Bữa ăn học đường - nền tảng dinh dưỡng cho trẻ phát triển khỏe mạnh

Ở lứa tuổi học đường, trẻ vừa tăng trưởng thể chất vừa học tập, vui chơi và vận động trong ngày, vì vậy cần được cung cấp đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng thiết yếu. Chế độ ăn hợp lý cũng góp phần hạn chế cả suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và thừa cân, béo phì – những vấn đề có thể cùng tồn tại trong gánh nặng kép về dinh dưỡng.

Do đó, bữa ăn tại trường cần phù hợp với độ tuổi, mức độ hoạt động và nhu cầu dinh dưỡng của học sinh, không chỉ nhằm đáp ứng cảm giác no. WHO nhấn mạnh trường học là môi trường quan trọng để cung cấp thực phẩm lành mạnh và hình thành thói quen ăn uống tốt từ sớm.

Bữa ăn hợp lý giúp trẻ có đủ năng lượng cho học tập và các hoạt động trong ngày. Việc thường xuyên tiếp cận đa dạng thực phẩm cũng góp phần hình thành khẩu vị và thói quen lựa chọn thực phẩm lành mạnh, có lợi cho sức khỏe lâu dài.

Kiểm soát nguyên liệu, chế biến và vệ sinh trong từng khâu là yêu cầu quan trọng để bảo đảm an toàn bữa ăn học đường.

Ba nguyên tắc xây dựng bữa ăn học đường khoa học

Để bữa ăn đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của học sinh, thực đơn cần được xây dựng phù hợp với lứa tuổi, bảo đảm an toàn và tạo sự hấp dẫn để trẻ ăn đủ khẩu phần.

1. Cân đối dinh dưỡng theo lứa tuổi

Theo hướng dẫn số 3958/QĐ-BYT về Hướng dẫn dinh dưỡng đối với bữa ăn học đường của Bộ Y tế, khẩu phần của học sinh phổ thông có tỷ lệ năng lượng từ chất đạm khoảng 13-20%, chất béo 20-30% và chất bột đường 55-65%.

Thực đơn cần phối hợp đa dạng thực phẩm, kết hợp nguồn đạm động vật và thực vật, bổ sung rau, củ, quả cùng các thực phẩm cung cấp vitamin và khoáng chất. Lượng muối, đường và chất béo không có lợi cần được kiểm soát, tránh hình thành khẩu vị quá mặn hoặc quá ngọt ở trẻ.

2. Bảo đảm an toàn thực phẩm

An toàn thực phẩm cần được kiểm soát từ khâu lựa chọn nguyên liệu đến khi thức ăn được chia cho học sinh. Nhà trường cần kiểm soát nguồn thực phẩm, điều kiện tiếp nhận, bảo quản, sơ chế, chế biến và chia suất ăn.

Với bếp ăn bán trú, các công đoạn cần được tổ chức phù hợp theo nguyên tắc một chiều nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm chéo. Thực phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng; việc lưu mẫu thức ăn được thực hiện theo đúng quy định.

Bữa ăn học đường được xây dựng đủ nhóm chất, phù hợp nhu cầu dinh dưỡng và hoạt động của học sinh.

3. Hấp dẫn, phù hợp với khẩu vị trẻ

Một khẩu phần đầy đủ sẽ khó phát huy hiệu quả nếu trẻ thường xuyên bỏ bữa hoặc ăn không hết suất. Thực đơn cần thay đổi hợp lý theo mùa, đa dạng cách chế biến, sử dụng màu sắc tự nhiên từ rau, củ, quả để tạo sự hấp dẫn.

Khẩu vị cần phù hợp với lứa tuổi, tránh quá mặn, quá ngọt hoặc sử dụng nhiều gia vị. Cách trình bày món ăn phù hợp cũng có thể giúp trẻ hứng thú hơn với bữa ăn và chủ động thử nhiều loại thực phẩm.

Phối hợp nhà trường và gia đình xây dựng bữa ăn lành mạnh cho trẻ

Bữa ăn tại trường không chỉ cung cấp năng lượng cho một ngày học mà còn góp phần hình thành thói quen ăn uống đa dạng, lành mạnh ở trẻ.

Chế độ dinh dưỡng của học sinh được hình thành từ tổng thể các bữa ăn trong ngày. Vì vậy, nhà trường và gia đình cần phối hợp để thực đơn tại trường và khẩu phần ở nhà bổ trợ cho nhau.

Nhà trường nên công khai thực đơn để phụ huynh chủ động điều chỉnh bữa sáng, bữa tối và các bữa phụ. Với trẻ suy dinh dưỡng, thừa cân, béo phì hoặc có yêu cầu dinh dưỡng đặc biệt, gia đình cần trao đổi với nhà trường và nhân viên y tế để có hướng chăm sóc phù hợp.

Đội ngũ quản lý, nhân viên y tế trường học và nhân viên bếp cần được cập nhật kiến thức về dinh dưỡng, vệ sinh và an toàn thực phẩm. Công tác kiểm tra, giám sát cũng cần được duy trì để bảo đảm các yêu cầu chuyên môn được thực hiện thực chất.

Bữa ăn học đường không chỉ đáp ứng nhu cầu của trẻ trong một ngày học mà còn góp phần hình thành thói quen ăn uống và lối sống có lợi cho sức khỏe. Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các đơn vị liên quan giúp trẻ được chăm sóc dinh dưỡng an toàn, phù hợp trong từng giai đoạn phát triển.