Bí quyết tạo nên khác biệt trong lối chơi của siêu sao đội tuyển Argentina Lionel Messi

Tiền đạo Lionel Messi ăn mừng sau khi ghi bàn thắng mở tỉ số cho đội tuyển Argentina ở phút 17 trước đội tuyển Algeria trong trận đấu bảng J World Cup 2026 . Ảnh: THX/TTXVN

Theo truyền thông phương Tây, ở tuổi 39, Messi đang trải qua kỳ World Cup thứ sáu trong sự nghiệp, cân bằng kỷ lục của Cristiano Ronaldo và Guillermo Ochoa. Siêu sao bóng đá này đã ghi tám bàn thắng, có ba đường kiến tạo và cùng Kylian Mbappe dẫn đầu cuộc đua Vua phá lưới.

Song điều gây ấn tượng không chỉ nằm ở những con số. World Cup năm nay chứng kiến một Messi rất khác so với chàng trai từng ra mắt Barcelona hơn hai thập kỷ trước.

Rạng sáng ngày 16/7 (theo giờ Việt Nam), đội tuyển Argentina sẽ tái ngộ đại kình địch Anh trên sân Atlanta. Một lần nữa, mọi sự chú ý sẽ hướng về Messi. Nhưng lần này, điều khiến anh đặc biệt không phải tốc độ hay những pha bứt phá liên tục, mà chính là khả năng tạo ảnh hưởng đến trận đấu dù di chuyển ít hơn bao giờ hết.

Chạy ít hơn, kiến tạo nhiều hơn

Thông thường, khi tuổi tác tăng lên, các cầu thủ sẽ dần mất đi phẩm chất từng làm nên tên tuổi. Những người xuất sắc nhất phải tìm cách thích nghi. Chẳng hạn, Cristiano Ronaldo đã chuyển mình từ một cầu thủ chạy cánh giàu tốc độ thành mẫu trung phong chuyên hoạt động trong vòng cấm.

Messi cũng thay đổi, nhưng theo một cách khác. Anh không thích nghi để bù đắp cho sự sa sút thể lực, mà thay đổi để tiếp tục làm chủ trận đấu theo cách riêng của mình. Số liệu thống kê tại World Cup 2026 phản ánh rất rõ điều đó.

Messi đã tung 33 cú dứt điểm và tạo 21 cơ hội ghi bàn, tổng cộng tham gia trực tiếp vào 54 tình huống tấn công – thành tích cao nhất của một cầu thủ tại World Cup kể từ Diego Maradona năm 1986. Điều đáng chú ý là anh đạt được những con số ấy dù dành tới 47% quãng đường di chuyển để đi bộ, tỷ lệ cao nhất trong số các cầu thủ thi đấu trên sân.

Đội trưởng Argentina cũng là cầu thủ chạy ít nhất trong đội hình chính, với trung bình chỉ 8,2 km mỗi 90 phút. Số lần bứt tốc của anh giảm còn 2,7 lần mỗi trận, trong khi tại World Cup cách đây bốn năm là 5,3 lần.

Nói cách khác, Messi đang sáng tạo nhiều hơn nhưng tiêu tốn ít sức lực hơn. Bởi vậy, thử thách dành cho tuyển Anh không đơn thuần là khóa chặt một chân sút. Họ phải làm điều mà chỉ Ba Lan từng thực hiện được trong 15 trận World Cup gần nhất của Messi: ngăn anh ghi bàn hoặc kiến tạo. Trong chuỗi trận ấy, Messi đã ghi 16 bàn và có bảy đường chuyền thành bàn.

Guardiola nhìn thấy điều người khác chưa nhận ra

Lionel Messi (trái) dẫn bóng trong sự đeo bám của các tuyển thủ Áo. Ảnh: THX/TTXVN

Để hiểu vì sao Messi có thể chơi bóng theo cách ấy, cần nhìn lại quá trình thay đổi của anh trong suốt hơn 20 năm qua.

Kể từ khi ra mắt Barcelona năm 2003, Messi đã nhiều lần tái định hình bản thân. Từ một cầu thủ chạy cánh phải giàu tốc độ và kỹ thuật, anh dần trở thành trung tâm trong mọi hệ thống chiến thuật.

Ngay từ lần đầu chứng kiến Messi tập luyện, Ronaldinho đã nhận định rằng cậu bé người Argentina sẽ trở thành cầu thủ xuất sắc nhất thế giới.

Hai năm sau, màn trình diễn trước Juventus tại Cúp Joan Gamper khiến HLV Fabio Capello ấn tượng đến mức được cho là đã tìm cách đưa Messi về Italy.

Đến năm 21 tuổi, khi Ronaldinho dần lùi vào hậu trường, HLV Frank Rijkaard xác định rõ vai trò mới của cậu học trò. Theo ông, Messi phải luôn hiện diện ở trung tâm lối chơi bởi anh càng chạm bóng nhiều, Barcelona càng trở nên nguy hiểm. Và nhà cầm quân người Tây Ban Nha Pep Guardiola sau đó là người hoàn thiện ý tưởng ấy.

Ban đầu, Messi vẫn xuất phát ở cánh phải. Tuy nhiên, Guardiola sớm nhận ra việc yêu cầu anh thường xuyên lui về phòng ngự là không hợp lý. Quan trọng hơn, ông hiểu rằng Messi không nên bị bó hẹp ở một hành lang biên, mà cần trở thành hạt nhân trong toàn bộ hệ thống.

Ngày 2/5/2009, trong chiến thắng 6-2 trước Real Madrid tại sân Bernabeu, Guardiola thực hiện quyết định mang tính bước ngoặt. Ông kéo Messi khỏi cánh phải, bố trí anh đá cao nhất trên hàng công nhưng không đảm nhận vai trò tiền đạo cắm truyền thống. Samuel Eto'o chuyển sang cánh phải, Thierry Henry sang cánh trái, còn Messi liên tục lùi xuống nhận bóng và điều phối lối chơi.

Tiền đạo Argentina Lionel Messi (phải) đi bóng qua các tuyển thủ Algeria. Ảnh: THX/TTXVN

Giai đoạn 2011 - 2013, anh ghi tới 96 bàn sau 69 trận La Liga. Không chỉ liên tục giành Quả bóng Vàng, Messi còn thay đổi cách nhìn về vai trò của một tiền đạo hiện đại.

Chính anh từng thừa nhận Guardiola là người giúp mình hiểu sâu hơn về khoảng trống, khả năng kiểm soát bóng và bản chất của chiến thuật trong bóng đá.

Khi Xavi và Iniesta rời Barcelona, Messi lùi sâu hơn, trở thành người tổ chức lối chơi. Những đường kiến tạo dần nhiều không kém các bàn thắng, cho thấy anh tiếp tục thay đổi để thích nghi. Các đường kiến tạo bắt đầu xuất hiện nhiều không kém những bàn thắng.

Mùa giải 2019 - 2020, anh ghi 25 bàn và có 22 kiến tạo tại La Liga. Đến mùa đầu tiên khoác áo Paris Saint-Germain, số pha kiến tạo (15) lần đầu tiên vượt số bàn thắng (11) trong sự nghiệp cấp câu lạc bộ.

Một nhà phân tích bóng đá Argentina từng nhận xét: “Messi từ một cây săn bàn đã trở thành một Iniesta”.

Quá trình thay đổi về chiến thuật cũng song hành với sự trưởng thành trong màu áo Argentina. Sau nhiều thất bại ở các trận chung kết, Messi trở lại với hình ảnh của một thủ lĩnh thực thụ, góp công giúp đội tuyển vô địch Copa America 2021 rồi World Cup 2022.

Messi từng chia sẻ với Zinedine Zidane rằng bóng đá hiện đại giàu tính chiến thuật và đòi hỏi thể lực hơn nhiều so với trước đây. Khoảng trống trên sân ngày càng ít, buộc cầu thủ phải đọc trận đấu tốt hơn.

Bí quyết không nằm ở những bước chạy

Tại Inter Miami, Copa America 2024 và World Cup năm nay, Messi tiếp tục đi bộ nhiều hơn chạy. Điều từng bị xem là dấu hiệu của sự thiếu nỗ lực giờ lại được nhìn nhận như biểu hiện của một bộ óc bóng đá đặc biệt. Anh quan sát, tính toán, tiết kiệm năng lượng và chỉ tăng tốc vào đúng khoảnh khắc quyết định.

Pablo Aimar, thần tượng thuở nhỏ của Messi, từng nói: “Phiên bản Messi sau luôn là phiên bản hay nhất”.

Điều làm nên sự vĩ đại của Messi không chỉ là tám Quả bóng Vàng hay vô số danh hiệu tập thể. Điều đặc biệt hơn là khả năng liên tục làm mới chính mình để thích nghi với sự thay đổi của bóng đá hiện đại.

Từ một cầu thủ chạy cánh, rồi nhạc trưởng, người đội trưởng và giờ là một lão tướng gần như không cần chạy nhiều nhưng vẫn luôn là người kiểm soát nhịp điệu trận đấu.

Vì thế, điều đáng kinh ngạc nhất ở Messi không phải việc anh vẫn xuất sắc ở tuổi 39, mà là sau hơn hai thập kỷ đỉnh cao, anh vẫn biết cách trở thành một phiên bản hoàn toàn mới của chính mình.