Bộ GD-ĐT sẽ sớm hoàn thiện quy định thống nhất tổ chức bữa ăn bán trú

Đoàn kiểm tra của UBND phường Phước Thắng kiểm tra tại Công ty TNHH Suất ăn công nghiệp Vũng Tàu. Ảnh: KHÁNH CHI

Bộ GD-ĐT vừa tổ chức hội nghị rà soát, đánh giá một số nhiệm vụ trọng tâm đầu năm học 2026-2027 đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông.

Bữa ăn học đường được tổ chức với quy mô lớn

Báo cáo về tổ chức bữa ăn bán trú, Bộ GD-ĐT cho biết, bữa ăn học đường được tổ chức với quy mô lớn: 96,8% cơ sở giáo dục mầm non tổ chức bán trú; 95,2% cơ sở mầm non xây dựng thực đơn theo yêu cầu của Chương trình giáo dục mầm non và hướng dẫn của Bộ Y tế.

Các cơ sở giáo dục đang thực hiện ba hình thức chủ yếu: tự tổ chức nấu ăn tại trường; thuê đơn vị cung cấp dịch vụ nấu ăn tại trường; hoặc hợp đồng cung cấp suất ăn nấu sẵn.

Bộ GD-ĐT cũng cho biết, một số địa phương đã hình thành cách làm có thể tham khảo. Đơn cử, tại Đà Nẵng, Sở GD-ĐT phối hợp Sở Y tế cung cấp danh sách 23 đơn vị đủ điều kiện cung ứng thực phẩm để các trường lựa chọn, đồng thời hướng dẫn xây dựng thực đơn.

Tại thành phố Huế, 184 trường tổ chức bán trú cho 82.107 trẻ em, học sinh; trong đó 173 cơ sở tự tổ chức nấu ăn và 11 cơ sở hợp đồng cung cấp suất ăn. Việc phân biệt hình thức tổ chức đã bước đầu giúp xác định rõ hơn trách nhiệm quản lý và phương thức kiểm soát rủi ro.

Bữa ăn bán trú của học sinh Trường Tiểu học Quang Trung, phường Tam Thắng, TPHCM. Ảnh: KHÁNH CHI

Hà Nội triển khai cơ sở dữ liệu để phụ huynh kiểm tra thực đơn, định lượng, nguồn gốc, xuất xứ; TPHCM nghiên cứu mô hình công khai, truy xuất chuỗi cung ứng và “tích xanh” tại một số trường. Bộ GD-ĐT cho rằng, các mô hình phù hợp cần được đánh giá, chuẩn hóa và nhân rộng theo điều kiện thực tế.

Chưa cá thể hóa trách nhiệm ở từng khâu

Tuy nhiên, trong công tác này cũng tồn tại những khó khăn, bất cập. Vấn đề lớn nhất theo Bộ GD-ĐT là an toàn thực phẩm chưa được bảo đảm đồng đều.

Trong 6 tháng đầu năm 2026 đã xảy ra 12 vụ ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn trường học, làm 741 người mắc, không có tử vong; so với cùng kỳ năm 2025 tăng 9 vụ và tăng 686 người mắc. Đây là chỉ báo quan trọng cho thấy mặc dù tỷ lệ trường tổ chức bữa ăn và việc thực hiện các quy trình kiểm thực, lưu mẫu đã được cải thiện, nhưng quản trị rủi ro toàn chuỗi vẫn còn điểm yếu. Theo Bộ GD-ĐT, vấn đề không chỉ nằm ở khâu chế biến mà phát sinh từ lựa chọn nhà cung cấp, nguồn gốc nguyên liệu, vận chuyển, giao nhận, bảo quản, chế biến, chia suất, giám sát và truy xuất khi xảy ra sự cố.

Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất chưa đồng đều. Một số cơ sở, phân hiệu phải tổ chức ăn tại lớp học do chưa có bếp ăn, nhà ăn riêng; có nơi bếp ăn còn là nhà cấp 4 hoặc nhà tạm..

Song song đó, nhân lực phục vụ bữa ăn và y tế học đường còn thiếu, chưa đáp ứng yêu cầu.

Đáng lưu ý, trách nhiệm giữa các chủ thể ở một số nơi chưa thật rõ. Qua thực tế kiểm tra, còn có tình trạng lúng túng trong xác định ai lựa chọn nhà cung cấp, ai ký hợp đồng, ai nghiệm thu, ai thanh toán, ai kiểm tra và ai chịu trách nhiệm khi xảy ra sự cố. Đơn cử, tại Sơn La, có trường hợp nhân viên của đơn vị cung cấp tự thực hiện toàn bộ kiểm thực ba bước và lưu mẫu, làm giảm tính độc lập của khâu giám sát; một số bếp sử dụng nước giếng nhưng chưa xuất trình đầy đủ kết quả kiểm nghiệm; hồ sơ lựa chọn nhà cung cấp và bảng tính khẩu phần chưa đầy đủ.

“Điểm nghẽn ở đây không chỉ là thiếu quy trình, mà là chưa cá thể hóa trách nhiệm ở từng khâu”, báo cáo Bộ GD-ĐT chỉ ra.

UBND tỉnh, thành chịu trách nhiệm toàn diện về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú trên địa bàn

Từ thực tế đó, Bộ GD-ĐT đề ra các nhiệm vụ, giải pháp, theo đó trọng tâm là chuyển từ quản lý “bếp ăn” sang quản trị toàn bộ chuỗi bữa ăn.

Bộ cho biết sẽ rà soát, chuẩn hóa toàn bộ quy trình từ lựa chọn nhà cung cấp, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, giao nhận, bảo quản, sơ chế, chế biến, kiểm thực, chia suất, vận chuyển, tổ chức ăn, lưu mẫu, công khai, tiếp nhận phản ánh đến truy xuất và xử lý sự cố; xác định rõ trách nhiệm, hồ sơ, tiêu chí kiểm soát và phương án xử lý tại từng khâu.

Song song đó, sớm hoàn thiện quy định thống nhất về tổ chức bữa ăn. Bộ GD-ĐT đang chủ trì hoàn thiện quy định về điều kiện, quy trình tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú trong quý 4-2026 theo chỉ đạo của Thủ tướng; trong đó phân định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã, cơ sở giáo dục, hiệu trưởng, đơn vị cung cấp và các cơ quan y tế, tài chính, công thương có liên quan.

Mặt khác, sẽ chuẩn hóa việc lựa chọn và quản lý nhà cung cấp, xây dựng bộ tiêu chí tối thiểu đối với nhà cung cấp, bao gồm năng lực, điều kiện pháp lý, nguồn gốc nguyên liệu, điều kiện chế biến, phương tiện vận chuyển, thời gian giao nhận, định lượng và chất lượng suất ăn, trách nhiệm truy xuất, bồi thường, đình chỉ và thay thế. “Không vì địa bàn khó khăn, ít nhà cung cấp mà hạ thấp yêu cầu an toàn thực phẩm”, Bộ GD-ĐT nêu.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu tại hội nghị. Ảnh: TRẦN MẠNH

Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường công khai và giám sát xã hội. Bộ GD-ĐT nhấn mạnh, thực hiện công khai đơn vị cung cấp, nguồn gốc thực phẩm, thực đơn, định lượng, giá thành và hình ảnh suất ăn thực tế; thiết lập đầu mối tiếp nhận phản ánh, phát huy vai trò giám sát của cha mẹ học sinh nhưng không thay thế trách nhiệm quản lý nhà nước và trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục.

Bộ GD-ĐT đề xuất UBND tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú trên địa bàn; chỉ đạo UBND cấp xã, các sở, ngành và cơ sở giáo dục phân định rõ trách nhiệm từng khâu; kiểm tra, đánh giá năng lực nhà cung cấp và kiên quyết đình chỉ, thay thế đơn vị không bảo đảm yêu cầu. Đây cũng là yêu cầu mới được Thủ tướng nhấn mạnh trong chỉ đạo tháng 9-2026.