'Bình dân học vụ số' bắt đầu từ quán cà phê, khu dân cư

Ra quán cà phê để chuyển đổi số

Quán cà phê, nhà sinh hoạt cộng đồng hay trụ sở khu phố ở TP.HCM đang trở thành những lớp học đặc biệt, nơi người dân được hướng dẫn sử dụng các ứng dụng số và dịch vụ công trực tuyến. Thay vì những buổi tập huấn trong hội trường, phong trào “Bình dân học vụ số” đã được đưa đến tận khu dân cư.

Người cao tuổi phường Bình Thạnh được hướng dẫn sử dụng VNeID, ứng dụng số tại quán cà phê. (Ảnh: Ngọc Duy)

Giữa tiếng trò chuyện rôm rả, những thao tác từng khiến nhiều người lớn tuổi bỡ ngỡ như đăng nhập VNeID, tra cứu thông tin cá nhân, đặt lịch khám bệnh hay sử dụng dịch vụ công trực tuyến dần trở nên quen thuộc.

Người dân còn được hướng dẫn sử dụng các ứng dụng như SOS An ninh trật tự, VNeTraffic hay Sổ tay đảng viên điện tử. Đặc biệt, nhiều người cao tuổi vốn e ngại công nghệ đã tự tin hơn khi được hướng dẫn trực tiếp trên chính thiết bị của mình.

“Trước đây nghe đến chuyển đổi số tôi thấy xa vời lắm. Nhưng ra đây ngồi uống nước, được các cháu hướng dẫn ngay trên chính điện thoại của mình, tôi thấy dễ hiểu vô cùng”, bà Mai Kim Nhật, ngụ phường Bình Thạnh, chia sẻ sau khi tham gia chương trình “Cà phê chuyển đổi số”.

Trong khi đó, ông Phạm Trung Tuyến, ngụ tại phường Gò Vấp, đánh giá mô hình này giúp người dân được hỗ trợ ngay tại chỗ thay vì phải tự mày mò với điện thoại.

“Tôi đánh giá cao việc chính quyền, đoàn thanh niên chủ động xuống tận quán cà phê để hỗ trợ bà con. Vướng đâu gỡ đó ngay tại chỗ giúp chúng tôi tiết kiệm rất nhiều thời gian. Đây thực sự là mô hình hay, tôi hy vọng sẽ tiếp tục được nhân rộng”, ông nói.

Đội Thanh niên tình nguyện đang hướng dẫn người dân đăng ký VNeiD. (Ảnh: Ngọc Duy)

Là một trong những tình nguyện viên trực từng tiếp hỗ trợ người dân tại phường Bình Thạnh, bạn Tấn Dũng, sinh viên trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, cho biết khó khăn lớn nhất của người lớn tuổi là thường ngại công nghệ và hay quên mật khẩu khi sử dụng VNeID.

Vì vậy, ngoài hướng dẫn cài đặt và sử dụng dịch vụ công trực tuyến, các tình nguyện viên còn hướng dẫn người dân đăng nhập bằng vân tay hoặc nhận diện khuôn mặt để thao tác thuận tiện hơn.

“Ban đầu nhiều cô chú còn ngại vì sợ làm sai hoặc không theo kịp. Nhưng khi được hướng dẫn từng bước, ai cũng rất chăm chú. Nhiều người còn ghi chép lại hoặc thực hành nhiều lần đến khi làm được mới thôi. Điều đó khiến chúng em càng có động lực đồng hành cùng các cô chú”, Tấn Dũng chia sẻ.

TP.HCM có gần 6.000 tổ công nghệ số cộng đồng

Không chỉ diễn ra tại các quán cà phê, nhiều lớp “Bình dân học vụ số” còn được tổ chức ngay tại nhà sinh hoạt cộng đồng, trụ sở khu phố, phường, xã. Học viên chủ yếu là cán bộ khu phố, ban công tác mặt trận và người cao tuổi.

Là Trưởng ban Công tác Mặt trận khu phố 24, phường Bình Thới, bà Nguyễn Thị Thiệp cho biết các lớp học giúp bà tự tin hơn khi hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số.

Người cao tuổi được tình nguyện viên hướng dẫn sử dụng VNeID. (Ảnh: Ngọc Duy)

“Bà con nhiều khi không biết cách điểm danh điện tử, cài mật khẩu hay tạo email. Họ thường tìm đến tôi để hỏi. Nếu không được cập nhật kiến thức, tôi khó mà hỗ trợ được. Nhờ những lớp học như thế này, tôi có thể giúp bà con tiếp cận công nghệ, đồng thời làm công tác mặt trận thuận lợi hơn rất nhiều”, cô Thiệp chia sẻ.

Bên cạnh đó, TP.HCM cũng đã triển khai nhiều mô hình khác, như Trạm công dân số, Khu phố số, Điểm tư vấn số cộng đồng, cung cấp thiết bị số miễn phí để người dân thao tác dịch vụ công… góp phần đưa chuyển đổi số đến gần hơn với từng khu dân cư.

Trong giai đoạn 2025 - 2026, TP.HCM đã tổ chức 546 lớp đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số, thu hút 77.741 lượt người tham gia. Toàn thành phố hiện có gần 6.000 Tổ Công nghệ số cộng đồng với khoảng 29.000 thành viên trực tiếp hỗ trợ người dân tại khu dân cư.

Lớp học “Bình dân học vụ số” diễn ra tại phường Bình Thới, TP.HCM. (Ảnh: Ngọc Duy)

Bên cạnh đó, gần 4.000 cán bộ, công chức được tập huấn về trí tuệ nhân tạo. Trong khi ngành giáo dục ghi nhận hơn 82.400 lượt cán bộ, giáo viên được bồi dưỡng kỹ năng số.

Song song đó, TP.HCM tiếp tục phát triển Ứng dụng Công dân số, tích hợp đăng nhập bằng VNeID cùng nhiều tiện ích như hồ sơ sức khỏe điện tử, tra cứu tuyển sinh đầu cấp, SOS An ninh trật tự, khai báo đất đai và tra cứu quy hoạch xây dựng. Đến nay, ứng dụng ghi nhận hơn 6 triệu lượt tương tác và có 691.042 người cài đặt, sử dụng.

Ứng dụng công nghệ để giải quyết nhu cầu hằng ngày

Ông Nguyễn Thanh Hòa, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, cho biết điểm cốt lõi của phong trào “Bình dân học vụ số” là giúp người dân thực hành ngay, thay vì chỉ nghe giới thiệu về công nghệ.

Điều quan trọng không phải là giới thiệu thật nhiều ứng dụng, mà giúp người dân biết cách sử dụng chúng để giải quyết các nhu cầu hằng ngày.

Ông Nguyễn Thanh Hòa, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM. (Ảnh: Ngọc Duy)

Ông lấy ví dụ, ứng dụng SOS An ninh trật tự, vừa được tích hợp vào Công dân số TP.HCM, cho phép người dân gửi hình ảnh, video kèm vị trí GPS để phản ánh sự cố. Thông tin sẽ được xác minh và chuyển ngay đến lực lượng công an địa phương xử lý.

“Khi được hướng dẫn trực tiếp trên chính điện thoại của mình, người dân sẽ biết cách sử dụng công cụ số để giải quyết công việc hằng ngày. Quan trọng hơn, họ dần hình thành thói quen sử dụng công nghệ thay vì e ngại như trước”, ông Hòa nói.

Theo ông Hòa, phong trào “Bình dân học vụ số” kế thừa tinh thần của phong trào “Bình dân học vụ” do Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động cách đây 80 năm, nhưng mục tiêu hôm nay là phổ cập kỹ năng số cho mọi người dân.

“Chúng tôi mong muốn người dân không chỉ biết sử dụng ứng dụng mà còn chủ động tham gia vào môi trường số. Khi đó, các thủ tục được rút ngắn, dịch vụ công thuận tiện hơn và chuyển đổi số mới thực sự tạo ra giá trị trong đời sống”, ông nhấn mạnh.