BÌNH LUẬN: Bài học từ vụ chuyển nhượng Lý Đức

Thực trạng này phơi bày một thực tế quen thuộc: Cầu thủ trẻ Việt Nam khó có chỗ đứng ở các đội mạnh, trong khi bóng đá thế giới xem việc dùng cầu thủ trẻ là chiến lược phát triển lâu dài.

Ở CLB Công an Hà Nội, Lý Đức phải cạnh tranh với các trung vệ dày dạn kinh nghiệm. Hơn nữa, đội bóng đặt mục tiêu vô địch, HLV cần sự ổn định, cần những cầu thủ nhiều kinh nghiệm nên cầu thủ trẻ bị ngồi dự bị miệt mài. Chuyển sang PVF - Công an Nhân dân, Lý Đức có cơ hội đá chính. Không phải vì anh đột nhiên hay hơn, mà vì đội bóng này thực sự cần người.

Từ câu chuyện đó, một câu hỏi đặt ra: Vì sao ở Việt Nam, cầu thủ trẻ chỉ được đá ở đội yếu, còn ở thế giới, cầu thủ trẻ có thể đá chính ở đội mạnh?

Ở châu Âu, trao cơ hội cho cầu thủ trẻ không phải "đánh cược", mà là đầu tư. Ajax Amsterdam đưa cầu thủ trẻ lên đội một rất sớm. De Jong, De Ligt, Van de Beek đều trưởng thành từ đó. Borussia Dortmund xây dựng thương hiệu bằng cầu thủ trẻ. Sancho, Haaland, Bellingham đều được đá chính khi chưa tròn 20 tuổi.

Lý Đức (3) tỏa sáng từ Giải U23 Đông Nam Á 2025, qua SEA Games 33 rồi Giải U23 châu Á 2026 nhưng rất ít khi được ra sân thi đấu khi khoác áo CLB Công an Hà Nội. Ảnh: VFF

RB Salzburg coi giải quốc nội là lò thử lửa. Cầu thủ 18-20 tuổi được dùng thường xuyên rồi bán sang các giải lớn.

Ngay cả đội đua vô địch cũng không né cầu thủ trẻ. Barcelona để Lamine Yamal đá chính từ tuổi 16. Arsenal đặt niềm tin vào Bukayo Saka khi mới 19.

Điểm chung của bóng đá hiện đại rất rõ: đội mạnh vẫn dám dùng cầu thủ trẻ, vì họ coi đó là tài sản, là đầu tư chứ không phải rủi ro.

Ở V-League, bức tranh ngược lại.

Những đội dùng nhiều cầu thủ lứa U23 nhất là Hoàng Anh Gia Lai, PVF - Công an Nhân dân, Sông Lam Nghệ An. Lý do đơn giản: lực lượng quá mỏng. Ngược lại, các đội đua vô địch như CLB Công an Hà Nội, Hà Nội FC, Thể Công Viettel hiếm khi để cầu thủ U23 đá chính. Áp lực thành tích khiến HLV ưu tiên cầu thủ có kinh nghiệm, ngoại binh và tuyển thủ quốc gia.

Các nhà cầm quân không hẳn không tin vào cầu thủ trẻ, mà thiếu "cảm giác an toàn" để đặt niềm tin ấy vào họ. Khi hệ thống chỉ tưởng thưởng cho kết quả trước mắt, cầu thủ trẻ trở thành phương án bị "hy sinh" đầu tiên. Từ đó, cầu thủ trẻ rơi vào vòng luẩn quẩn: ít được ra sân, không tích lũy đủ kinh nghiệm, thiếu va chạm thực tế; và vì thiếu kinh nghiệm, cơ hội có suất đá chính lại càng xa vời. Thực tế phũ phàng đó khiến bóng đá Việt Nam luôn tồn tại nghịch lý: đội trẻ mạnh, đội tuyển lớn mỏng!

Lý Đức rời CLB Công an Hà Nội không phải vì thiếu tham vọng, mà vì cần 90 phút mỗi tuần. Nếu tiếp tục dự bị ở đội mạnh, anh có thể giữ danh tiếng nhưng mất đi cơ hội phát triển.

Đây không phải trường hợp cá biệt. Bóng đá Việt Nam nhiều năm qua có U23 mạnh, vô địch Đông Nam Á, SEA Games. Nhưng khi lên cấp độ cao nhất, số cầu thủ trẻ đá chính ở V-League lại rất ít.

Hậu quả là đội tuyển quốc gia thiếu lớp kế cận đủ va chạm đỉnh cao. Muốn theo thế giới, bóng đá Việt Nam phải thay đổi tư duy quản lý.

Thứ nhất, V-League nên quy định mỗi CLB phải đạt tối thiểu số phút thi đấu của cầu thủ U23 trong mùa (không bắt buộc đá chính), kèm thưởng - phạt tài chính rõ ràng. Mỗi đội hình thi đấu phải có tối thiểu số cầu thủ U23 trong danh sách, tránh tình trạng đăng ký hình thức. Thứ hai, xem xét cơ chế đánh giá HLV không chỉ dựa vào thứ hạng mà còn vào mức độ phát triển cầu thủ trẻ.

Thứ ba là liên thông đào tạo - thi đấu. Cần gắn tiêu chí cấp phép CLB với hệ thống đào tạo trẻ và số phút thi đấu của cầu thủ do CLB đào tạo.

Cuối cùng là thành lập quỹ khuyến khích phát triển tài năng trẻ: Trích một phần doanh thu giải đấu để thưởng cho CLB sử dụng nhiều cầu thủ U23 và có cầu thủ được triệu tập vào các đội tuyển.

Hoàng Tú