Bộ GD-ĐT nói về dự kiến siết số nguyện vọng, bỏ xét tuyển riêng học bạ

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục Đại học (Bộ GD-ĐT) cho hay, việc sửa đổi, bổ sung quy chế tuyển sinh nhằm tuyển chọn đúng người học, kiểm soát và nâng cao chất lượng đầu vào.

VietNamNet đã có cuộc trao đổi với GS Nguyễn Tiến Thảo để làm rõ hơn những dự kiến điều chỉnh này:

- Dự thảo quy chế mới quy định xét tuyển học bạ phải dựa trên điểm trung bình 6 học kỳ, bắt buộc có Toán hoặc Văn và thí sinh phải đạt tối thiểu 16 điểm thi tốt nghiệp theo tổ hợp xét tuyển. Vì sao Bộ đưa ra điều kiện này, thưa ông?

Trước hết, chúng ta phải thừa nhận rằng xét tuyển bằng học bạ đã tồn tại hơn 10 năm qua, luôn chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển và chủ yếu dựa trên kết quả học tập lớp 12. Dự thảo mới thực hiện đúng chủ trương đánh giá toàn diện quá trình học tập của học sinh thông qua kết quả học tập đủ 3 năm cấp THPT; đồng thời bổ sung điều kiện phải đạt 16 điểm cho 3 môn trong tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm Toán, Văn và một môn thi khác).

Điều này đảm bảo thí sinh không lơ là học tập trong năm lớp 12 vì lượng kiến thức trong năm học này là nền tảng quan trọng kết nối với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc đại học. Quy định này không chỉ giúp học sinh học tập nghiêm túc lớp 12, sẵn sàng cho kỳ thi tốt nghiệp mà còn giúp các em có hành trang vững chắc khi trúng tuyển và có khả năng hoàn thành tốt chương trình đào tạo bậc đại học. Mức điểm 16 cũng là mức mà phần lớn thí sinh có thái độ và trách nhiệm sẽ đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp, bảo đảm chất lượng cho các trường đại học.

GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD-ĐT.

- Tại sao dự thảo lần này đề xuất cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển) không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng, thưa ông?

Qua thống kê hằng năm, chúng tôi nhận thấy có gần 20 phương thức tuyển sinh được các trường đại học sử dụng. Tuy nhiên, khoảng 90% thí sinh trúng tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT và xét học bạ hoặc kết hợp cả hai. Một số phương thức có rất ít thí sinh sử dụng hoặc trúng tuyển nhưng lại gây rối cho phụ huynh và thí sinh khi tìm hiểu về tuyển sinh, gây lãng phí sức người, tiền của.

Với mục tiêu đơn giản hóa phương thức tuyển sinh, Bộ đề xuất sử dụng tối đa 5 phương thức, không bao gồm xét tuyển thẳng. Việc này đã được đưa ra lấy ý kiến và nhận được đồng thuận cao từ đại diện cơ sở đào tạo tại các buổi tọa đàm xây dựng dự thảo quy chế. 5 phương thức xét tuyển đã bao phủ trên 95% số thí sinh trúng tuyển thời gian qua.

- Một nội dung khác Bộ dự kiến điều chỉnh là số lượng nguyện vọng tối đa của thí sinh cũng giảm còn 10 nguyện vọng so với không giới hạn như trước đây. Cùng với đó, các chương trình đào tạo giáo viên chỉ xét tuyển thí sinh đăng ký ở các nguyện vọng 1 đến 3. Ông có thể cho biết mục tiêu của những điều chỉnh này?

Theo dõi kết quả thí sinh trúng tuyển thời gian qua, chúng tôi nhận thấy số trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm 35,1%; ở nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%. Số thí sinh xét tuyển ở các đợt bổ sung chỉ chiếm hơn 1%. Như vậy, số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 là vô cùng thấp.

Tại hội nghị giáo dục đại học năm 2025, phần lớn các trường đại học đề xuất giới hạn nguyện vọng đăng ký trong khoảng 1-5 cho mỗi thí sinh. Do đó, đề xuất 10 nguyện vọng cho mỗi đợt xét tuyển là hợp lý. Việc này góp phần tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian xét tuyển, đồng thời đòi hỏi thí sinh phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề đào tạo, xác định ngành học phù hợp với năng lực, sở trường.

Đối với các chương trình đào tạo giáo viên được nhà nước hỗ trợ ngân sách, thí sinh cần xác định rõ mục tiêu nghề nghiệp thông qua việc đặt các nguyện vọng ưu tiên từ 1 đến 3. Việc này cũng làm giảm áp lực cho các trường sư phạm trong việc xác định chính xác số sinh viên nhập học và vị trí công tác sau khi tốt nghiệp.

Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT các năm trước.

- Dự thảo quy chế điều chỉnh về điểm xét thưởng, điểm khuyến khích, trong đó điểm thành phần của từng điểm cộng (điểm xét thưởng, điểm khuyến khích) tối đa 1,5 điểm theo thang điểm 30 và tổng điểm cộng không quá 3 điểm. Ông có thể thông tin rõ hơn điểm này?

Quy chế vẫn duy trì mức điểm cộng để “thêm” vào điểm xét tuyển (điểm thi hoặc học bạ), nhưng tổng điểm cộng không vượt quá 3 điểm theo thang 30. Điểm cộng gồm 3 thành phần: Điểm thưởng dành cho các em đạt giải học sinh giỏi quốc gia hoặc tham gia đội tuyển thi Olympic quốc tế nhưng không sử dụng quyền tuyển thẳng; điểm xét thưởng cho thí sinh có thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt; điểm khuyến khích cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế.

Trong đó, điểm cộng ở trường hợp thứ hai hoặc thứ ba tối đa 1,5 điểm.

- Dự thảo có điều chỉnh trong việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để xét tuyển hoặc được cộng điểm xét tuyển đại học không, thưa ông?

Việc duy trì xét tuyển bằng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học là yêu cầu khách quan. Dự thảo lần này điều chỉnh theo hướng khai thác được năng lực ngoại ngữ của thí sinh và bảo đảm nguyên tắc công bằng.

Nếu tổ hợp xét tuyển có sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ, cơ sở đào tạo sẽ quy đổi chứng chỉ này thành điểm môn Ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, với trọng số không vượt quá 1/3 tổng điểm theo thang 30. Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng để quy đổi điểm môn Ngoại ngữ hoặc để cộng điểm thưởng.

Từ năm 2026, Bộ GD-ĐT theo hướng quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thống nhất sử dụng trong toàn hệ thống. Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng 1 lần, hoặc thay thế môn ngoại ngữ hoặc được cộng điểm tối đa 1,5.

Thanh Hùng