Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ 'tăng tốc' chống khai thác IUU

Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ tặng cờ Tổ quốc và ảnh Bác Hồ cho chủ tàu cá tại cảng cá Trần Đề ngay trong lễ ra quân. Ảnh: Văn Long

Đồng bộ các giải pháp, siết chặt quản lý

Biên giới biển thành phố Cần Thơ có chiều dài khoảng 72km, với ba cửa sông lớn gồm Định An, Trần Đề và Mỹ Thanh. Đây là khu vực có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, đồng thời là cửa ngõ phát triển kinh tế biển của địa phương. Tuy nhiên, cũng chính đặc điểm địa lý này đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác quản lý tàu cá, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản và phòng ngừa các hành vi vi phạm quy định về chống khai thác IUU.

Nhận thức rõ điều đó, thời gian qua, Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ đã bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU. Với phương châm "Hành động quyết liệt-Kiểm soát chặt chẽ-Phối hợp đồng bộ-Thi đua sôi nổi", các đơn vị đã duy trì nghiêm công tác kiểm tra, kiểm soát tàu cá tại cửa sông, cảng cá và khu neo đậu, không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý. Tại các trạm kiểm soát Biên phòng, mọi tàu cá trước khi xuất bến đều được kiểm tra đầy đủ giấy phép khai thác, đăng ký, đăng kiểm, thiết bị giám sát hành trình, phương tiện thông tin liên lạc, trang thiết bị an toàn và hồ sơ liên quan. Những phương tiện không bảo đảm điều kiện theo quy định kiên quyết không được phép rời bến. Song song với đó, lực lượng Biên phòng phối hợp chặt chẽ với ngành nông nghiệp, kiểm ngư và chính quyền địa phương quản lý chặt chẽ hoạt động tàu cá trên phần mềm quản lý nghề cá và hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT). Việc kiểm soát đồng bộ từ khâu xuất bến đến cập cảng giúp minh bạch nguồn gốc sản phẩm, đáp ứng yêu cầu truy xuất của thị trường quốc tế.

Một trong những giải pháp được duy trì thường xuyên là hằng tuần, các đồn Biên phòng tiến hành rà soát từng phương tiện trên địa bàn, thống kê, phân loại theo chiều dài, khu vực hoạt động, đồng thời chụp ảnh, xác định vị trí đối với các phương tiện không đủ điều kiện khai thác nhằm ngăn chặn nguy cơ xuất bến trái phép. Đối với các tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên, công tác giám sát được thực hiện liên tục thông qua hệ thống giám sát hành trình (VMS). Danh sách các tàu có nguy cơ cao vi phạm vùng biển nước ngoài được thường xuyên cập nhật để áp dụng các biện pháp quản lý nghiệp vụ phù hợp, chủ động cảnh báo, nhắc nhở. Những kết quả này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, mà còn tạo nền tảng quan trọng để xây dựng nghề cá hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững.

Xây dựng ý thức tự giác của ngư dân

Xác định rõ quan điểm công tác chống khai thác IUU không chỉ dựa vào các biện pháp kiểm tra, xử lý mà quan trọng hơn là nâng cao nhận thức, xây dựng ý thức tự giác chấp hành pháp luật của mỗi chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân; thời gian qua, Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ đã duy trì thường xuyên các hoạt động tuyên truyền tại các xã ven biển, cảng cá, doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản và trực tiếp trên từng tàu cá. Nội dung tuyên truyền được xây dựng sát thực tế, tập trung vào các hành vi bị nghiêm cấm như khai thác không có giấy phép; khai thác trong vùng cấm, thời gian cấm; khai thác trái phép các loài thủy sản nguy cấp, quý hiếm; xâm phạm vùng biển nước ngoài; không vận hành thiết bị VMS; không ghi nhật ký khai thác; giả mạo hoặc tiêu hủy chứng cứ vi phạm; chống đối lực lượng kiểm tra... Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ đồng thời hướng dẫn ngư dân thực hiện đầy đủ các quy định trước khi xuất bến như kiểm tra hồ sơ, giấy tờ, thiết bị thông tin liên lạc, thiết bị VMS; khai báo với đồn, trạm Biên phòng; ghi chép nhật ký khai thác đầy đủ và duy trì tín hiệu VMS trong suốt quá trình hoạt động trên biển.

Việc tuyên truyền không chỉ dừng ở việc phổ biến quy định pháp luật, mà còn giúp ngư dân hiểu rõ hậu quả của hành vi vi phạm khai thác IUU đối với uy tín thủy sản Việt Nam, thị trường xuất khẩu cũng như sinh kế lâu dài của chính mình. Chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ đã tổ chức 33 cuộc tuần tra trên biển; kiểm tra 101 lượt phương tiện với 562 lượt ngư dân; kiểm tra, kiểm soát 2.723 lượt phương tiện cùng hơn 15.100 lượt thuyền viên ra, vào khu vực cửa sông Trần Đề. Cùng với đó, đơn vị phối hợp tuyên truyền cho hơn 15.000 lượt ngư dân và phát 850 tờ rơi về chống khai thác IUU. Đáng chú ý, đến nay, thành phố Cần Thơ không có tàu cá vi phạm khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài. Đây là kết quả có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực thực hiện các khuyến nghị của EC để sớm gỡ bỏ cảnh báo "thẻ vàng".

Đánh giá và ghi nhận về kết quả này, bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU thành phố Cần Thơ khẳng định, các đơn vị Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ đã thực hiện rất hiệu quả nhiệm vụ quản lý tàu cá, kiểm soát 100% tàu cá xuất, nhập bến trên phần mềm quản lý và hệ thống eCDT; duy trì giám sát hành trình 24/24 giờ; kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện xuất bến. Theo bà Quách Thị Thanh Bình, chống khai thác IUU không chỉ là yêu cầu nhằm thực hiện các khuyến nghị của EC, mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng để bảo vệ uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và sinh kế lâu dài của ngư dân.

Cán bộ Đồn Biên phòng Trung Bình cấp phát tờ rơi tuyên truyền chống khai thác IUU cho các ngư dân tham dự lễ ra quân. Ảnh: Văn Long

Quyết liệt trong đợt cao điểm chống khai thác IUU

Nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý Nhà nước về nghề cá và chống khai thác IUU trên địa bàn, ngày 21/7, tại Trạm Kiểm soát Biên phòng Trần Đề, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ đã tổ chức Lễ ra quân thực hiện đợt cao điểm tuần tra, kiểm tra, kiểm soát chống khai thác IUU.

Đợt cao điểm này kéo dài 1 tháng (từ ngày 21/7 đến 20/8/2026), với mục đích nhằm tiếp tục nâng cao nhận thức của ngư dân, giảm thiểu và tiến tới chấm dứt tình trạng khai thác IUU. Trong hành trình ấy, Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trên tuyến biển, vừa tập trung huy động tối đa lực lượng, phương tiện, tăng cường tuần tra trên biển, kiểm soát tàu cá tại các cửa sông, cảng cá, khu neo đậu; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vừa đồng hành cùng ngư dân xây dựng nghề cá hiện đại, có trách nhiệm và phát triển bền vững, góp phần cùng cả nước hướng tới mục tiêu sớm gỡ bỏ "thẻ vàng" của EC và khẳng định uy tín thủy sản Việt Nam trên trường quốc tế.

Song song với đẩy mạnh công tác tuyên truyền, các đơn vị còn duy trì nghiêm công tác kiểm soát biên phòng; phối hợp các lực lượng chức năng tuần tra, quản lý vùng biển theo đúng phạm vi được phân công; kiểm tra chặt chẽ tàu cá xuất, nhập bến; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm. Đặc biệt, các đơn vị kiên quyết không cho tàu cá xuất bến nếu không bảo đảm đầy đủ điều kiện về giấy tờ, thiết bị an toàn, thiết bị VMS theo quy định. Đồng thời tập trung kiểm soát tại các cảng cá, khu neo đậu, cửa sông; tăng cường quản lý tàu cá "3 không" và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm...

Ngay sau lễ ra quân, các tổ công tác đã trực tiếp xuống các tàu cá đang hoạt động trên biển để kiểm tra giấy tờ, phát tờ rơi tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật về khai thác thủy sản. Bên cạnh nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố còn trao tặng cờ Tổ quốc, ảnh Bác Hồ và tủ thuốc Biên phòng cho các ngư dân. Những phần quà tuy giá trị vật chất không lớn nhưng mang ý nghĩa động viên, khích lệ bà con yên tâm vươn khơi bám biển, vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.