Bí mật về khả năng chống ung thư của cá voi đầu cong

Điều khiến giới khoa học đặc biệt quan tâm là trong suốt quãng đời dài như vậy, cá voi đầu cong hầu như không mắc ung thư – căn bệnh vốn gắn liền với quá trình lão hóa và sự phân chia tế bào.

Trong suốt quãng đời dài, cá voi đầu cong hầu như không mắc ung thư. Ảnh: WWF

Theo các quy luật sinh học thông thường, điều này dường như đi ngược lại logic. Nghịch lý Peto – một giả thuyết được giới khoa học thừa nhận rộng rãi, cho rằng sinh vật càng lớn, có càng nhiều tế bào thì nguy cơ ung thư càng cao. Thế nhưng cá voi đầu cong, với hàng nghìn tỷ tế bào trong cơ thể, lại gần như “miễn nhiễm” với căn bệnh này, đặt ra một câu hỏi lớn chưa có lời giải suốt nhiều thập kỷ.

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, gần đây, một nghiên cứu mới đã mang lại manh mối quan trọng. Các nhà khoa học phát hiện tế bào của cá voi đầu cong sở hữu cơ chế sửa chữa ADN đặc biệt hiệu quả. Khi ADN bị tổn thương – nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đột biến và hình thành khối u, cơ thể loài cá voi này có khả năng phát hiện và khắc phục nhanh chóng trước khi các sai sót trở nên nguy hiểm.

Nhân tố then chốt trong cơ chế này là một loại protein mang tên CIRBP. Protein này đóng vai trò như một “đội cứu hộ” cho ADN, giúp tăng cường khả năng phục hồi các đoạn bị đứt gãy, từ đó hạn chế tối đa sự tích tụ của các đột biến gây ung thư. Nhờ hoạt động bền bỉ của CIRBP, các tế bào cá voi đầu cong duy trì được sự ổn định di truyền trong suốt thời gian sống kéo dài hàng thế kỷ.

Điều đáng chú ý là khi các nhà khoa học thử nghiệm đưa protein CIRBP vào tế bào người và thậm chí là trên ruồi giấm, một mô hình sinh học phổ biến trong nghiên cứu lão hóa, họ ghi nhận khả năng chống tổn thương ADN được cải thiện rõ rệt, đồng thời tuổi thọ của các sinh vật này cũng được kéo dài.

Một phát hiện thú vị khác là quá trình sản xuất CIRBP được kích hoạt mạnh mẽ trong điều kiện nhiệt độ thấp. Đây có thể là một phần lý do giải thích vì sao cá voi đầu cong, loài sinh sống chủ yếu ở các vùng biển lạnh giá, lại phát triển được cơ chế bảo vệ tế bào đặc biệt hiệu quả đến vậy.

Những kết quả này đang mở ra hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu ung thư và lão hóa ở con người. Thay vì chỉ tập trung tiêu diệt tế bào ung thư, các nhà khoa học có thể tìm cách tăng cường khả năng tự sửa chữa ADN của tế bào, học hỏi trực tiếp từ những chiến lược mà tự nhiên đã hoàn thiện qua hàng triệu năm tiến hóa.

Dù còn quá sớm để đưa ra kết luận hay khuyến nghị cụ thể, phát hiện về protein CIRBP cho thấy mối liên hệ thú vị giữa môi trường, sinh học phân tử và tuổi thọ. Và biết đâu, những thói quen tưởng chừng đơn giản như tiếp xúc với nhiệt độ lạnh lại ẩn chứa nhiều lợi ích cho sức khỏe hơn chúng ta từng nghĩ.

Hương Giang (TTXVN)