Bloomberg: Trung Quốc có được các linh kiện máy bay F-35 chứa công nghệ nhạy cảm của Mỹ

Một chiếc máy bay chiến đấu đa năng tàng hình F-35 Lightning II của Không quân Mỹ bay ngang qua căn cứ không quân Lakenheath vào ngày 8/4 tại Lakenheath, Anh. Ảnh: Getty.

Một số linh kiện của F-35, mẫu tiêm kích tàng hình tiên tiến nhất của quân đội Mỹ, đã bất ngờ bị chuyển hướng tới Hong Kong trong quá trình vận chuyển từ Australia sang Mỹ. Vụ việc sau đó khiến các cơ quan Mỹ phải điều tra, trong bối cảnh những linh kiện này được cho là có khả năng chứa thông tin nhạy cảm về mẫu chiến đấu cơ tàng hình hàng đầu của Washington.

Theo Bloomberg hôm 24/9, dẫn lời những người được thông báo về sự việc, các linh kiện F-35 ban đầu được vận chuyển từ Australia về Mỹ nhưng đã không thể đến đích theo kế hoạch mà bị chuyển hướng sang Hong Kong.

Vụ việc xảy ra hồi đầu năm nay và được Politico đưa tin lần đầu vào tuần trước. Theo những người nắm rõ sự việc, một lô linh kiện F-35 được cho là đã không còn khả năng sử dụng đang được vận chuyển từ Australia tới Mỹ thì bất ngờ bị chuyển sang một tuyến khác mà chưa rõ nguyên nhân.

Tập đoàn vận chuyển UPS của Mỹ chịu trách nhiệm đưa lô hàng từ Australia về Mỹ để kiểm tra, sửa chữa nếu có thể hoặc xử lý loại bỏ. Trong số các linh kiện có một tấm vòm buồng lái F-35 và một cửa khoang vũ khí của máy bay.

Hai bộ phận này do Lockheed Martin sản xuất. Theo hai nguồn tin được Bloomberg dẫn lời, chúng được phủ một loại vật liệu hấp thụ sóng radar, vốn được sử dụng để hỗ trợ khả năng tàng hình của F-35.

Đây là chi tiết đặc biệt đáng chú ý bởi khả năng giảm phản xạ radar là một trong những đặc tính quan trọng nhất của F-35. Tuy nhiên, việc các linh kiện này có lớp vật liệu hấp thụ radar không đồng nghĩa chúng chứa toàn bộ hay những công nghệ cốt lõi quyết định khả năng tàng hình của máy bay.

Một trong các nguồn tin cho biết máy bay vận chuyển đã dừng tại Hàn Quốc trong hành trình từ Australia tới Mỹ. Sau đó, lô hàng bị chuyển hướng sang Hong Kong.

Cho đến nay, nguyên nhân của việc dừng tại Hàn Quốc vẫn chưa được làm rõ. Tương tự, chưa rõ tại sao lô hàng sau đó lại được chuyển tới Hong Kong, cũng như việc thay đổi hành trình là một sai sót trong quá trình vận chuyển hay có chủ đích.

Hai nguồn tin cho biết sau khi lô hàng tới Hong Kong, giới chức Trung Quốc đã thu giữ hai linh kiện. Các bộ phận này cho đến nay vẫn chưa được trả lại.

Australia là mắt xích quan trọng trong mạng lưới F-35 của Mỹ

F-35 hiện được khoảng 20 quốc gia vận hành, trong đó có một số đồng minh chủ chốt của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương như Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore và Australia.

Australia có vị trí đặc biệt trong mạng lưới hậu cần F-35 tại khu vực. Nước này đóng vai trò như một trung tâm khu vực, nơi lưu trữ phụ tùng và hỗ trợ bảo dưỡng những chiếc F-35 được Mỹ cùng các đồng minh triển khai ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Chính vì vậy, sự cố với lô linh kiện lần này đã thu hút sự quan tâm tại Washington. Bloomberg cho biết ít nhất hai ủy ban của Quốc hội Mỹ đang tiến hành điều tra vụ việc để xác định chuyện gì đã xảy ra với lô hàng trong quá trình vận chuyển.

Đầu tuần này, Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles xác nhận Canberra đang phối hợp với phía Mỹ và Lockheed Martin để xem xét vai trò của Australia trong sự cố.

Tuy nhiên, ông Marles nhấn mạnh rằng những linh kiện bị thất lạc không phải là các bộ phận nhạy cảm.

Phía Lockheed Martin cũng tìm cách hạ thấp mức độ rủi ro của vụ việc. Một người phát ngôn của tập đoàn tại Australia cho biết các linh kiện nói trên đã không còn khả năng sử dụng và được đánh giá là có nguy cơ thấp nếu bị khai thác.

Nhận định này có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá mức độ nghiêm trọng của sự cố. Dù hai bộ phận có liên quan đến F-35 và được phủ vật liệu hấp thụ sóng radar, điều đó chưa có nghĩa Trung Quốc đã thu được những công nghệ quan trọng nhất của mẫu tiêm kích này.

Tuy nhiên, việc các linh kiện của F-35 bị chuyển hướng khỏi tuyến vận chuyển dự kiến và sau đó bị giới chức Trung Quốc thu giữ vẫn đặt ra những câu hỏi về quy trình kiểm soát và bảo vệ các bộ phận quân sự của Mỹ và đồng minh.

Đặc biệt, sự việc xảy ra trong bối cảnh F-35 là một trong những chương trình vũ khí quan trọng nhất của Mỹ và đóng vai trò trung tâm trong năng lực tác chiến trên không của nhiều đồng minh Washington.

Vụ việc xảy ra đúng lúc quan hệ Mỹ - Trung nhạy cảm

Sự cố được tiết lộ trong thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hôm thứ Tư đã tới Washington trong chuyến thăm cấp nhà nước và gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump. Hai bên đang đối mặt với nhiều bất đồng liên quan đến thương mại, công nghệ và an ninh, trong đó vấn đề kiểm soát công nghệ quân sự và nguy cơ rò rỉ công nghệ nhạy cảm luôn là một phần quan trọng trong quan hệ song phương.

Trong trường hợp này, chưa có thông tin cho thấy việc lô hàng bị chuyển hướng sang Hong Kong có liên quan trực tiếp đến chuyến thăm của ông Tập hay các hoạt động giữa hai chính phủ.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết họ không nắm được thông tin về vụ việc. Chính quyền Hong Kong cũng từ chối bình luận về những trường hợp cụ thể.

Trong khi đó, các cuộc điều tra của Mỹ và Australia sẽ tập trung vào một câu hỏi quan trọng: bằng cách nào một lô linh kiện F-35 đang được vận chuyển từ Australia về Mỹ lại có thể rời khỏi tuyến đường dự kiến và cuối cùng bị thu giữ tại Hong Kong.

Hiện vẫn chưa rõ liệu đây chỉ là một sai sót trong hoạt động vận chuyển hay có yếu tố khác đứng sau việc thay đổi hành trình. Các thông tin được công bố cũng chưa cho thấy Trung Quốc đã khai thác được những dữ liệu hay công nghệ có giá trị quân sự đáng kể từ các linh kiện này.

Dù vậy, sự cố một lần nữa cho thấy những rủi ro có thể phát sinh trong chuỗi hậu cần của F-35, đặc biệt khi chương trình này ngày càng mở rộng tại các quốc gia đồng minh của Mỹ và một lượng lớn linh kiện, phụ tùng phải được vận chuyển qua nhiều điểm trong mạng lưới toàn cầu.