Bộ GD và ĐT tăng cường kiểm soát gian lận trong thi cử, đánh giá

Trong đó, Bộ yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ, hoàn thiện quy chế thi, kiểm tra, đồng thời đổi mới công tác đánh giá, thi đua, khen thưởng nhằm ngăn ngừa gian lận.

Lớp học ứng dụng AI tại Trường THCS Chu Văn An (phường Kim Bảng, tỉnh Ninh Bình). Ảnh: Nguyễn Lành/TTXVN

Kế hoạch nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo tại Chỉ thị số 37/CT-TTg; xác định rõ đơn vị chủ trì, phối hợp, sản phẩm và thời hạn hoàn thành. Đặc biệt, chuyển mạnh từ phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa sớm, thực hiện nhất quán phương châm “học thật, thi thật, đánh giá thật”.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định là rà soát, hoàn thiện quy chế, quy định về thi, kiểm tra, đánh giá thường xuyên, định kỳ, cuối khóa ở tất cả các cấp học, trình độ đào tạo. Các quy định phải bổ sung nhận diện những phương thức gian lận mới, nhất là sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thiết bị công nghệ cao để gian lận; đồng thời quy định rõ hành vi bị nghiêm cấm, quy trình kiểm soát, cơ chế kiểm soát chéo, lưu vết và trách nhiệm giải trình.

Đối với việc ứng dụng công nghệ, Bộ sẽ hướng dẫn sử dụng camera, thiết bị rà soát kim loại tại những khâu có nguy cơ cao, trước hết với kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông và kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia. Cùng với đó, Bộ xây dựng lộ trình thi trên máy tính, hướng dẫn xây dựng ngân hàng câu hỏi; xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ phân tích, đối sánh kết quả thi nhằm cảnh báo những dấu hiệu bất thường.

Theo phân công, Cục Quản lý chất lượng chủ trì hướng dẫn sử dụng camera, thiết bị rà soát kim loại và các giải pháp kỹ thuật tại khâu nguy cơ cao, dự kiến hoàn thành trước ngày 31/12/2026. Việc xây dựng lộ trình, hướng dẫn tổ chức kiểm tra, đánh giá và thi trên máy tính cũng được triển khai trong thời hạn này.

Bộ cũng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ phân tích, đối sánh kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi để kịp thời phát hiện, cảnh báo những dấu hiệu bất thường, nguy cơ gian lận. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát các kỳ thi và việc thực hiện quy chế tại địa phương, cơ sở giáo dục; vận hành cơ chế tiếp nhận phản ánh, tố giác; phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu giải pháp kỹ thuật phục vụ phòng ngừa, phát hiện gian lận.

Đáng chú ý, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu đổi mới công tác thi đua, khen thưởng, chống bệnh thành tích trong giáo dục. Theo đó, không lấy riêng tỷ lệ người học khá, giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp, kết quả thi làm căn cứ đánh giá, xếp loại, khen thưởng tập thể, cá nhân. Đồng thời, nghiêm cấm chỉ đạo, gây sức ép hoặc can thiệp trái quy định nhằm nâng điểm, nâng tỷ lệ tốt nghiệp, làm sai lệch kết quả học tập, kết quả thi hoặc che giấu vi phạm. Nhiệm vụ này được giao Vụ Tổ chức cán bộ chủ trì rà soát, sửa đổi các tiêu chí thi đua, khen thưởng, bảo đảm không khuyến khích chạy theo thành tích, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/11/2026.

Đối với giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, Bộ yêu cầu hướng dẫn các cơ sở đào tạo hoàn thiện quy định liêm chính học thuật; phòng ngừa, xử lý các hành vi đạo văn, sao chép, thuê làm bài, học thay, thi hộ, gian lận trong nghiên cứu khoa học và sử dụng AI trái quy định trong học tập, nghiên cứu, bảo vệ luận văn, luận án. Các cơ sở đào tạo phải đổi mới phương pháp học tập, kiểm tra, đánh giá theo hướng coi trọng quá trình và sản phẩm học tập, nghiên cứu khoa học; triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống gian lận trong nghiên cứu khoa học, thi, kết thúc học phần, thi cuối khóa và bảo vệ luận văn, luận án.

Bộ cũng đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu, nhận diện các phương thức gian lận mới, đặc biệt là AI, thiết bị công nghệ cao, để xây dựng chính sách phòng ngừa phù hợp. Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, Bộ yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục đạo đức nghề nghiệp, văn hóa liêm chính cho nhà giáo, cán bộ quản lý; giáo dục ý thức trung thực cho người học. Các nội dung này phải được phổ biến ngay từ đầu năm học, trước các kỳ kiểm tra, thi, bảo vệ luận văn, luận án.

Việc triển khai Kế hoạch gắn với thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, hướng tới nâng cao tính trung thực, khách quan trong kiểm tra, đánh giá, bảo đảm chất lượng thực chất của giáo dục.