Bí mật thế giới cảm xúc của loài vật: Chúng có 'trái tim' giống con người?

Trong một thời gian dài, con người từng tin rằng cảm xúc là đặc quyền của loài người, gắn liền với khả năng suy nghĩ phức tạp và ngôn ngữ. Tuy nhiên, những nghiên cứu về hành vi động vật trong nhiều thập kỷ qua đã làm thay đổi quan điểm này. Ngày nay, nhiều nhà khoa học cho rằng rất nhiều loài vật có khả năng trải nghiệm những trạng thái cảm xúc cơ bản như vui mừng, sợ hãi, đau buồn, gắn bó và thậm chí là đồng cảm.

Ảnh: 24ur

Một trong những bằng chứng rõ ràng nhất đến từ các loài động vật có đời sống xã hội cao như voi, tinh tinh, cá heo và một số loài linh trưởng. Voi được ghi nhận có những hành vi giống như sự thương tiếc khi một thành viên trong đàn chết. Chúng có thể đứng yên bên thi thể, chạm vào xương hoặc quay trở lại nơi từng có đồng loại qua đời. Mặc dù các nhà khoa học vẫn thận trọng khi gọi đó là "nỗi đau buồn" theo nghĩa của con người, những hành vi này cho thấy voi có khả năng nhận biết sự mất mát và phản ứng trước nó.

Ảnh: wanchan

Ở loài chó, cảm xúc lại thể hiện theo cách gần gũi hơn với con người. Chúng có thể biểu hiện sự vui mừng khi gặp chủ nhân, lo lắng khi bị bỏ lại một mình hoặc thể hiện sự gắn bó mạnh mẽ với gia đình con người. Các nghiên cứu về não bộ cho thấy khi chó tương tác với người mà chúng yêu quý, một số vùng não liên quan đến phần thưởng và cảm xúc được kích hoạt, tương tự như ở con người khi trải nghiệm những mối quan hệ tích cực.

Ảnh: ultimahora

Không chỉ động vật có vú, nhiều loài chim cũng khiến giới khoa học bất ngờ. Quạ và các loài thuộc họ Corvidae có khả năng ghi nhớ cá thể, giải quyết vấn đề và phản ứng trước những tình huống xã hội phức tạp. Một số nghiên cứu cho thấy chúng có thể thể hiện sự tò mò, chơi đùa và thậm chí có những phản ứng giống như "tức giận" hoặc "thất vọng" khi không đạt được mục tiêu.

Tuy nhiên, việc nghiên cứu cảm xúc động vật không hề đơn giản. Con người thường có xu hướng gán cảm xúc của mình cho các loài khác, hiện tượng được gọi là "nhân hóa". Một con chó vẫy đuôi có thể đang vui, nhưng đôi khi cũng có thể đang căng thẳng hoặc kích động. Vì vậy, các nhà khoa học phải kết hợp quan sát hành vi, nghiên cứu thần kinh học và sinh học tiến hóa để hiểu chính xác hơn thế giới nội tâm của động vật.

Điều thú vị là cảm xúc có thể không xuất hiện đột ngột ở con người, mà là kết quả của hàng triệu năm tiến hóa. Những cảm giác như sợ hãi giúp động vật tránh nguy hiểm, sự gắn bó giúp duy trì đàn, còn niềm vui trong vui chơi giúp con non học hỏi kỹ năng sinh tồn.

Ngày nay, việc thừa nhận động vật có cảm xúc không chỉ thay đổi cách khoa học nhìn nhận chúng, mà còn đặt ra những câu hỏi đạo đức quan trọng: nếu nhiều loài vật có khả năng cảm nhận đau đớn và hạnh phúc, con người nên đối xử với chúng như thế nào? Có lẽ việc khám phá cảm xúc của động vật cũng chính là hành trình giúp chúng ta hiểu rõ hơn nguồn gốc của chính cảm xúc con người.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước