Bộ GD&ĐT lấy ý kiến về dự thảo kết quả tổng rà soát hệ thống pháp luật giáo dục

Hội thảo với sự tham gia của đại diện các vụ, cục thuộc Bộ GD&ĐT, các sở GD&ĐT, cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Ảnh: M.Tùng.

Ngày 25/9, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về kết quả Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Hội thảo diễn ra tại Trường Đại học Luật TPHCM, với sự tham dự của đại diện các vụ, cục thuộc Bộ GD&ĐT, các sở GD&ĐT, cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Rà soát để nhận diện những điểm nghẽn

Tại hội thảo, bà Mai Thị Anh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ GD&ĐT), nhận định xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi cho phát triển đất nước.

Đối với ngành giáo dục và đào tạo, công tác hoàn thiện thể chế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỗi quy định pháp luật không chỉ tác động đến hoạt động quản lý nhà nước mà còn liên quan trực tiếp đến người học, nhà giáo, cán bộ quản lý, cơ sở giáo dục và chất lượng nguồn nhân lực của đất nước.

Vì vậy, hệ thống pháp luật về giáo dục không chỉ cần bảo đảm đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục mà còn phải đồng bộ, thống nhất, minh bạch, khả thi, đáp ứng yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, đào tạo trong giai đoạn mới.

Bà Mai Thị Anh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ GD&ĐT) phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: M.Tùng.

Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, đặc biệt là nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Bộ GD&ĐT đã tổ chức rà soát toàn diện các văn bản thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ.

Theo bà Mai Thị Anh, đây không chỉ là việc kiểm kê, thống kê văn bản mà còn là quá trình đánh giá thực chất chất lượng hệ thống pháp luật; nhận diện những quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập hoặc chưa phù hợp với thực tiễn; đồng thời xác định những điểm nghẽn về thể chế để đề xuất giải pháp xử lý, hoàn thiện pháp luật, tạo động lực cho sự phát triển của ngành.

Kết quả tổng rà soát là cơ sở để Bộ GD&ĐT tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm các quy định mới được xây dựng trên nền tảng thực tiễn, khắc phục những hạn chế của pháp luật hiện hành và đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục, đào tạo.

Tập trung vào từng văn bản, điều khoản

Bà Mai Thị Anh cho rằng để kết quả rà soát thực sự khách quan, toàn diện và có giá trị thực tiễn, cần tiếp tục lắng nghe ý kiến từ các cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, chuyên gia, nhà khoa học và những chủ thể trực tiếp thực hiện chính sách.

Vụ trưởng Vụ Pháp chế đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, làm rõ 3 vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, rà soát, đánh giá tính đầy đủ, chính xác của danh mục văn bản và kết quả tổng hợp rà soát.

Thứ hai, nhận diện cụ thể các quy định còn bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo, chưa phù hợp hoặc gây khó khăn trong thực tiễn.

Thứ ba, đề xuất phương án xử lý cụ thể, bảo đảm có căn cứ pháp lý, cơ sở thực tiễn, tính khả thi và lộ trình thực hiện phù hợp.

Theo bà Mai Thị Anh, các ý kiến đóng góp cần đi thẳng vào từng văn bản, từng điều khoản, từng nhóm vấn đề, tránh nhận xét chung chung. Qua đó, kết quả cuối cùng của Tổng rà soát có thể trở thành cơ sở tin cậy để Bộ GD&ĐT tiếp tục tham mưu, hoàn thiện thể chế.

Trên cơ sở các ý kiến tại hội thảo, Bộ GD&ĐT sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện Báo cáo kết quả Tổng rà soát, các báo cáo chuyên đề và tài liệu liên quan, bảo đảm chất lượng, tiến độ và yêu cầu đặt ra.

Đại diện các Sở GD&ĐT, các cơ sở đào tạo dự hội thảo. Ảnh: M.Tùng.

Rà soát hơn500 văn bản quy phạm pháp luật

Báo cáo tại hội thảo, ông Đào Hồng Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ GD&ĐT), cho biết việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới được thực hiện theo 6 tiêu chí.

Cụ thể, Bộ GD&ĐT rà soát, đánh giá sự phù hợp của các văn bản quy phạm pháp luật với chủ trương, đường lối của Đảng; tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật; tính tương thích của văn bản với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Bên cạnh đó, Bộ rà soát, đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa các điều kiện hành nghề, đầu tư, kinh doanh và thủ tục hành chính bất hợp lý, qua đó giảm gánh nặng chi phí tuân thủ.

Một nội dung khác là phát hiện những quy định pháp luật chưa rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau, không hợp lý, không phù hợp thực tiễn hoặc không khả thi; những quy định gây khó khăn, vướng mắc, tạo “điểm nghẽn” trong quá trình áp dụng, thực hiện pháp luật và cản trở phát triển.

Bộ cũng rà soát, phát hiện những nội dung, lĩnh vực, vấn đề chưa có quy định pháp luật điều chỉnh.

Ông Đào Hồng Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ GD&ĐT) báo cáo kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới của Bộ GD&ĐT.

Theo ông Đào Hồng Cường, thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã tổng hợp 500 văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực và chưa có hiệu lực thuộc trách nhiệm tổng rà soát của Bộ, trong số này có 4 luật và 4 nghị quyết của Quốc hội; 56 nghị định và 3 nghị quyết của Chính phủ; 19 quyết định và 2 chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ; 358 thông tư của Bộ trưởng; 27 thông tư liên tịch; 24 quyết định và 3 chỉ thị của Bộ trưởng.

Nhiều quy định cần cập nhật theo yêu cầu mới

Qua tổng rà soát, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo cơ bản đã bao quát các lĩnh vực quản lý nhà nước của ngành, tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức và thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo trong thời gian qua.

Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng nền giáo dục hiện đại, hội nhập và thích ứng với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, một số nhóm vấn đề lớn cần tiếp tục được tập trung xử lý.

Theo kết quả rà soát, một số văn bản được ban hành ở những giai đoạn khác nhau, dựa trên các quy định pháp luật và yêu cầu quản lý trước đây, đến nay không còn hoàn toàn phù hợp với hệ thống pháp luật và chủ trương, chính sách mới về phát triển giáo dục và đào tạo.

Nhóm văn bản này tập trung chủ yếu vào các quy định về đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, chế độ làm việc, đào tạo, bồi dưỡng, tiêu chuẩn, chuẩn nghề nghiệp và quản lý nhân sự giáo dục.

Việc ban hành Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục sửa đổi cùng các quy định mới về vị trí việc làm, quản lý viên chức và chế độ bồi dưỡng đặt ra yêu cầu tiếp tục rà soát, chỉnh lý, thay thế các quy định liên quan, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Bên cạnh đó, nhiều quy định cần được hoàn thiện để phù hợp với yêu cầu đổi mới mô hình quản trị giáo dục, sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền trong quản lý giáo dục.

Một số quy định về tiêu chuẩn, nhiệm vụ của cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, quản trị nhà trường và tổ chức hoạt động của cơ sở giáo dục cũng chưa cập nhật đầy đủ những yêu cầu mới về quản trị hiện đại, trách nhiệm giải trình, quản trị rủi ro, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và mô hình tổ chức cơ sở giáo dục trong bối cảnh mới.

Theo lộ trình xử lý các văn bản, trong năm 2026, Bộ GD&ĐT tập trung hoàn thành những văn bản cấp thiết, trực tiếp phục vụ việc triển khai các luật mới và nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục.

Giai đoạn cuối năm 2026-2027, Bộ GD&ĐT sẽ sửa đổi, thay thế đồng bộ các văn bản liên quan đến tổ chức cơ sở giáo dục, phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và sắp xếp bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Từ năm 2028 trở đi, việc hoàn thiện văn bản sẽ tập trung vào các nội dung như giáo dục dân tộc, chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo… qua đó bảo đảm hệ thống pháp luật về giáo dục ổn định và đồng bộ.

Ông Nguyễn Như Hà, Vụ Pháp chế (Bộ GD&ĐT) báo cáo chuyên đề về kết quả rà soát và đề xuất xử lý văn bản quy phạm pháp luật

Tiếp đó, ông Nguyễn Như Hà, Vụ Pháp chế (Bộ GD&ĐT), báo cáo chuyên đề về kết quả rà soát và đề xuất xử lý văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm phù hợp với chủ trương đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Gỡ vướng từ những quy định cụ thể

Tại phần tham luận, trao đổi, đại diện Bộ GD&ĐT tiếp nhận nhiều ý kiến từ các sở GD&ĐT và cơ sở giáo dục.

Các đại biểu tập trung vào những vấn đề gắn trực tiếp với thực tiễn triển khai như tổ chức chương trình đào tạo đại học, quy định về tổ chức khoa học và công nghệ trong trường đại học, biên chế giáo viên, các quy định liên quan đến hoạt động của cơ sở giáo dục…

Đại diện của Học viện Hàng không Việt Nam trao đổi các vấn đề về chương trình đào tạo đại học, sau đại học. Ảnh: M.Tùng.

Bên cạnh đó, các đại biểu rà soát, làm rõ tính đầy đủ, chính xác của danh mục văn bản; đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, khả thi và mức độ phù hợp với thực tiễn của các quy định hiện hành.

Những quy định còn bất cập, chồng chéo, chưa phù hợp hoặc gây khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện cũng được chỉ ra, qua đó đề xuất hướng sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế phù hợp.

Bà Mai Thị Anh trao đổi với các đại biểu tại phần thảo luận của hội thảo. Ảnh: M.Tùng.

Bà Mai Thị Anh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, trao đổi cụ thể với các đại biểu về những vấn đề được đặt ra.

Vụ Pháp chế sẽ tiếp tục giữ vai trò đầu mối, chủ trì tổng hợp, phân loại các ý kiến, phối hợp với các đơn vị liên quan hoàn thiện kết quả tổng rà soát; đồng thời tham mưu lãnh đạo Bộ đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới các quy định.

Bà Nguyễn Thị Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục trao đổi với các đại biểu về các quy định về nhà giáo. Ảnh: M.Tùng.

Ngoài ra, đại diện lãnh đạo các đơn vị của Bộ GD&ĐT như Vụ Giáo dục Đại học, Vụ Học sinh, Sinh viên, Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, Cục Giáo dục nghề nghiệp, Giáo dục thường xuyên cũng đã trao đổi, làm rõ thêm một số nội dung mà đại biểu quan tâm.

Qua đó, hệ thống pháp luật về giáo dục và đào tạo được hướng tới sự đồng bộ, thống nhất, minh bạch và khả thi hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý và thực tiễn triển khai tại các địa phương, cơ sở giáo dục.