Bộ đội Biên phòng đồng hành đưa công nghệ số về với bản làng
Trong bối cảnh cuộc cách mạng số đang diễn ra mạnh mẽ, để bà con nhân dân biên giới tiếp cận được với công nghệ số, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đang đẩy mạnh triển khai mô hình “Bộ đội Biên phòng – Đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”. Ở đó, cán bộ Biên phòng hướng dẫn bà con từ những thao tác nhỏ nhất trên điện thoại thông minh đến việc đưa cả sản phẩm nông nghiệp của bà con lên sàn thương mại điện tử, giúp bà con thành thạo sử dụng ứng dụng số phục vụ cuộc sống và bảo vệ an ninh trật tự địa bàn.

Từ nguồn xã hội hóa, Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng Lai Châu đã tặng hàng nghìn chiếc điện thoại cho người dân. Trong ảnh, cán bộ Biên phòng Lai Châu phối hợp với công an xã và nhân viên nhà mạng Viettel làm các thủ tục đăng ký kích hoạt sim và hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng VneID. Ảnh: Bích Nguyên
Kiên trì hướng dẫn những kỹ năng số đầu tiên
Tại xã Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, những chiếc điện thoại thông minh đã được trao tận tay người dân. SIM đã được kích hoạt, nhưng để sử dụng thiết bị này hiệu quả lại cần thêm một buổi hướng dẫn của những người đã quen với công nghệ.
“Đây là chiếc điện thoại mới, 2 SIM, Đồn đã phối hợp với nhà mạng Viettel kích hoạt SIM rồi. Bây giờ chúng tôi sẽ giúp bà con tải ứng dụng VNeID về. Bà con có thể tra cứu các thông tin và giải quyết các dịch vụ về bảo hiểm y tế, giấy tờ nhân thân, đăng ký khai sinh... Sau này, nếu cần sử dụng ứng dụng nào, bà con có thể nhờ cán bộ Biên phòng đi công tác địa bàn hướng dẫn thêm” - Trung tá Nguyễn Xuân Toàn, cán bộ Đồn Biên phòng Huổi Luông, nói với người dân trong buổi hướng dẫn sử dụng điện thoại và cài đặt VNeID.
Với nhiều người, những thao tác ấy có thể đã quá quen thuộc nhưng ở những bản làng vùng biên, nơi điều kiện tiếp cận công nghệ còn hạn chế, việc biết cách mở một ứng dụng, đăng nhập tài khoản, tra cứu thông tin hay thực hiện một thủ tục trực tuyến lại là một bước tiến đáng kể. Bởi vậy, cán bộ Biên phòng không dừng ở việc trao thiết bị, các anh còn trực tiếp hướng dẫn, thao tác cùng người dân và sẵn sàng giúp đỡ khi bà con gặp khó khăn trong quá trình sử dụng.
Tại Đồn Biên phòng Pa Tần, công nghệ số được đưa vào nhiều lĩnh vực khác, gắn trực tiếp với công tác giữ gìn an ninh, trật tự trên địa bàn, trong đó có việc triển khai mô hình “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ẩn danh” và “Thư viện pháp luật số”.
Những mã QR được tạo sẵn, đặt tại các vị trí thuận tiện như nhà văn hóa, trụ sở ủy ban nhân dân xã, chợ truyền thống... Người dân chỉ cần dùng điện thoại thông minh quét mã là có thể gửi thông tin phản ánh về các hành vi nhập cảnh trái phép, buôn bán hàng cấm hoặc những vụ việc gây mất an ninh, trật tự đến đồn Biên phòng. Cách làm đơn giản, nhanh chóng, đồng thời chú trọng bảo mật thông tin cá nhân.
Còn tại Điện Biên, phong trào “Bình dân học vụ số” cũng đang được các đơn vị Biên phòng triển khai bằng những cách làm gần gũi. Cán bộ, chiến sĩ thường xuyên xuống địa bàn, “cầm tay, chỉ việc”, hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng số phục vụ đời sống.
Các đồn Biên phòng còn phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ xã xây dựng các mô hình “Chi hội số”, “Gia đình số”, tập huấn cho hội viên, phụ nữ cách sử dụng dịch vụ công trực tuyến, tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, thanh toán trực tuyến; đồng thời nâng cao kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện thông tin sai lệch và phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng.
Khi công nghệ bước vào đời sống bản làng
Theo thống kê, sau sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực biên giới nước ta gồm 553 xã, phường, đặc khu thuộc 30 tỉnh, thành phố, với hơn 13 triệu người thuộc 51 dân tộc sinh sống. Những năm qua, khu vực biên giới được Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành, cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm đầu tư, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân từng bước được nâng lên.
Tuy nhiên, so với nhiều khu vực khác, biên giới vẫn là địa bàn còn khó khăn, nhất là khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và công nghệ số. Từ thực tế đó, quán triệt, triển khai các chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng triển khai Chương trình “BĐBP - Đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”.
Mục tiêu của chương trình là nâng cao nhận thức, phổ cập kiến thức, kỹ năng số cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân khu vực biên giới; hỗ trợ đồng bào các dân tộc ứng dụng công nghệ vào đời sống, phát triển kinh tế và tham gia bảo vệ biên giới.
Để chương trình đi vào thực chất, các đồn Biên phòng thành lập các Tổ chuyển đổi số, trực tiếp xuống địa bàn hướng dẫn người dân. Đến nay, các đơn vị trên toàn tuyến biên giới đất liền, biển đảo đã thành lập 744 tổ với hơn 3.500 cán bộ, chiến sĩ tham gia; trực tiếp hướng dẫn gần 133.000 lượt người tiếp cận kiến thức, kỹ năng chuyển đổi số. Các đơn vị cũng hỗ trợ hàng trăm nghìn người dân kích hoạt tài khoản định danh điện tử, hướng dẫn tích hợp thông tin căn cước công dân và tài khoản an sinh xã hội theo quy định.

Người dân xã Phong Thổ, tỉnh Lai Châu hào hứng khám phá các ứng dụng số trên chiếc điện thoại mới được Bộ đội Biên phòng trao tặng. Ảnh: Bích Nguyên
Điều đáng ghi nhận là sau những buổi hướng dẫn, người dân bắt đầu tự sử dụng công nghệ để giải quyết công việc của mình. Anh Vàng A Ly, Bí thư Chi bộ thôn Nậm Tiến, xã Pa Tần, tỉnh Lai Châu, cho biết cán bộ Biên phòng phối hợp với lực lượng Công an tổ chức nhiều buổi hướng dẫn bà con sử dụng VNeID, giải quyết các công việc hành chính, đồng thời nhận diện và chọn lọc thông tin trên mạng xã hội để tránh bị lừa đảo.
“Nếu như trước đây, chúng tôi phải trực tiếp tới Ủy ban nhân dân xã giải quyết các thủ tục hành chính, mất nhiều thời gian đi lại do giao thông không thuận tiện, nhưng bây giờ chỉ cần ngồi ở nhà dùng điện thoại cũng có thể đăng ký khai sinh online cho con được, rất tiện lợi và nhanh chóng” - anh Ly chia sẻ.
Không chỉ phục vụ đời sống cá nhân, công nghệ còn giúp công việc của chi bộ được triển khai nhanh hơn. Các đảng viên sử dụng sổ tay đảng viên điện tử; chi bộ có nhóm Zalo để trao đổi, triển khai công việc. Trong thôn cũng hình thành nhóm Zalo cộng đồng, qua đó các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước được chia sẻ để người dân nắm bắt. Từ những thao tác ban đầu, công nghệ đang dần trở thành một phần trong sinh hoạt của bản làng.
Đưa sản vật vùng biên lên không gian số
Bên cạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn bà con chuyển đổi số, các đơn vị Biên phòng còn phát huy khả năng kết nối của mình để huy động nguồn lực xã hội mua điện thoại thông minh tặng người dân.
Tại Lai Châu, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đã phối hợp, tranh thủ sự ủng hộ của các cấp, các ngành, cơ quan, đơn vị và nhà hảo tâm, huy động 2 tỷ đồng cùng 200 điện thoại thông minh; vận động cán bộ, chiến sĩ mua 335 điện thoại thông minh trị giá 670,75 triệu đồng. Đơn vị cũng phối hợp với Công an và Viettel trao tặng, cài đặt, hướng dẫn sử dụng 1.616 điện thoại thông minh kèm SIM 4G, trị giá khoảng 2 triệu đồng/điện thoại, với tổng trị giá hơn 3 tỷ đồng cho nhân dân khu vực biên giới.
Từ những chiếc điện thoại ấy, một hướng đi mới đang được mở ra: đưa sản vật địa phương lên các nền tảng số. Nổi bật là mô hình “Hướng dẫn nhân dân bán hàng trên sàn thương mại điện tử” của Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu. Cán bộ đơn vị trực tiếp hướng dẫn người dân từ lập tài khoản, tạo gian hàng, xây dựng kịch bản livestream, dựng bối cảnh thực tế, ghi hình sản phẩm và giới thiệu những sản vật vốn quen thuộc trong đời sống đồng bào đến khách hàng ở những nơi cách xa bản làng.
Đến nay, đơn vị đã hướng dẫn 80 hộ dân tạo lập, vận hành các gian hàng trên TikTok Shop, Shopee..., với tổng doanh thu trên 1 tỷ đồng. Những gian hàng như “Hà Nhì Sơ” của bà con xã Thu Lũm, “Hảng Thị Nú” ở Sin Suối Hồ, “Mạ Sừ Pư” ở Thu Lũm đã giới thiệu đến người tiêu dùng các sản vật đặc trưng như Sâm Lai Châu, tinh dầu sả, thịt trâu sấy, lạp xưởng...
Có thể nói, nhờ công nghệ số, khoảng cách địa lý không còn là trở ngại đối với bà con trong việc giải quyết các thủ tục hành chính, tiếp cận dịch vụ công hay tiêu thụ nông sản. Và những người lính Biên phòng vẫn đang tiếp tục đồng hành để các bản làng vùng biên hòa vào nhịp sống số một cách gần gũi, thiết thực.

