, mạch lạc, đầy đủ bố cục nên dành từ 60-65 phút để làm bài. Cuối cùng, các em dành 5 phút cuối để tổng kiểm tra bài làm của mình.

Chiến thuật chinh phục từng kỹ năng

Vì đề thi sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, nên các em tuyệt đối không học thuộc lòng bài mẫu mà phải ôn theo đặc trưng thể loại.

Thứ nhất là kỹ năng Đọc hiểu. Hãy sử dụng chiến lược ngược là đọc câu hỏi trước, rồi đọc văn bản sau. Các em gạch chân từ khóa trong câu hỏi để ghi nhớ trọng tâm câu hỏi. Những câu hỏi được chia thành 3 cấp độ tư duy:

Cấp độ nhận biết: 2 câu đầu thường yêu cầu xác định thể thơ (dựa vào số chữ, số dòng), ngôi kể, nhân vật trữ tình, chủ thể trữ tình, liệt kê từ ngữ, chỉ ra biện pháp tu từ... Nếu đề hỏi "chỉ ra dấu hiệu" thì bài làm phải trả lời cụ thể, chính xác thuật ngữ. Ví dụ như: Thơ tự do, dấu hiệu nhận biết là số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau. Nên dùng từ "chữ" đúng với thuật ngữ chuyên môn, không dùng từ "tiếng" để tránh bị trừ điểm đáng tiếc.

Cấp độ thông hiểu: 2 câu tiếp theo đòi hỏi tư duy cao hơn. Chẳng hạn: Ý nghĩa của chi tiết/câu thơ, tác dụng của biện pháp tu từ, mạch cảm xúc,… Để trả lời thuyết phục, thí sinh phải huy động nhiều kỹ năng để xử lý và trả lời câu hỏi đúng trọng tâm. Ở đây, câu hỏi thường trích xuất chi tiết/câu thơ/câu văn ra khỏi văn bản. Khi tư duy để trả lời, các em phải đặt chúng lại vào văn cảnh để dễ dàng hiểu nội dung.

Cấp độ vận dụng: 1 câu cuối trong hệ thống câu hỏi Đọc hiểu. Thông thường đề yêu cầu người viết thể hiện quan điểm cá nhân về một thông điệp, bài học có ý nghĩa, so sánh với văn bản khác,... Đây là câu hỏi vận dụng nên không phân tích nội dung văn bản, mà hãy đưa nội dung văn bản vào cuộc sống để nhận thức vấn đề. Cái tôi cá nhân được thể hiện thoải mái, miễn chân thành, không giáo điều sáo rỗng.

Thứ hai là kỹ Viết đoạn văn khoảng 200 chữ. Theo đề minh họa 2025, nếu Đọc hiểu là thơ thì đoạn văn thường là nghị luận văn học; nếu Đọc hiểu là văn bản thông tin thì đoạn văn là nghị luận xã hội.

Khi viết đoạn văn nghị luận, cần tập trung vào một khía cạnh (đoạn nghị luận xã hội, đề thường yêu cầu nghị luận ý nghĩa/giải pháp…; đoạn nghị luận văn học, đề có thể yêu cầu phân tích một đặc điểm nhân vật/nét nghệ thuật độc đáo dựa trên ngữ liệu được cho). Điều lưu ý là tuyệt đối đừng biến đoạn văn thành bài văn thu nhỏ. Về hình thức, đoạn văn không tách dòng, dung lượng nên nằm trong khoảng 1/2 đến 2/3 trang giấy thi, tùy theo cỡ chữ. Không nên viết thành bài văn hoặc viết đoạn quá ngắn dẫn đến bị trừ điểm.

Thứ ba là kỹ năng Viết bài văn khoảng 600 chữ. Nếu là nghị luận xã hội, cần lập luận theo trình tự: Giải thích, bàn luận và mở rộng vấn đề. Điều hấp dẫn nhất trong bài văn nghị luận xã hội là tư duy phản biện/phản đề. Muốn bài văn thuyết phục thì phải có bằng chứng, đặc biệt là bằng chứng mang tính thời sự hoặc từ trải nghiệm thực tế của bản thân.

Nếu là nghị luận văn học thì lập luận theo đúng yêu cầu đề đặt ra. Vấn đề là phải bám sát đặc trưng thể loại, chẳng hạn truyện thì soi vào cốt truyện, nhân vật…; thơ thì soi vào hình ảnh, vần nhịp... Bài viết có chiều sâu thường sử dụng kiến thức lý luận văn học như giá trị nhận thức, giáo dục, thẩm mỹ để nâng tầm bài viết lên mức 8+.

Những lưu ý thiết thực để ghi điểm trực tiếp

Từ năm 2025, đề Ngữ văn đã giới hạn dung lượng như 200 chữ, 600 chữ. Thay vì viết quá dài mà bỏ qua hình thức chữ viết, ngữ pháp và hình thức trình bày, thì hãy viết chậm lại, suy nghĩ chín chắn hơn. Hãy kiểm soát dung lượng, đừng viết quá dài, dễ loãng nội dung. Quy định giới hạn chữ viết cũng là một cách để các em làm chủ tư duy, trân trọng chữ viết và trân trọng sản phẩm do mình tạo ra.

Bên cạnh đó, diễn đạt trong bài văn sẽ góp phần thuyết phục giám khảo. Lời khuyên dành cho các sĩ tử "2k8" là nên viết câu đơn, có đầy đủ chủ - vị để tránh câu tối nghĩa. Giữa các đoạn văn cần có từ ngữ liên kết để tạo ra sự mạch lạc. Đặc biệt là bài thi sạch sẽ, chỉn chu, không tẩy xóa lem nhem sẽ tạo thiện cảm rất lớn nơi người đọc. Bài văn hay không chỉ có kiến thức sâu sắc, tư duy mới mẻ, cách diễn đạt sáng tạo mà còn được trình bày khoa học, sạch sẽ.

Điều quan trọng nhất, bí quyết cho điểm 8+. Thay vì lướt mạng xã hội vô bổ, các em hãy chủ động xây dựng một "ngân hàng bằng chứng" từ tin tức thời sự từ các sự kiện nóng hổi năm 2026. Kiến thức thực tế là dẫn chứng không bao giờ bị trùng lặp.

Có thể nói, bài thi môn Ngữ văn đòi hỏi kỹ năng vận dụng, không phải năng lực ghi nhớ. Vì thế, hãy luyện tập bằng cách làm nhiều đề thi thử với ngữ liệu mới, tập bấm giờ như thi thật để rèn luyện tâm lý và phản xạ. Điều đó giúp các em tự tin, bản lĩnh trong kỳ thi tốt nghiệp, kỳ thi quan trọng nhất của đời học sinh.