Biến sắc áo người Dao, nghề miến dong thành sức hút du lịch vùng cao Quảng Ninh

Pạc Sủi không chỉ có thác nước

Tại xã Tiên Yên, thác Pạc Sủi gây ấn tượng với những tầng nước nối tiếp nhau, đổ qua vách đá và cây rừng. Không chỉ có cảnh quan thiên nhiên hấp dẫn, nơi đây còn sở hữu những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Dao Thanh Phán (nhóm địa phương thuộc dân tộc Dao), tạo lợi thế để phát triển du lịch.

Thác Pạc Sủi gây ấn tượng với những tầng nước nối tiếp nhau, đổ qua vách đá và cây rừng

Theo Đề án phát triển du lịch cộng đồng bền vững của Quảng Ninh được phê duyệt năm 2020, khu vực thác Pạc Sủi gắn với Làng văn hóa dân tộc Dao Thanh Phán tại Yên Than (nay thuộc xã Tiên Yên) nằm trong 9 khu vực ưu tiên phát triển du lịch cộng đồng. Định hướng này mở ra cơ hội kết hợp tham quan thác với tìm hiểu đời sống, phong tục của người dân địa phương.

Những bộ trang phục truyền thống với hoa văn, màu sắc riêng, ẩm thực và sinh hoạt của đồng bào Dao Thanh Phán có thể trở thành chất liệu cho các hoạt động trải nghiệm. Thay vì chỉ đến ngắm thác, chụp ảnh, du khách có thêm lý do để dừng chân, gặp gỡ người dân và tìm hiểu câu chuyện văn hóa nơi mình đi qua.

Trong chuyến tham quan Pạc Sủi cùng gia đình, anh Bùi Vắn Thắng, du khách từ Hải Phòng, bày tỏ mong muốn được khám phá thêm đời sống địa phương.

Theo anh Thắng, nếu có các hoạt động trải nghiệm ẩm thực, tìm hiểu trang phục truyền thống và giao lưu với đồng bào Dao Thanh Phán, hành trình sẽ phong phú, đáng nhớ hơn.

Ông Lê Minh Thứ - Chủ tịch Câu lạc bộ Du lịch cộng đồng thuộc Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh, cho rằng mỗi dòng thác, khi được kết nối với văn hóa của cộng đồng sở tại, sẽ có câu chuyện riêng. Đó là cách tạo khác biệt cho điểm đến, thay vì chỉ dựa vào những hoạt động quen thuộc như tắm suối, ăn uống hay chụp ảnh.

Từ mong muốn của du khách đến một sản phẩm du lịch hoàn chỉnh vẫn là chặng đường cần đầu tư. Nhưng câu chuyện Pạc Sủi cho thấy cảnh quan thiên nhiên có thể trở thành điểm khởi đầu, còn bản sắc văn hóa mới là yếu tố làm nên chiều sâu trải nghiệm.

Đưa nghề truyền thống vào hành trình trải nghiệm

Ở các xã Bình Liêu, Lục Hồn, nghề làm miến dong gắn bó lâu đời với đời sống người dân. Từ củ dong riềng đến sợi miến thành phẩm là nhiều công đoạn: Sơ chế, nghiền, lọc tinh bột, tráng rồi phơi miến. Những thao tác tưởng như quen thuộc ấy lại có thể trở thành trải nghiệm hấp dẫn, khi du khách được tận mắt chứng kiến, tìm hiểu và tham gia cùng người làm nghề.

Các trường học tổ chức cho học sinh tham gia ngoại khóa tìm hiểu và tham gia cùng người làm nghề miến dong

Miến dong Bình Liêu đã có sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia. Chứng nhận này tạo thêm lợi thế quảng bá sản vật địa phương, song việc biến hoạt động sản xuất thành điểm tham quan vẫn đòi hỏi cách tổ chức phù hợp, từ bảo đảm điều kiện đón khách đến xây dựng nội dung trải nghiệm.

Theo ông Trần Văn Hoàng - Giám đốc Hợp tác xã Nông, lâm nghiệp và Dịch vụ Húc Động, phát triển du lịch gắn với nghề truyền thống cần sự tham gia của các hộ trực tiếp sản xuất và liên kết trong cộng đồng. Khi cơ sở làm nghề được kết nối với hoạt động tham quan, người dân có thêm cơ hội giới thiệu sản phẩm, tìm khách hàng, duy trì nghề và tăng thu nhập.

Ông Trần Văn Hoàng - Giám đốc Hợp tác xã Nông, lâm nghiệp và Dịch vụ Húc Động chia sẻ tại Hội nghị Chủ tịch UBND TP. Quảng Ninh đối thoại với nông dân

Theo lộ trình được thông tin tại hội nghị đối thoại với nông dân năm 2026, địa phương triển khai lập hồ sơ công nhận làng nghề miến dong trong năm nay. Giai đoạn 2027 - 2030, việc đầu tư không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm, hoàn thiện hạ tầng và phát triển hoạt động trải nghiệm được xác định là hướng đi tiếp theo.

Ở quy mô rộng hơn, Quảng Ninh đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026 - 2030 công nhận thêm 13 làng nghề và 4 làng nghề truyền thống, gắn bảo tồn nghề với khai thác giá trị văn hóa, du lịch. Những mục tiêu này cho thấy dư địa phát triển sản phẩm từ chính sinh hoạt và lao động của người dân vùng cao.

Từ thác Pạc Sủi đến những cơ sở làm miến dong, vùng cao Quảng Ninh không thiếu chất liệu để kể câu chuyện du lịch riêng. Điều còn thiếu là nguồn lực, kỹ năng tổ chức và khả năng đưa các trải nghiệm ấy đến với du khách. Đó cũng là bài toán quyết định liệu sức hút từ bản sắc có thực sự mang lại sinh kế cho cộng đồng.