Bộ đội Biên phòng với công tác tuần tra, kiểm soát và bảo vệ mốc giới trong điều kiện khắc nghiệt

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng phối hợp với lực lượng dân quân tuần tra bảo vệ đường biên, cột mốc. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Tuần tra, kiểm soát, nhiệm vụ thường xuyên, trách nhiệm chiến lược

Tuần tra, kiểm soát và bảo vệ mốc giới là những nội dung quan trọng trong nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia của Bộ đội Biên phòng. Thông qua hoạt động tuần tra, cán bộ, chiến sĩ trực tiếp nắm tình hình đường biên, mốc quốc giới, địa hình, địa vật; phát hiện những dấu hiệu bất thường, hành vi vi phạm quy chế biên giới và các nguy cơ ảnh hưởng đến chủ quyền, an ninh, trật tự khu vực biên giới. Đây đồng thời là phương thức quan trọng để kiểm tra thực địa, duy trì sự hiện diện quản lý Nhà nước và nâng cao khả năng chủ động xử lý tình huống ngay từ cơ sở.

Tuy nhiên, cần nhận thức rõ rằng, bảo vệ mốc giới không phải là công việc đơn thuần mang tính cơ học, chỉ kiểm tra sự hiện diện của từng cột mốc. Đó là nhiệm vụ tổng hợp, bao gồm quản lý địa bàn, nắm tình hình, kiểm tra thực địa, tuyên truyền pháp luật và phối hợp với chính quyền địa phương, nhân dân, lực lượng bảo vệ biên giới nước láng giềng theo các thỏa thuận có liên quan. Nhiệm vụ tuần tra biên giới được thực hiện trong điều kiện tự nhiên phức tạp, khác nhau giữa các tuyến, địa bàn. Nhiều khu vực có núi cao, rừng sâu, vực dốc, đường mòn nhỏ hẹp; mùa mưa thường xảy ra lũ quét, sạt lở đất, nước suối dâng nhanh; mùa đông có rét đậm, rét hại, sương mù dày đặc, tầm nhìn hạn chế. Có những địa bàn, việc tiếp cận mốc giới mất nhiều thời gian, thông tin liên lạc không ổn định, điều kiện ăn ở, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm hậu cần còn khó khăn.

Trong điều kiện ấy, một chuyến tuần tra đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về lực lượng, phương tiện, trang bị, thông tin liên lạc, lương thực, nước uống, thuốc men và phương án xử trí tình huống. Cán bộ chỉ huy phải đánh giá đúng địa hình, dự báo thời tiết, xác định nhiệm vụ, tổ chức lực lượng phù hợp, duy trì kỷ luật và bảo đảm an toàn. Mỗi cán bộ, chiến sĩ cần có sức khỏe tốt; thành thạo kỹ năng đi rừng, định hướng, sử dụng bản đồ và thiết bị định vị; biết nhận diện nguy cơ thiên tai, sơ cứu ban đầu và phối hợp hiệu quả trong đội hình.

Điều quan trọng là không để tinh thần quyết tâm trở thành sự chủ quan trước thiên nhiên. Trong điều kiện mưa lũ, sạt lở hoặc thời tiết nguy hiểm, yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ phải luôn đi đôi với quản trị rủi ro, tuân thủ phương án bảo đảm an toàn và quyết định chỉ huy phù hợp. Bảo vệ biên giới lâu dài không chỉ cần lòng dũng cảm, mà còn cần tư duy khoa học, kỷ luật nghiêm và khả năng tổ chức thực hiện chặt chẽ. Bên cạnh những khó khăn tự nhiên, nhiệm vụ còn chịu tác động của các yếu tố xã hội và an ninh mới. Hoạt động tội phạm xuyên quốc gia ngày càng có tính tổ chức; các đối tượng có thể lợi dụng địa hình phức tạp, đường mòn, lối mở và sự thiếu thông tin của người dân để hoạt động trái pháp luật. Thiên tai, biến đổi khí hậu và sự thay đổi của môi trường tự nhiên cũng có thể làm biến dạng đường tuần tra, gây khó khăn cho việc tiếp cận, quan sát, kiểm tra thực địa. Điều đó đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng dự báo, thường xuyên cập nhật thông tin và tăng cường phối hợp liên ngành, không để các yếu tố khách quan tạo ra khoảng trống trong công tác quản lý biên giới.

Kết hợp bản lĩnh người lính với khoa học, công nghệ hiện đại

Trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, công tác tuần tra, kiểm soát biên giới cần được đổi mới theo hướng khoa học, đồng bộ và phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Trước hết, phải nâng cao chất lượng nắm tình hình, quản lý hồ sơ địa bàn, cập nhật dữ liệu về đường biên, mốc quốc giới, các tuyến giao thông, địa hình và những khu vực có nguy cơ phát sinh vi phạm. Công tác xây dựng kế hoạch tuần tra cần dựa trên đánh giá thực tế, kết hợp giữa nhiệm vụ thường xuyên với yêu cầu kiểm tra, xác minh khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Việc ứng dụng công nghệ định vị, bản đồ số, hệ thống thông tin liên lạc, thiết bị quan sát và phương tiện hỗ trợ giám sát phù hợp sẽ góp phần nâng cao độ chính xác, rút ngắn thời gian xử lý thông tin và tăng khả năng phối hợp giữa các đơn vị. Tại những địa bàn có đủ điều kiện, việc tích hợp dữ liệu từ nhiều nguồn có thể hỗ trợ công tác chỉ huy trong đánh giá tình hình, lựa chọn phương án quản lý và tổ chức lực lượng.

Cùng với hiện đại hóa phương tiện, phải chú trọng huấn luyện sát thực tế địa bàn, nâng cao kỹ năng xử trí tình huống, năng lực sơ cứu, cứu hộ, cứu nạn và khả năng phối hợp giữa các lực lượng. Công tác tổng kết thực tiễn sau mỗi đợt tuần tra, mỗi vụ việc cần được tiến hành nghiêm túc, chỉ rõ những hạn chế trong tổ chức, trang bị, thông tin và chỉ huy để kịp thời điều chỉnh. Đó là cách chuyển hóa kinh nghiệm thành tri thức, biến sự gian khó thành động lực nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ.

Bộ đội Biên phòng là lực lượng nòng cốt, chuyên trách quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, nhưng bảo vệ biên giới là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị. Vì vậy, công tác tuần tra, kiểm soát cần gắn chặt với xây dựng thế trận biên phòng toàn dân, phát huy vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương, các lực lượng chức năng và cộng đồng dân cư biên giới.

Đồng bào các dân tộc sinh sống lâu đời tại khu vực biên giới có lợi thế am hiểu địa hình, phong tục, tập quán và những biến đổi của địa bàn. Khi được tuyên truyền, phổ biến pháp luật và vận động phù hợp, người dân có thể tích cực tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc, cung cấp thông tin về những dấu hiệu bất thường, phối hợp phòng ngừa vi phạm và giữ gìn an ninh, trật tự tại thôn, bản. Vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín và các tổ chức đoàn thể cần được phát huy trên cơ sở tôn trọng cộng đồng, bảo đảm đúng pháp luật và phát huy tinh thần tự nguyện. Muốn vậy, Bộ đội Biên phòng phải tiếp tục gần dân, hiểu dân, dựa vào dân; kết hợp tuyên truyền pháp luật với hỗ trợ đời sống, chăm lo giáo dục, y tế, sinh kế và xây dựng cơ sở chính trị địa phương vững mạnh. Khi người dân tin tưởng, đồng hành và nhận thức rõ ý nghĩa, lợi ích thiết thực của việc bảo vệ biên giới, ‘thế trận lòng dân’ sẽ trở thành nền tảng quan trọng góp phần phát hiện, phòng ngừa nguy cơ từ cơ sở.

Vững vàng nơi tuyến đầu Tổ quốc

Để người lính hoàn thành tốt nhiệm vụ, cần quan tâm bảo đảm chế độ, chính sách, trang bị, phương tiện, điều kiện sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe; đầu tư hạ tầng phục vụ tuần tra, thông tin liên lạc và phòng chống thiên tai theo yêu cầu thực tế. Cùng với đó là xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh vững vàng, kỷ luật nghiêm, trình độ nghiệp vụ cao, đạo đức trong sáng và tinh thần đoàn kết, hiệp đồng chặt chẽ.

Tuần tra, kiểm soát và bảo vệ mốc giới trong điều kiện khắc nghiệt là nhiệm vụ thường xuyên nhưng mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Hiệu quả của nhiệm vụ ấy không chỉ được thể hiện ở sự nguyên trạng của hệ thống mốc giới, mà còn ở khả năng chủ động phòng ngừa, quản lý chắc địa bàn, bảo đảm an ninh, trật tự và duy trì môi trường hòa bình, ổn định trên tuyến biên giới.

Với bản lĩnh của "Bộ đội Cụ Hồ", tinh thần chủ động, sáng tạo và sự gắn bó máu thịt với nhân dân, Bộ đội Biên phòng tiếp tục vững vàng nơi tuyến đầu, vượt qua khắc nghiệt của thiên nhiên, làm chủ phương tiện, nâng cao chất lượng tuần tra, kiểm soát, bảo vệ từng đường biên, cột mốc thiêng liêng của Tổ quốc. Bởi giữ vững biên giới không chỉ là trách nhiệm của hôm nay, mà còn là sự bảo đảm cho tương lai hòa bình, ổn định và phát triển của đất nước. Mỗi chuyến tuần tra an toàn, mỗi mốc giới được quản lý chặt chẽ, mỗi cộng đồng dân cư đồng lòng bảo vệ chủ quyền đều góp phần hiện thực hóa nhiệm vụ chiến lược: bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước chưa nguy.

Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam