Bộ Công Thương chủ động kiến tạo nền tảng pháp lý cho giai đoạn phát triển mới

Kiến tạo thể chế phát triển

Tại Hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI diễn ra ngày 16/6 vừa qua, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã đưa ra một thông điệp có ý nghĩa đặc biệt đối với tiến trình phát triển của đất nước: “Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI phải là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển”. Đó không chỉ là yêu cầu đối với hoạt động lập pháp, mà còn là lời hiệu triệu đối với toàn bộ hệ thống chính trị trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu lớn lao hướng tới các cột mốc 100 năm.

Khát vọng xây dựng một hệ thống pháp luật chất lượng, đồng bộ, hiện đại, tiên tiến, tiệm cận các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, đồng thời phù hợp sâu sắc với thực tiễn Việt Nam đã được xác định rõ. Điều đó cho thấy tư duy lập pháp không còn dừng lại ở việc xử lý những vấn đề trước mắt, mà phải hướng tới tạo dựng nền tảng thể chế cho sự phát triển dài hạn của đất nước.

Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, ở không ít lĩnh vực, điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở nguồn lực, công nghệ hay thị trường mà nằm ở thể chế. Một cơ chế chưa đồng bộ có thể làm chậm cả một chương trình phát triển. Một quy định chưa rõ ràng có thể khiến cơ hội bị bỏ lỡ. Một chính sách chậm đi vào cuộc sống có thể làm giảm hiệu quả của những chủ trương đúng đắn.

Chính vì vậy, yêu cầu đổi mới công tác xây dựng pháp luật trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không đơn thuần là nhiệm vụ riêng của Quốc hội hay các cơ quan soạn thảo, mà là trách nhiệm chung của Chính phủ, các bộ, ngành, các cơ quan của Quốc hội và người đứng đầu từng cơ quan, đơn vị.

Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Vũ Hiếu

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng thống nhất cao với chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng đối với các cơ quan của Chính phủ về việc khi trình dự án luật phải đồng thời trình kèm dự thảo nghị định và dự thảo thông tư hướng dẫn. Đây là yêu cầu xuất phát từ thực tiễn và cũng là giải pháp nhằm khắc phục một tồn tại kéo dài nhiều năm.

Bên cạnh đó, những ý kiến của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu tại hội nghị cũng đặt ra yêu cầu rất rõ về trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác xây dựng pháp luật. Thực tiễn cho thấy, nơi nào Bộ trưởng trực tiếp chỉ đạo, nơi đó tiến độ được bảo đảm, các vướng mắc được xử lý kịp thời và quá trình phối hợp giữa các đơn vị trở nên thông suốt hơn.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị cho thấy một yêu cầu mới trong công tác lập pháp. Chất lượng thể chế phụ thuộc rất lớn vào trách nhiệm của cơ quan tham mưu và người trực tiếp chỉ đạo. Khi người đứng đầu thực sự vào cuộc, quá trình rà soát, nghiên cứu, đề xuất chính sách sẽ được đẩy nhanh, hạn chế tình trạng chậm trễ hoặc thiếu tính khả thi.

Không những vậy, nhắc đến mục tiêu của công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cũng nhấn mạnh rằng, đó là tạo lập khung khổ pháp lý thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2031, gắn với định hướng phát triển đất nước, nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược được đề ra tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Xa hơn, đến năm 2030, Việt Nam có hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển, huy động mọi người dân và doanh nghiệp tham gia vào phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề đến năm 2045, nước ta có hệ thống pháp luật chất lượng cao, tiên tiến, hiện đại, phù hợp với thực tiễn đất nước và thông lệ quốc tế.

“Kết quả của công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng thể chế phát triển của đất nước, góp phần quan trọng để thực hiện thắng lợi hai mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045 mà Đảng ta đã đề ra”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định.

Sự chủ động của Bộ Công Thương

Ngay sau khi định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI được triển khai, Bộ Công Thương đã có bước đi nhanh và quyết liệt. Quyết định số 1417/QĐ-BCT do Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng ký ban hành ngày 15/6/2026 về Kế hoạch thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đã thể hiện rõ tinh thần chủ động chuẩn bị thể chế cho giai đoạn phát triển mới của ngành Công Thương và của đất nước.

Điểm đáng chú ý trong kế hoạch lần này là yêu cầu xác định rõ từng nhiệm vụ lập pháp, từng đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp và tiến độ thực hiện đối với mỗi nội dung. Cách tiếp cận này cho thấy quyết tâm đưa công tác xây dựng pháp luật đi vào thực chất, khắc phục tình trạng chồng chéo trách nhiệm hoặc thiếu rõ ràng trong quá trình tổ chức thực hiện.

Năm 2026, Bộ Công Thương tập trung vào nhiều nhiệm vụ lập pháp quan trọng như xây dựng dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh; sửa đổi Luật Dầu khí; sửa đổi, bổ sung Luật Điện lực...

Kế hoạch của Bộ Công Thương cũng đặt ra yêu cầu xuyên suốt là mọi nhiệm vụ xây dựng pháp luật phải bám sát định hướng lập pháp của Quốc hội, chương trình lập pháp của Chính phủ và Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật. Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước với quá trình xây dựng chính sách của ngành.

Khối lượng công việc đặt ra cho Bộ Công Thương trong nhiệm kỳ này là rất lớn. Riêng trong năm 2026, Bộ tập trung vào nhiều nhiệm vụ lập pháp quan trọng như xây dựng dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh; sửa đổi Luật Dầu khí; sửa đổi, bổ sung Luật Điện lực; đồng thời nghiên cứu sửa đổi các luật có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và môi trường cạnh tranh của nền kinh tế như Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Xa hơn, giai đoạn 2027 - 2030 tiếp tục đặt ra yêu cầu nghiên cứu, hoàn thiện nhiều dự án luật nền tảng, trong đó có Luật về công nghiệp trọng điểm và Luật Thương mại (lần 2), Luật Quản lý ngoại thương, Luật Phòng vệ thương mại...

Nhìn từ kế hoạch này có thể thấy, Bộ Công Thương không chỉ là cơ quan quản lý ngành, mà còn tham gia trực tiếp vào quá trình kiến tạo thể chế phát triển. Mỗi dự án luật được chuẩn bị kỹ lưỡng hôm nay sẽ trở thành nền tảng pháp lý cho những ngành kinh tế mới, những mô hình tăng trưởng mới và những động lực phát triển mới của đất nước trong những năm tới.