Bí quyết hấp dẫn dòng vốn đầu tư: Bài học từ ‘bộ giáp’ Quản trị và Phát triển bền vững

Ông Bolat Duseinov (giữa), Chủ tịch HĐQT Coteccons, đặt vấn đề với 2 chuyên gia khách mời: Doanh nghiệp cần cải thiện những gì và phát triển theo những hướng nào để trở thành một công ty thực sự hấp dẫn đối với nhà đầu tư?

Theo các chuyên gia của HSC và FiinGroup, chìa khóa không nằm ở những bản báo cáo hào nhoáng, mà được định hình qua hệ thống quản trị rủi ro vững chắc, khả năng chống chịu và cam kết phát triển bền vững thực chất.

Xây dựng "sức bền" và quản trị rủi ro: Bài học từ sự minh bạch tài chính

Ông Johan Nyvene - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Chứng khoán TP.HCM (HSC), mượn lời một bậc thầy đầu tư ví von rằng: Trong thế giới tài chính, thị trường luôn vận động theo chu kỳ "thủy triều lên xuống". Khi thủy triều dâng cao, ai cũng đang bơi và không ai biết ai mặc đồ hay không mặc đồ. Chỉ khi nước rút, chúng ta mới biết ai thực sự còn lại trang phục.

Trong sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam trong gần 30 năm vừa qua, đã có rất nhiều giai đoạn nước lên rồi nước xuống. "Mặc đồ" chính là quản trị doanh nghiệp, quản trị vận hành, quản trị tài chính và quản trị rủi ro", ông Johan giải thích.

Ông Johan Nyvene - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Chứng khoán TP.HCM (HSC): "Nếu chúng ta không quản lý tốt, không nhận diện được rủi ro và tránh những rủi ro đó từ trước, thì khi thị trường đi xuống, nhà đầu tư sẽ nhìn thấy ai là người không còn trang phục".

Sự suy giảm của thị trường hay các biến động vĩ mô chính là "thủy triều rút" để lộ rõ sức khỏe thực sự của doanh nghiệp. Đối với các nhà đầu tư tổ chức - những người luôn đề cao nguyên tắc quản trị rủi ro - lợi nhuận cao luôn đi kèm rủi ro mất vốn, nếu doanh nghiệp thiếu khả năng chống chịu trước khó khăn.

Đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng, nơi biên lợi nhuận mỏng và mức độ cạnh tranh khốc liệt, năng lực quản trị tài chính và quản trị dòng tiền đóng vai trò sống còn. Vì thế, theo ông Võ Hoàng Lâm, Tổng Giám đốc Coteccons BU1, việc hoàn thành công trình mới chỉ giải quyết được một nửa chặng đường; nửa còn lại và cũng là yếu tố quyết định hiệu quả thực sự, nằm ở việc thu hồi công nợ và đảm bảo dòng tiền mặt (cash flow) để duy trì hoạt động, tái đầu tư.

Do vậy, ông Johan khuyến nghị rằng một doanh nghiệp muốn hấp dẫn nhà đầu tư phải là đơn vị chứng minh được "sức bền", kiểm soát chặt chẽ các rủi ro dài hạn thay vì chỉ chạy theo doanh thu ngắn hạn.

Khẳng định vị thế và nâng cao chất lượng dịch vụ: Vượt qua "bẫy" cạnh tranh giá

Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP FiinGroup:"Chiến lược mở rộng ra quốc tế và tiến vào những phân khúc cao cấp khó hơn nhưng là hướng đi đúng đắn. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào năng lực thực thi của công ty và Ban lãnh đạo".

Để thu hút dòng vốn lớn, theo ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP FiinGroup, doanh nghiệp cần hội tụ hai yếu tố nền tảng: thứ nhất là hoạt động trong lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng vĩ mô; thứ hai là vị thế dẫn đầu và năng lực cạnh tranh khác biệt của chính doanh nghiệp.

Lấy ngành xây dựng làm ví dụ, nếu EBITDA margin (tỷ suất sinh lời của doanh nghiệp) đạt 5-7% thì đã là mức cao trong ngành. Nếu không có lợi thế khác biệt, biên EBITDA có thể chỉ ở mức 3-4%, còn net margin khoảng 2-3%. Do vậy, việc cạnh tranh bằng giá rẻ không mang lại hiệu quả. Doanh nghiệp muốn vươn lên phân khúc cao hơn như phục vụ các khách hàng FDI lớn với những tiêu chuẩn khắt khe và biên lợi nhuận tốt hơn, bắt buộc phải chứng minh được năng lực thực thi vượt trội. Ông Thuân nhấn mạnh: “Tôi cho rằng chiến lược mở rộng ra quốc tế và tiến vào những phân khúc cao cấp khó hơn nhưng là hướng đi đúng đắn. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào năng lực thực thi của công ty và Ban lãnh đạo”.

Ông Thuân dẫn chứng khi đơn vị ông hỗ trợ một số chủ đầu tư và nhà phát triển bất động sản Nhật Bản. Ngay từ giai đoạn thiết kế, trước khi lựa chọn một doanh nghiệp nào đó làm nhà thầu, họ đã tính toán xem công trình cần đáp ứng tiêu chuẩn nào. EDGE có thể phù hợp với các nhà máy công nghiệp ở mức cơ bản, trong khi những nhà máy có yêu cầu cao hơn thường hướng đến LEED Advanced.

Vì vậy, nếu muốn thu hút khách hàng FDI, những sáng kiến thực hành ESG của doanh nghiệp phải thực chất và cần tiếp tục triển khai sâu hơn nữa. Tôi hy vọng các công ty xây dựng sẽ làm tốt hơn, thay vì chỉ có những báo cáo đẹp, mà cần tạo ra hiệu quả thực chất và có chiều sâu. Đặc biệt là mảng Social (S) và Environment (E), theo ông Thuân, doanh nghiệp xây dựng sẽ còn nhiều thách thức, bởi công ty gắn liền với hàng nghìn người lao động, bao gồm nhân viên công ty, nhân sự của các nhà thầu phụ và cộng tác viên.

Kết luận của vị chủ tịch FiinGroup dành cho doanh nghiệp đó là: Các chủ đầu tư lớn luôn cẩn trọng khi giao những dự án tỷ đô vì họ lo ngại rủi ro nhà thầu không đủ sức đi đến cuối chặng đường. Do đó, uy tín thương hiệu, năng lực quản lý chất lượng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe chính là "tấm hộ chiếu" giúp doanh nghiệp định vị vị thế vững chắc trên thị trường.

Thực hành ESG thực chất: Không thể chỉ làm đẹp báo cáo

Bên cạnh tài chính, ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) đã trở thành tiêu chí bắt buộc để thu hút dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng ESG không phải là một chiến dịch truyền thông hay "món trang sức" để làm đẹp hồ sơ, mà phải được hiện thực hóa bằng hiệu quả có chiều sâu.

Trụ cột Xã hội (Social): Ngành xây dựng từ lâu chịu nhiều áp lực về điều kiện lao động. Do đó, việc chăm lo đời sống, bảo đảm an toàn, sức khỏe cho hàng nghìn người lao động (bao gồm cả nhân sự gián tiếp và công nhân của các nhà thầu phụ) là yếu tố then chốt để tạo dựng niềm tin nội bộ và uy tín xã hội.

Trụ cột Môi trường (Environment): Xu hướng phát triển công trình xanh (đạt chuẩn LEED, EDGE,...) hay tối ưu hóa vật liệu, tiết kiệm năng lượng không thể đảo ngược. Các chủ đầu tư quốc tế luôn tính toán các tiêu chuẩn này ngay từ giai đoạn thiết kế. Do đó, việc áp dụng các sáng kiến giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh tuyệt đối.

Nhìn từ câu chuyện thành công của những doanh nghiệp tiêu biểu trong ngành xây dựng như Coteccons - nơi kỷ luật vận hành đi đôi với việc chăm lo đời sinh kế cho người lao động và minh bạch hóa quản trị, các chuyên gia cho rằng mỗi doanh nghiệp có sự lựa chọn riêng, thế mạnh riêng và bài toán tăng trưởng không giống nhau. Tuy nhiên, để hấp dẫn được nhà đầu tư, doanh nghiệp phải xây dựng được niềm tin (Trust Capital). Niềm tin đó không đến từ những lời hứa hẹn trên giấy tờ, mà phải được vun đắp từ kỷ luật tài chính chặt chẽ, tư duy quản trị rủi ro sắc bén, nền tảng vận hành và trên hết là sự tử tế, trách nhiệm đối với con người và xã hội trong từng hành động thực tiễn mỗi ngày.